DiMongCTBien

 

 

DỊ MỘNG

 

Truyện ngắn Cung Tch Biền

 

 

Dng họ cụ Lội được tiếng l sống lu, ai nấy thn thể cường trng, tnh tnh c hơi ương ngạnh nhưng tnh dục rất bền. Con trai nhiều vợ, con gi rất nhạy c bầu, cc lo ng lo b sống ngoi tm mươi tuổi l sự thường. Cụ Lội sống một mạch, như tiếng st vỡ trời, tới ngoi chn mươi tuổi. Nhiều người xa qu nh, mỗi mươi năm c dịp gặp lại nhau, thăm hỏi về cụ, đều ngạc nhin: A, ci ng ấy cn sống h. Nghĩa l cụ sống ngoi ci sự ngạc nhin v ci sức chc thọ của mọi người.

 

Năm Lng hai mươi tuổi, tốt nghiệp văn bằng cử nhơn. Cụ Lội đ su mươi tuổi. Cụ đa Lng ạ, my sinh sau đẻ muộn nay đ tạm thnh danh, lỡ nhắm mắt cha cũng vui suối vng. Kể lạ, ci thằng người chưa tới su mươi tuổi m lăn đng ra chết, người đời gọi l chết trẻ. Vậy từ nay tao c ci thọ trong l lịch Ấy m năm vừa qua đy ngoi ba mươi năm lời đa của cụ Lng cưới vợ cho đứa con thứ hai, cụ Lội dự tiệc, uống rượu rất mạnh, đa vui như con trẻ.

 

Ngoi Lng ra, cả họ nh cụ Lội học hnh lng nhng; nghe ni từ tam đợi về trước, c một người vo tới tam trường, rồi thi. Cụ Lội vẫn tiếc rẻ l vo những năm đầu thế kỷ, khi cụ bắt đầu đọc được chữ thnh hiền th người Php đ cấm cc kỳ thi Hương thi Hội. Đ bảo rằng họ nh cụ c phc thọ nn qua bao nhiu năm chinh chiến, sng đạn khng tỉa được một mạng no. Trước đy, những chng trai trẻ c đi lnh cho Ty cho Mỹ, l t cấp binh nh hoặc trung sĩ, chẳng c đứa no ăn đạn để lnh mn tiền tử tuất. Bn cch mạng, họ nh cụ cũng chẳng ai được ci danh vị liệt sĩ, rặt hưu tr, với chức vụ may ra chủ nhiệm hợp tc x, hoặc an ninh ấp.

 

Tuy nhin cụ Lội rất mừng, thường ni: Họ nh ta may mắn chưa c ai lm quan lớn, thế l cn phc. Lại thc giục: Nhưng m cả họ dốt nt th người đời khinh rẻ. Thằng dốt l ci thằng dễ bị sai khiến, lại hay phch lối, lm xằng bậy khi được quyền. Sự dốt nt đưa tới ci lầm ci hại, thậm ch ci c. Vậy nn, d kh khăn cỡ no, nh ta cũng phải c một thằng ăn học tới nơi tới chốn. Học để lnh đạo trong ci họ ưa đẻ con v lắm vợ ny, chớ khng phải để lm quan lm tước g cho hư cả họ. V lẽ đ, m Lng được đặt n ăn học. Sau khi tốt nghiệp Lng yu một c gi Sign, cưới nhau v lập nghiệp lun ở đ. Thuở ấy, cụ Lội rất mừng l trong dng họ nhiều cn cuốc hơn cn viết đ c một ng Cử. Cụ ra lệnh cho con chu phải gọi Lng Trần Thin Lng l ng Cử Trần. Phải gọi như thế th giấc mộng từ tiền kiếp trong cụ mới ti hiện.

 

Năm cụ Lội bảy mươi tuổi, con chu vui mừng tề tựu lm lễ chc thọ. ng cụ da dẻ tốt tươi, đi mắt sng, ru tc chưa bạc hẳn, hai g m bầu bĩnh như đi m đứa trẻ ngồi trn ci ghế cao nhận ly rượu mừng từ hai tay đứa chu trưởng dng tặng. Cụ đa: Chng by mừng ng tuổi thọ th ng cảm ơn, nhưng chng bay cũng đừng phiền lng v gi ny cn ăn bm di ngy lắm đ. Một vi chung rượu trong buổi tiệc lm khuấy động đầu c vốn hm hỉnh. Cụ chuyện tr vui vẻ, hnh diện kể cho con chu nghe về những kỳ cng của tổ tin mấy trăm năm khai ph. Hồi tao mới lớn, ci trung my hy cn đầy cọp, ng cha ta một người một cọp vật lộn nhau l thường. Rừng Đ pha sau ni đầy trăn với rắn. Nhưng con người ngự trị th cọp rắn phải ra đi.

 

Thắm thot, cụ Lội lại tm mươi, con chu lại tề tựu, nhưng tm cảm của bọn chng c khang khc một cht. Ci mừng dnh cho bảy mươi đ khc ci tm mươi. Sau lưng ấy cn l tiếng gọi của v cng. Trong những lẽ đương nhin, ci đương nhin của sự chết l tn c nhất. Từ thi thc đ, người ta sắm trước cho cụ một cỗ o quan bằng gỗ tốt, sơn mu đỏ sậm. Từ nay con chu thay nhau lau chi cỗ o quan Đầu lng c cy đa trn trăm tuổi, bị bom gy tan một nửa số nhnh, nửa cn lại vẫn một vng sầm uất. Chiều chiều nắng qui, cụ Lội hay đi qua đấy; tiếng chim v tiếng l, cụ Lội trịch thượng; ni trong gi ngn: Để xem tao với my ai sống lu hơn ai. Hợp tc x đang thiếu củi, chng định hạ my đấy, đa ạ.

 

Năm rồi cụ bị ln sốt. Mọi người cung knh đưa cụ tới trạm x. Kết quả xt nghiệm: sức khỏe tốt, tim mạch điều ha. Bốn răng đ rụng nhưng hai răng mới vừa nh, mu ng rất đẹp. Ha ra cụ ln sốt v mọc răng. Con chu dị nghị tuổi gi m mọc răng đen tc th khng tốt, cướp hết phc, ăn hết lộc của bọn trẻ. Nghe chuyện, cụ cười ni: Tao chu chắt cả thảy hơn trăm đứa, cọng lại trn ba nghn ci răng, tụi by h tiện những hai ci h?. Cụ thm ăn đi g, những mn ăn hơi dai dai t cht như lng b, kh mực. Cụ ht tuồng, đa chơi với chu chắt, rồi lăn ra ngủ, thức giấc cụ lại ăn. Cụ l niềm vui ton hảo nếu thỉnh thoảng cụ khng xa vo nội bộ của bọn trẻ.

 

Bọn trẻ hm nay xem ci chết ci sống đơn giản như ta bật hộp quẹt mồi thuốc cho ai đ. Ngọn lửa le ln sinh động, rồi vụt tan trong hư khng. Sống v chết, c v khng, như một nụ cười thong hiện, như my qua, tịnh khng cht g phật lng. Nhưng đối với lớp sồn sồn nghĩa l lớp người đ biết sợ ci chết m ngn ngẫm ci sống th họ rất lo lắng tới pht ra đi một đời người. Bởi ci chết sẽ giải by hộ cho những g con người trt quang gnh. Họ rủ nhau lập quỹ tiền, đi xem đất, đo cho cụ Lội một ci huyệt mả để dnh, khi cụ đang cn sống lọai huyệt mộ ny gọi l sinh phần. Sinh phần dưới lng chữ nhật rải ct trắng, chung quanh xy gạch, bn trn nấm rời t đ rửa. Lại c một tấm bia mộ, trn đ ghi đủ thng ngy năm, nơi sinh của cụ, cng tn tuổi con chu đồng lập mộ. Dĩ nhin chỗ ngy chết của cụ trn bia l cn chừa trống; v hm qua cụ Lội ni rằng cụ muốn sống để xem năm hai nghn c tận thế hay khng. Phần mộ thong rộng, nằm trn sườn đồi thoai thoải, từ đ người ta c thể nhn thấy biển đng nhạt nha, một chn trời mờ xa. Chung quanh phần mộ c trồng những hng bạch đn, gọi l cho mt mẻ, m x cũng c thm chỉ tiu về cy trồng. Hm khnh thnh, con chu lập đn cng tế, bọn trẻ ăn nhậu đn ht tới khuya. Nghe rằng chng đn ht trn một ci chết sẽ tới, nơi ngi-mộ-chưa-người, nghĩa l một kết thc hy cn trong giả tưởng.

 

Tất cả cu chuyện ny cụ Lội khng hề hay biết; m con chu cũng chẳng muốn cụ biết, sợ lm vơi đi niềm yu đời c tri ma nhưng cn man mc nơi ng lo ngoi chn mươi. Luật php ngy xưa khng dm xt xử hay miễn tội đối với những con người thọ ngoi chn mươi, xem đy l, c lẽ, những trẻ em. Ci chất hi nhi ấy, ci đ qu trưởng thnh nay hon đồng, ci bảo ha, hay ci sắp r rục cho sự nẩy mầm, ci ấy kh giải thch, n như một cht ngu đần trong nh thng thi, như ci c mờ thong trong một kẻ sắp thnh Phật Thế rồi, con chu đ thay nhau lau bụi chiếc o quan cho cụ đ rất lu năm; lớp sơn bn ngoi c chỗ bong sạch, li gỗ. Mỗi lần cho cy gậy g trn quan ti tức th một lớp bột vng cng mối mọt tun xuống. N như một thứ nước mắt kh, một thứ lệ khng thnh lệ.

 

C chu gi đầu tin lau cổ o quan sơn mu đỏ sậm khi n vừa được mang về, nay đ chồng con. Thằng cu T con đầu lng của c đ năm tuổi, đ biết cầm khăn vi ba chiều sang lau cỗ o gỗ cho ng cố ngoại. Tuy nhin việc đ chỉ xảy ra ban ngy. Về đm, tụi chng rất sợ căn phng c qung ci va-li-vắng-người đ, n như một con mắt đỏ khng hề biết nhy.

 

Khu sinh phần trn vườn đồi th cỏ mọc đầm đa chung quanh v bn trong cc kẻ đ. Lớp ct trắng đ thnh đất v hang ổ của ếch nhi. Hng bạch đn cao vt, đổ bng. Buổi trưa, con nh lm rẫy thường vo đ nghỉ mt, chuyện tr những cu trần gian. Đm trăng, bọn trai gi rủ nhau ra tnh tự, tiếng gi v tiếng my, họ nằm lăn trn nền xi măng lạnh thay da đổi thịt cho nhau, những cnh hoa t ngọ về đm ngất lịm. Ngi mộ, phải c một xc chết lm chủ n mới đng nghĩa mộ, vậy m cụ, chnh cụ Lội hy cn tung tăng trn ci đời.

 

Chng ta vẫn muốn cho cụ thọ vi trăm tuổi kia, cũng được thơm ly, nhưng bọn con chu khốn khổ đ lập đn cho cụ; n bi lọ một ci g cn hiện hữu; n tri với l gch l ta đăng quang cho một ci sẽ chết m thấy kh chết ngay được. Ban sng cụ Lội vẫn ngồi đấy uống tr, trưa vẫn gậy trc o vng qua ng, v chiều chiều ganh tị với cy đa. Dần d trong họ, trong lng khng ai nghĩ tới ci chết của cụ nữa. Nhưng họ cũng qun rằng cụ đang sống. Cụ như cổ thụ đầu lng, từ xa nhn thấy n m trở về, nhưng vo hẳn trong lng trong nh, khng ai thấy cổ thụ nữa. Lng nhn gian mnh mng nhn từ, nhưng với họ, cụ l cổ tch, l một ci g thing ling nhất nhưng khng nhất thiết phải hiện hữu qua xương thịt.

 

+++

 

Sống với vợ đẹp con ngoan trong ba mươi năm qua, Lng vẫn cung knh chờ đợi một ci g, m chnh anh khng ni ra lời.

Một đm, đ khuya khoắt, sau cơn mưa, trời hiu hiu lạnh, Lng nhận được một bức điện bo tin cụ Lội qua đời, Cha chết, ch về thọ tang gấp.

 

C tới nhiều ma mưa, nhớ ci lạnh chết người từ những cơn gi bấc, v hiểu rằng tuổi gi kh chống chọi lại với thời tiết se thắt, Lng thường ni với vợ con: Năm nay c lẽ ng nội cc con quy tin. Sự bo động thn thương m hoi hoi ấy lm t liệt cảm gic của bọn trẻ; tệ hại hơn nữa chng c cảm tưởng l ng nội lẽ ra phải chết sớm hơn kia, lẽ ra, lẽ ra, v những lẽ ra. Đm ấy, vợ Lng lo va ly quần o tiền bạc để ngy mai cả gia đnh cng ln đường sớm. Lng ni, Để một mnh ti đi, em v cc con ở lại nh. Vợ Lng than van, Em phải về thọ tang cha, con du thế ny th tệ mạt qu. Lng an ủi, Em c lng như vậy l đựơc rồi. Nh lắm việc, cc con cn thi cử, đường s lại qu xa xi. Vợ Lng khc, cc con ngơ ngc, Lng đa: Chng by m thọ như rứa th cuối thế kỷ tới mới lo ci quan ti. Khng chừng hồi ấy thế gian khng cần nghĩa địa chn cất; chỉ một tia hạch tm hay siu m g đấy th xc người ra my khi?!

 

Đm hm ấy, Lng khng ngủ được, trăng mười su sng la trời đất, my sao bng bạc, bao nhiu kỷ niệm cha con họ hng tưởng như chai lỳ nay vỡ ra lnh lng. Nỗi thương cảm v hnh rực rỡ như đm ln tinh xa vắng nơi rừng tre trc. Thế l cha ti đ qua đời, người đ vo ci vĩnh hằng, đ thực sự bất tử. Lng thức với một nỗi niềm ring, chn bước chậm ri trn khoảng sn nhỏ trước nh, sau tới ngồi trn chiếc ghế xch đu, mắt nhn lung ra phố khuya, tm cảm tri giạt giữa một vng mu sắc kỳ b kh giải thch. Anh nghe đu đ hnh hi thong hiện, bước chn ai đ động hờ rồi tan biến, nụ cười vỡ vụn khng m sắc, rồi một tia sng rỡ của sao băng ngắn ngủi trong bầu trời lụa bạch. Một vở kịch đ biết nửa chừng hồi kết thc, một đau thương được chờ đợi từ lu, một ci g trờ tới như điều hiển nhin, hiếm hoi v muộn mng, thế nhưng Lng vẫn man man niềm đau nhức. Cha ti con người cường trng hiền ha, lng dạ một nng dn đậm chất người, một cy sồi tiu biểu cho những cy sồi cổ tch nhất ci tưởng như thin thu ấy nay khng cn. Ni khc đi, ng phải chết để ha mnh với thin thu.

 

Lng đnh mắt qua khung cửa sổ căn nh: cc con anh đang yn ngủ trong đ. Họ xa cch với nỗi đau của thời đại anh, xa lạ với người sinh thnh ra anh. Họ đứng bn kia nỗi xt xa. Sự phn ly ấy ring rẻ v ton thể khng chắc đ do tuổi tc m do chnh anh đ sống trễ ni trong một thế giới tri nhanh. Chng ta tr ẩn trong những xm chi tịch mịch khi con sng o ạt tiến nhanh về biển. Chng ta c đơn, thm kht tm sự, ưa hoi niệm, khi đồng loại đồng loạt tiến vo thế kỷ mới; chng ta li về dĩ vng khi cần thiết phải bước về pha trước, d một bước, d muộn mng. Bọn trẻ đang mơ ước thao tng theo dng thc ấy, mong được dng hiến hnh động, tnh yu cng nỗi chết cho tiến ha. Chng đ xa lạ với lớp cha ng, ngơ ngc trước những hoi niệm lẽ ra nn chn chặt, để ci lng rộng mở cho tương lai, thực tiễn v tiến bộ. V thế bao nhiu lần Lng nhắc tới những kỷ niệm qu nh, ci thời hoang sơ của dng tộc, bọn trẻ lắng nghe với lng knh trọng nhưng khng tc động được g; bản đn đầy sinh lực khng pht khởi từ những giấc mộng tri qua ấy. Lng c đơn qu đỗi, lng đau xt v tm hồn quặn thắt, hiểu rằng chỉ mỗi anh l cn nặng tnh với kẻ vừa la đời.

 

Ba giờ sng, vợ con tiễn anh ta bến xe. Nh thờ Đức B nằm xo xo bn trn, đỉnh gc chung khắc một chữ thập trong trời la nha trăng. Bn tay run run, đi mắt hoe đỏ, vợ Lng nắm tay anh dặn d đủ điều. C gi lớn vịn vai bố tươi cười chc bố thượng lộ bnh an lm như được xuất cảnh du lịch khng bằng c nhờ bố khi vo mua cho t m xửng Huế. Lng thu mnh trong xe, tm trạng kẻ hnh hương về đất thnh.

 

Chuyến xe tốc hnh chạy kh nhanh, trn xe khng chở km theo g vịt heo ch nn cũng dễ chịu. Khuya hm sau, Lng xuống một ng ba giữa cnh đồng rộng, nơi c con đường đất dẫn về lng cũ. Lng đặt gi hnh l ngồi nghỉ giy lt bn vệ đường, ngơ ngc nhn lung về hướng ni xa: một lằn gợn sng xanh đen. Sau nhiều năm cch xa, qu nh giờ đy đến với Lng qua mi thơm của la đang ma đng đng, mi tre trc, ci hương vị thầm lắng của bng cy, bờ cỏ. Con đường đất hẹp hơn xưa nhưng k k bn n một con kinh, nước lấp lnh một dng bạc dưới trăng. Xa kia, nơi ci G Cha, thuở nhỏ, một lần gặp chiều mưa ging anh np trong ci cha nhỏ, anh sợ nhất những hạt mưa ma quỷ vung vi trn mi cha, mi khen kht của bờ vi, hnh ảnh qui dị đưa lại từ những bng cy treo cổ trong bầu trời xm ngắt.

 

By giờ ci g Cha sừng sững ấy tan đu mất; tất cả sng lạng, bằng phẳng, thấy cả chn đồi bn kia, trn đ những dy nh ngi mới mọc. Những khoảng ruộng nhỏ v vu xưa kia nay được san bỏ cc bờ, c lẽ để thủy lợi ha; những mộ rải rc chẳng cn. Nghe đu những hi cốt đi bộ l đồi cao, nằm tập trung nơi đng nghĩa dnh cho cc hi cốt. Cnh đồng xanh thăm thẳm. Nơi vực đất cao dẫn vo xm l những bi ma, từ xa n như một tường lau trắng bạc. Tiếng sng biển vọng về, m thanh trầm ấm. Lng mường tượng ra dy ct trắng phau đuổi theo cnh rừng dương mịt mng, con sng tuổi nhỏ, lnh đnh sng v thuyền, những cơn mưa ma đng trn bi nước bạc.

 

Những người c may mắn được đi đ đy, trực diện với những kiến trc đồ sộ, khng gian rộng lớn, khi trở lại qu nh, mọi kch thước xưa cũ bỗng nhỏ nhoi. Ở đầu ng, Lng thấy căn nh thấp nhỏ qu, nơi đ ngy tuổi nhỏ anh ủ mnh trong những cơn mộng mộng chỉ biết l mộng, mộng khng hề trang trải cng với thực, chưa c g chề lm thiu chua những cơn mộng thần tin. Ci sn gạch rong ru Lng bất gic thấy n b xu, tưởng vi bước chn đ lướt qua. Nơi đy anh đang chạm mặt với một dĩ vng hơn một lần tưởng n v bin. Nhưng lạ chưa, Lng bước tới, dừng lại, rồi thụt li. Lại bước tới, ngơ ngc. Một cỗ quan ti đặt giữa nền nh, trn c một tấm hnh từ ngoi nhn khng r mặt. Đn nến lung linh. Bn cạnh đ, trn ci ghế di một ng gi ru tc bạc phơ đang ngồi. Vậy l sao đy Lng tự nghĩ cha no xương thịt cn ngồi đ, cha no trong o quan? Chẳng lẽ con chu đ tẩm liệm một phần hồn?

 

+++

 

By giờ những khun mặt phờ phạc, mi đầu đnh khăn tang, đảo về pha Lng. Cho cậu ạ. Thưa ch mới về. Thưa bc ạ. Cậu ơi, sợ cậu về khng kịp, tụi tui đ nhập quan anh ấy rồi. Anh ấy chết bất ngờ qu, nằm như ngủ như đang mơ, tươi tỉnh v cng. Lng nm ci xắc trn nền nh, lng t điếng, tr no c dng băng gi bao phủ: Anh Bật ơi! Trời ơi anh cả ti đ chết. C chu Kim Anh đnh cho Lng một ci điện tn gy ngộ nhận: Cha chết, ch về thọ tang gấp. Cha đy l ng Bật cha của Kim Anh, chứ khng phải Cụ Lội. Vậy l đ r một sự nhầm lẫn: Ci người chn mươi tư ngồi kia, cn người năm mươi tm trong o quan. Cộng tuổi tc bố con chia hai th chuyện sinh tử tạm cng bnh, nhưng tnh ring lẻ sao nao nao lng, tang lạnh.

 

Cụ Lội nhn Lng ni:

- My định trở về để tang tao ấy hẳn. Bọn thần chết khng dễ tnh nn chết sống thật l bất ngờ. N chưa mời th tao chưa đi.

 

Lng bng hong:

- Dạ thưa cha, con rất mừng v cha hy cn khỏe mạnh.

- Đừng nịnh đời, qun tr thức. Hy chuyển cả niềm vui phũ phng của my sang cho n. Hy khc thực tnh đi.

- V sao anh ấy chết?

- N xuống sườn đồi bị trượt ng, chết liền. N chết dễ dng hơn ci thi việc của một anh trưởng ấp.

 

Cụ lại than phiền:

- Tao sống lu qu th n phải chết sớm. Thời gian chia đều như khẩu phần thực phẩm, tao tạp ăn, con chu phải nhịn.

 

Lng ngồi bn cha. Anh hiểu cụ đang rối rắm v ci sống qu đng của mnh. Cụ đau lng v khng cn cống hiến cho đời, một cỗ my cn biết xi xăng nhớt m rệu rạo khng cn khả năng sản xuất. Cụ no hiểu Lng rất thương yu qu trọng cụ, mong cụ sống trăm tuổi gi. Người ta h chẳng ước mơ trường sinh đ sao, một ước mơ khng tri bản cht người.

 

Ly tr nng lm Lng tươi tỉnh, anh rt thuốc v nhn cỗ quan ti. Hnh như người ta lấy cỗ quan ti của cha anh cho Bật. C chu Kim Anh ni: Ch ạ, đ l gia ti của ng nội để lại cho cha con. Lng cười nhn c chu mười chn tuổi đẫy đ to khỏe. Kim Anh mở va ly của ch, lấy ra những mn qu, những vật cng lễ được đặt ln bn. C lấy quần o ni với Lng: Ch đi tắm rửa thay o quần đi ch, trng ch tn tạ qu, cn tệ hơn lc cha chu vừa chết. Lng khng trả lời, tay cầm bộ o quần. Người chị kế chị Lạng bảo Lng:

- Kim Anh ni đng đ. Cậu phải nghỉ ngơi cht đỉnh. D g anh Bật cũng chết rồi, ai m thot khỏi ci đ.

- Cảm ơn chị.

- Ny, cả nh họ nội ngoại người ta giận cậu lắm đ. Người ta bảo cậu qun qu cha đất tổ. Mười mấy năm cậu khng về thăm xm lng, bộ ai ăn thịt cậu hả? Nghe ni cc con cậu đậu bc sĩ kỹ sư, cậu giu lắm m. Ở đy ruộng ba ma m trẻ con cn thiếu trường thiếu sữa đ, cậu gip chng được g?

 

Lng kinh ngạc nhn chị, da dẻ chị sạm đen, hai mu bn tay chai l, đi mắt nhn ho mn, tc bạc, răng rụng. Ba mươi năm tri qua tưởng như mới ngy qua. Hồi ấy Lạng đẹp gi trổ m, nước da mừng qun, tc người đẫy đ. Lạng về lm du ở Bắc Lm, ba năm sinh ba con, th chồng chết. Hai năm sau, cn con gi qu, chị lm du Tr Sơn, hai năm sinh hai con, lại chồng chết. Chị hận đn ng khng c anh no trị nổi ci số st phu, đnh ở vậy nui con. Năm đứa con trai, ngũ-quỷ-hai-họ, nay sống thương yu nhau, lm ăn kh giả. Đấy, người thiếu nữ đầy sinh lực ngy xưa giờ đang l một b lo trước mặt Lng. Đn b thn qu thật mau gi, Lng chợt nghĩ tới những phụ nữ ở phố thị, năm mươi tuổi hy cn xun, người sực nức mi hương, ở sn nhảy giựt soul như đin.

 

+++

 

Trong khi cả nh đang tr chuyện, th lớp sương mờ trắng đ phủ ngoi vườn. Đất trời chuyển sng. Cy mt pha đng hướng nh đ phơn phớt mu hồng. Lt sau, khi mặt trời vừa mọc th bầu trời vụt chuyển, my đen che khuất, gi nổi rao rao. Khng gian như sắp được bn tay v hnh qut dọn. Lng bất gic nghe c tiếng gọi xa vắng no đ, từ mơ hồ rồi như c thật, trong ci quan ti. C tiếng lục sục, lộc cộc, như một người đang cố gắng ngồi đậy trong đ. Mọi người kinh ngạc, khi r rng l trong o quan c tiếng người rn rỉ, rồi tiếng gọi đứt qung. Tiếng gọi thực. Trong một ci đời thực. V trong một chiếc quan ti c thực

 

B con hối hả cạy nắp quan ti, x tung những lớp vải liệm: con người Bật Trần Khương Bật li ra, xa lạ. Bọn trẻ con đứng ti mặt, dở sống dở chết. Kim Anh mm chặt mi, đi tay thiếu nữ như gọng km bm lấy vai Lng. Chị Lạng gan dạ cũng quay quắt chạy xuống nh dưới. Tnh thế bỗng trở nn rch rưới, nỗi buồn lo khựng lại, niềm vui chưa tới, nỗi kinh hi bao trm. Khng gian mộng mị, liu trai, mọi người ngờ vực nhn nhau, nghi kỵ. B con quanh xm hối hả chạy tới, đứng xa nhn. Lng ci xuống vực Bật dậy.

- Cho ti thở cht đ.

 

Bật ni nhỏ, sau ci mở mắt nhn quanh. Rồi đi mắt trắng d ấy nhắm lại, Bật dựa ngửa, mặt hướng ln trần nh, t tựa vo thnh gỗ, tay bung xui, hai chn duỗi trong lng o quan. Lng đ một tay ln ngực Bật, cố theo di nhịp thở.

 

Sau đ, người ta khing ci hnh nhn mu đất st nung chưa tới đ ra khỏi quan ti, đặt trn ci giường m trước đ anh nằm thẳng cẳng để được khm liệm. Lng v cụ Lội cầm khăn nng lau người, dng tay bp bp cc khớp xương thớ thịt, v thay quần o cho Bật. Những mảnh vải trắng được nm đi, chiếc quan ti được khing đặt vo chỗ cũ, nơi n c nhiệm vụ đợi chờ một ci chết khc.

 

Tin một người phục sinh được loan đi rất nhanh. Mọi người đổ x tới thăm, chia vui, bn luận; c người xem l chuyện lạ; người cho rằng chết đi sống lại cũng l thường xảy ra. C y t ở trạm x bn tn bn nghi mang theo dụng cụ tới khm mũi, đo mạch, cặp nhiệt độ, ngắt vo người Bật; sau cng, với thẩm quyền của một thầy thuốc, c phn rằng ng đ sống lại, v sẽ l Người một trăm phần trăm. Những người tới chia buồn v chưa hay tin Bật sống lại vội nm nhang đn ở cổng nh, ci bao thư đựng tiền tử bỗng biến thnh tiền mua sữa tặng người sống. Tuy nhin, vẫn cn nếp suy nghĩ của người dn qu, họ cn bng hong rằng ng Bật sống lại nhưng phần hồn th ci m cướp mất rồi. Ủy ban x đ lỡ k ci giấy khai tử, khng sao, lu lắm mười năm nữa Bật cũng chết, khỏi nhọc cng lần nữa điền tn v ấn dấu.

 

Bật thim thiếp ngủ thẳng giấc. Buổi trưa trời đầy my, gi rao rao, thỉnh thoảng một đợt nắng liu trai vng ươm trải ln xm lng. Khng kh ngờ vực nng sốt đ lặng. Tiếng g trưa cng tiếng rừng sau đưa lại xa vắng. Mọi người ngồi quanh bn ăn cơm. My nặng nặng pha ni, rồi cơn mưa bụi đổ xuống chn ni. Thấy con chu hoang mang như l c ma quỷ ngự trong nh, cụ Lội ni:

 

- C ci sống giả th phải c ci chết giả. Họ nh mnh cũng c ng Cao chng by như vậy rồi.

- Vậy l mnh c truyền thống giả sống giả chết? Kim Anh hỏi

- Ni xm bậy. Năm Sẽ ở xm dưới ngy trước cũng mấy lần chết đi sống lại. Thậm ch lần chết sau cng con chu khng tin, chng để bốn ngy, thịt da Năm Sẽ cn hơi ươn ươn, cầm chắc ci chết, mới đem tẩm liệm.

 

Chị Lạng buột miệng:

- Sao con sợ anh Bật qu.

- Khng c g phải sợ hi. N vẫn l con của ta, thn thuộc của cc người, đừng by đặt c lập n.

- Vậy ng tổ chng con cch chết đi sống lại c giống như cha con khng ng nội Kim Anh hỏi.

- Khc một cht l hồi ấy ng Cao nh chng my l hơn. Mi khi sắp hạ huyệt ng mới thức giấc. Cũng trn chiếc quan ti ấy, nhưng mở nắp, người ta khing ng về. ng rất th vị về ci kiệu đặc biệt đ.

 

Lc bưng mm cơm xuống nh, vừa đi vừa liếc nhn Bật ngủ, chị Lạng đnh đổ chn bt. Kim Anh ngồi xuống gip đỡ người c, nhưng vẫn khng dm nhn cha. Lng im lặng. Cụ Lội đằng hắng ra dấu khng bằng lng con chu. Sau đ c một người sui gia tới thăm. Mắt nhn chằm chằm vo người Bật, Sui ni: Khi anh ấy thức giấc cc người chớ c hỏi han g cả, khng được điều tra. Lng ngạc nhin hỏi Sao vậy. ng sui trả lời: Nghe ni người chết đi sống lại, trong thời gian ấy đ biết r chuyện thin đường địa ngục rồi. Biết để bụng, khng được ni ra. Muốn sống th cm. Ni ra chết liền. Lng miệt thị: Ton chuyện vu vơ. Sui trả lời: Cứ hỏi cha anh khắc biết. Sui giận hờn ra về.

 

Buổi chiều, Bật vẫn m m giấc ngủ. C mặt con chu, Lng cật vấn cha về chuyện ng Sui đ ni. Cụ Lội giảng giải:

 

- Chuyện c thật đ. ng Cao nh chng my khi sống lại tnh kh khc thường. ng hiền như Phật, khng tranh chấp, khng mng hơn thua với đời, khng mừng trước ci may, m khng buồn trước ci rủi; đặc biệt l ng rất t ni. Ai c chọc tức ng, vặn vẹo ng trong mấy ngy chết đ ng tới đu? ở đu? tham quan được những g? ci đức của ng th chắc l được ln tới thin đường? hay địa ngục? by giờ ng c đủ phần hồn như trước kia khng? D chọc ghẹo hay năn nỉ cch no ng Cao vẫn im lm. Nhưng hơn mười năm sau th ng lại ni, c lẽ v khng nhịn được nữa. Kể lạ, ở ci tuổi thất tuần m ng khng cn giữ được mồm miệng Thằng Lng vấn tao điếu thuốc.

 

Lng thắp thuốc đưa cho Lội, Lội ht thuốc đưa mắt nhn xc Bật, đưa tay vo vuốt hm ru trắng phau, rao truyền:

 

- Một đm, ng Cao nh chng my tắm rửa sạch sẽ, ăn vận trang phục trắng chỉnh tề, đốt trầm, thắp nhang khấn vi trn bn thờ tổ tin, rồi gọi hết con chu lại. Lũ con chu lắng nghe. Cao ni: Ta được quyền sống lại do trt giao ko với dưới đ đng ra l theo lệnh của họ l khng được ni, tường thuật, trnh by, rỉ tai lại bất cứ một điều g đ nghe thấy. Điều kiện đ th Ta chịu được. C người cm suốt đời vẫn sống, hạnh phc nữa l khc. Nhưng bị cư xử bất cng th khng chịu được. Tụi by coi, cả đời Ta ăn hiền ở lnh, cy su cuốc bẩm, knh trn nhường dưới, Ta chưa hại ai, thậm ch chưa rắp tm hại ai một điều g, ấy vậy m hm Ta vừa tắt thở đ nghe m binh rần rần ngay đầu ng. Khng cần tra hỏi, chng thộp đầu Ta, tống ln xe bịt bng dng thẳng tới một nơi lạ lẫm. Nhờ trn trần thế c đọc vi chuyện ma qui, Ta biết nơi đ l địa ngục. Ta khng chịu. Ta kiện. Ta phẫn uất. Nhưng khng ai xt xử. Sau cng, Ta trở lại với trần gian với điều kiện như thế đấy. Cc con chu hy nghe Ta, Ta dạy chng by phải tu thn tch đức, ăn ở sao cho c tnh c nghĩa với nhau, thương yu đm bọc lẫn nhau, gip đỡ kẻ ngho kh sa cơ, vạch mặt chỉ tn bọn c b cường ho. Tụi by phải sống cho ra sống, cho xứng đng với chức danh lm Người cao qu. Đứng mơ ước ln thin đường hay sợ hi phải tới địa ngục, bởi n c ngay trong Ta, giữa ci thiện ci c. Hy sống, khng nơi no đẹp hơn ci trần gian ny đu. Đừng mơ ước ho v sợ hi khng đu. Ni một thi những lời phn truyền, ng Cao tự biết rằng mnh sẽ đi về đu, ng lặng lẽ vo trong phng, ln giường nằm bnh thản. Khuya hm đ, mồm ng ứa mu v ra đi vĩnh viễn. Hm chn cất, người ta thấy đi mắt ng Cao như chưa nhắm hẳn.

 

Lng nghe cu chuyện, lạnh người. Chị Lạng ni ng Cụ ni với ngụ g tui chẳng hiểu. Kim Anh th thầm vo tai Lng; Ch thấy cu chuyện về ng Cao tổ c vu vơ khng, qu v l. Lng trả lời thiếu nữ; Đy chắc l một cch ngụ ngn để răn dạy con người ăn ở đời; khng sao, cứ lắng nghe, đừng ci cọ phn tch m ng Cụ buồn.

 

Sao đ, hai ch chu ra khỏi nh, cng đi bch bộ ln đồi, giữa rừng bạch đn lưa thưa. Họ ngồi trn sanh phần cụ Lội nhn xuống chn đồi, cnh đồng xa xanh dẫn mi về hướng biển. Chn trời sương khi mịt mng. Một lần nữa, Lng được nghe c chu kể về những năm thng ở thn qu, những đổi thay, cng những ci cũ mn mi mi khng bao giờ thay đổi. Cuốn phim dĩ vng quay chậm trong tr no Lng: lng xm ấy, những nng dn, những trai trẻ; ci nảy sinh cng ci tn lụn; những ngy tối tăm xưa v những đm chưa c dng điện sng hm nay. Lng nghe lng rượi buồn. My hong hn vẽ hnh th đen thẫm ở chn trời. Trường Sơn mờ mờ.

 

Kim Anh lượm mấy hạt sỏi nm vo trong khng, ni: C mấy chị trong lng bị chửa hoang v ci phần mộ ny đy. Lng ngạc nhin: Chu ni g ch khng hiểu. C tiếng thiếu nữ: Ch thấy đ, một vng t đ rửa sạch sẽ, bờ tường bao quanh kn đo, lại gi reo ở những hng bạch đn, ci sanh phần ny l nơi tỏ tnh thuận tiện nhất trong lng. N lm hư thn mất nết cả những người lớn tuổi nữa, họ bỏ vợ bỏ chồng rồi trộm ln xin lỗi ch, chu c hơi th lỗ. Nhưng m ka sau mộ bia đ l chỗ ng Ngn đ giết vợ, v b bị bắt ghen tại trận. Sao m đạo đời xuống cấp qu h. Ở trong ch c vậy khng? nghe ni học tr đnh cả thấy nữa.

 

Lng yn lặng, nhn mng lung. Thấy c mấy cy bạch đn quanh sanh phần bị chặt ngang, Lng hỏi: Hng cy đẹp vậy sao m chặt đi?. Kim Anh ni: Người ta chặt trộm đ ch. Chặt trộm nhưng người ta bắn tiếng l họ hng ny by đặt ra, thiếu gạch ngi tiền của để xy nh hộ sinh, trường mẫu gio m lại xy một ngi mộ to lớn cho một người hy cn sống nhăn răng. Lng ngạc nhin: Sao ch thấy lng ta c vẻ sung tc hơn xưa. Kim Anh cười: Ch thấy bn ngoi. Ci hnh thức n lm chết lương tri. Một nửa tộc Trần đ vo lập nghiệp khai hoang trong V Xu V Đắc rồi. Nghe ni ở trong đ t cụ Hương cụ L. Lng thở ra, ni nhỏ: Thi ta về chu. Sườn đồi thoai thoải tiễn chn Lng. Chiều hm, sng biển đng thổi về ci m thanh trầm trầm, ngy buồn.

 

+++

 

Về đm, Khương Bật tỉnh dần. Anh gọi xin một ly nước. Giọng ni yếu, nh mắt tối tăm, đi bn tay cn ci lạnh của xc trong mồ. Lng ngồi đối diện với Bật, khng dm hỏi han g những điều b ẩn; rằng: Anh Bật ơi, những ngy qua anh ở thin đường, hay địa ngụa? Hay anh quanh quất đu đ? Ci ước lệ v gio điều, ci hnh thức định đặt ra để con người mơ ước được ln đ hay sợ hi phải nằm xuống đấy, ci ấy c nn tồn tại khng? Anh c th vị g trong cơn dị mộng? Hy xem l dị mộng? Rằng trong ba ngy qua anh c gặp được tổ tin, vui cng kẻ thn quen, anh đối đầu như thế no với bọn trt th địch khi cn trn ci đời? Bao nhiu cu hỏi ứ đọng, muốn tro ra cổ họng Lng, nhưng anh đnh nuốt xuống, v sợ khui ra, tức th Bật sẽ hộc mu.

 

Ngồi đối diện nhau, thay v tm sự, lng v Bật cứ phải yn lặng nhn nhau. Một người giả cm. Một người đnh chấp nhận ci hn của kẻ khc.

 

Nhưng bốn hm sau, khi Bật đ đi lại, một quang cảnh lạ lng đ xảy ra. Rất khuya, Kim Anh đnh thức chị Lạng cng mấy đứa chu dậy. Bọn họ np trong nh nhn ra khu vườn trăng sng, ngay lối đi trắng trắng mu đất dẫn về pha cầu ao, Lng v Bật đi bch bộ. Hai ci bng trắng m thầm, như hai bng ma, đm bao la v xm lng tĩnh mịch. Tiếng dế mn, thỉnh thoảng tiếng ch sủa trăng từ xm trn đưa lại. Mu ln tinh bạc thếch, khm tre đen bng. Khương Bật ngỡ l mnh lại đi lạc vo chốn ấy nn hỏi Thin Lng: Ti chết thật rồi ư? Thật chết rồi ư? Thin Lng ni, Anh vẫn sống đ chớ, nhưng một nửa. Tại sao một nửa. V một nửa dnh cho kẻ khc rồi.

 

Họ lại tiến ra bờ hồ. Sao sa trn mặt nước. Loang long my. Ci hồ ngy trước mẹ Thin Lng đ nhảy xuống trầm mnh, v ghen. B được cứu thot nhưng mười ngy sau một thằng chu t xuống chết; lc vớt n ln, c người b con tới nhn, mồm v hai lỗ tai rỉ mu. Thin Lng hỏi: Anh c nhớ những kỷ niệm tuổi nhỏ của chng mnh khng? - Khng nhớ - Anh c nhớ ci buổi chiều vớt xc thằng Dộc dưới hồ ny ln khng? Trong kia ka, anh khng nhớ hồi ấy chng ta lm đm tang cho con kt mu xanh lơ, chng ta chn n dưới gốc cy vng đồng - Khng thế nhớ ch ơi?

 

Họ ngồi xuống, trong đm b ẩn, nhn nhau mơ mng. Bng trăng soi hai khun mặt trắng giả, nhn ảnh bạch kim. Tuy nhin, Khương Bật nhợt nhạt hơn. Mặt tr thức vẵn chưa trắng bằng mặt ma. Sương xuống đậm nơi những l cỏ, Khương Bật hỏi: Thin Lng, ch l thật hay l ảo?. Thin Lng nắm chặt cnh tay, vo mạnh, cho mu chảy trong người kia gặp chỗ đau, may ra tm lại được cảm gic. Thin Lng lại nghe ngứa ngứa trong cổ, muốn khm ph điều b mật nơi Khương Bật. Bật sợ hi nhn quanh quất những ci bng đm tre trc, mi đnh chnh chếch, bng con mo đm trn đỉnh nh. Thấy vậy Thin Lng đnh lần nữa nuốt nguyện vọng vo bụng

 

Đm chuyển sng, g gy vang. Đm chuyển sng c nghĩa l m dương trở về một ci g đ rất thực. Một đứa b m giỏ ra ụ rơm lấy rơm kh cho b. Chợt thấy hai ci bng trắng, n rng mnh, len ln m ci giỏ khng vo nh. Một chị ngồi bn kia bờ tường thấp trật quần đi, chợt sợ hi đứng dậy, run lật bật ko đủng quần che vội ci mng đt trắng non đưới trăng tn pha thoang thoảng nh bnh minh. Hai anh em Thin Lng qung vai nhau, cn tưởng l đi trong vườn liu trai, Thin Lng hỏi: Ngy trước Lưu Thần Nguyễn Triệu lạc đến cảnh tin c một lc m về trần thế đ mấy đời con chu, nay anh thế no? Khương Bật phất tay o trắng, rồi cho tay vịn chỗ tri tim, mồm mo mo, như thở kh khăn, gắng ni: Ti khng tới chỗ Lưu Nguyễn đ tới. Thin Lng than thở: Khổ vậy thay, khổ vậy thay. Khương Bật ci lại: Thời gian hạnh phc th ngắn ngủi, thng ngy của điu linh th v bin, ny thi chớ hỏi nữa ch i N đấy. Thin Lng ngơ ngc ng quanh, hỏi: N l ai vậy?. Khương Bật giả cm. Thấy anh im lm, Thin Lng khng dm mở miệng. Trời sng tỏ.

 

Thế l thay v một tuần, Thin Lng phải ở lại đy hai mươi ngy để chăm sc anh. Lng cố gắng giải thch cho con chu hiểu về Bật, bớt nghi ngờ sợ hi ci người-vừa-được-ti-sinh đ. Một điều rất lạ, sức khỏe cng bnh thường th tinh thần Khương Bật cng chệch choạc. Anh hay qun, chạnh buồn, ngao ngn hong hn. Suốt ngy im lm, lang thang một mnh. Anh như đang dng tr nhớ cho một kiếp trước, đang tiếc nuối, hay cố rn bỏ một cơn mộng. Bật hay đưa tay vuốt mặt, thoảng với vo khoảng khng như cho đn hay tạ từ một ai v hnh. Anh đang sống cho ai. Con chu khng cho anh lm lụng. C hm Bật tự vc cuốc ra ruộng la, đi quanh quẩn, rồi trở vo trước hin trường tiểu học, ngồi vấn thuốc ht, nhn trời xanh

 

+++

 

Lng về tới nh mang chuyện ra kể cho vợ con nghe. Vợ Lng buồn b lo u, sợ chuyện chết đi rồi sống lại trở thnh một truyền thống trong họ hng. Vốn m tn dị đoan, chị hiểu rằng đời nay vẫn cn rắn một mắt, cua mặt người, chị đi mua ba mn (tm, hột vịt, thịt luộc) về cng trước sn, lại đốt vng m, vi muối gạo ra ngoi đại lộ tống tiễn hm oan.

 

Cc con ci Lng th ngờ vực, khng tin.Chng mang chuyện tới hỏi thầy c gio. Thầy bảo: Khng, lm g c chuyện ấy. Lo tot. Rặt mộng-mị của bọn đin. Bọn con ci nhn bố thương hại, nghĩa rằng Lng bị ma m, sắp ha đin. Lng lại rơi vo tnh trạng rối rắm, c đơn v khng ai hiểu mnh.

 

Anh biệt cư, nằm rng r trong phng kn mấy thng liền. Hai thng đầu để tu tm, mấy thng sau đ Lng bắt tay viết một tập hồi k về anh. Qua hồi k, nhn thể anh ni về họ hng, trong đ Khương Bật phải sống, v đ sống như mọi người, l một con Người.

 

Bảy thng sau. Khi Lng sắp hon thnh tập hồi k, bỗng nhận được một l thư của Kim Anh. Hm ấy nhn dịp đầu năm, mọi người vui vẻ đn xun.

 

Thư rằng:

Ch Thin Lng knh mến,

Chu đau buồn bo tin để ch v gia đnh trong đ biết l cha chu đ qua đời. Cha chu chết vo khuya, đm ba mươi tết, khi nồi bnh tt đ chn, bnh sắp được vớt ra. Mong ch thm tha lỗi, lẽ ra chu phải điện bo ngay lc đ. Nhưng cha chu trối trăn l đừng lm phiền ai cả, khi chn chặt dưới lng đất đ rồi hy bo. Sống một đời ci sống đ khng ra g m ci chết cũng li thi khng dứt khot th xấu hổ lắm cha chu ni vậy.

 

Đm ấy, cha chu gọi bọn chu lại, khng thiếu đứa no. qun, ng nội cũng c mặt. Cha chu trnh by với lời lẽ cũng như ng Cao ngy trước thi. Cha muốn thể hiện ci Quyền Được Ni của mnh; nhưng chu hiểu khc hơn kia.

 

ng nội ch trch cha chu, cho rằng thế hệ ngy nay nhịn nhục khng bằng tổ tin ngy xưa. Ch ơi khng phải cm nn lu hay mau, ai can cường hơn ai; lại khng phải chuyện thin đường hay địa ngục, n viễn vng qu. Nhưng cha chu ni rất trịnh trọng, lời lẽ giản dị, ng muốn cho chu hiểu rằng ng đ sống trọn vẹn với đạo đức một con người, ng muốn sống phải được lm việc với mọi người v khng mơ ước g. Con người nhắm mắt l xong. Nếu c g nhầm lẫn, ng đ chịu trch nhiệm với chnh lương tri ng, thứ ta n cao nhất.

 

Ch ơi, khuya hm đ trước khi cng giao thừa, cha chu giải by xong, bảo rằng đau bụng, vo nh trong nằm, tảng sng ng đi lun. Mồng bốn tết, bọn chu tiễn cha ln đồi, chn gần mộ-cn-để-trống của ng nội, dưới chn mộ ng Cao chết hai lần. C người đa: Hai ng ny c những bốn ci sống v bốn ci chết.

 

Lc hạ huyệt, người ta nm đất v hoa ln nắp quan ti, giữa lc sụt si, bỗng c tiếng la hoảng vang động của đứa chu nội con Mường đ. N tht ln: Đừng c chn, hy chờ ng nội ti thức dậy như lần trước. Tội nghiệp con nhỏ, n tưởng chuyện sống chết như n lm tr chơi trn ct, xa đi lm lại.

 

Về quan điểm th anh Hai chu c khc, anh ni: Cha chng ta l một con người chn chất, lnh mạnh, ưa lm việc, đ hy sinh cho ch Lng ăn học, đ nui dưỡng ng nội đầy đủ, đ gầy dựng cho chng ta một cơ ngơi. Vậy m giờ đy với x hội, cha l thằng dở sống dở chết, với chng ta ng đ Lo Ha, v với ng nội cha chỉ l đứa trẻ con. Cng sống ng cng bị ức chế giữa chn hư, thiện c, giữa hm qua v hm nay, giữa thực tế v niềm mơ ước. Vậy cha chng ta chết, v cho l mnh v dụng.

 

Knh thưa ch, quan điểm của anh Hai đng hay sai, chu nhờ ch giải thch. Chu hỏi, c bao giờ ch chạm mặt một ảo ảnh chưa? Đu l bến bờ của niềm hy vọng? Rất mong hồi m.

Knh thư.

 

Thin Lng đọc bức thư c tới vi chục lần. Từ bao năm anh đ gầy dựng một chi họ mới trong thnh phố, cch biệt với nền tảng nhn hậu của nng thn. Anh nửa vời, chạy theo ci mới khng kịp, quay về th lỡ đ. Tri thức suy thoi dần d, m anh tưởng rằng anh đ đạt được sự điềm đạm cần thiết. Lng hoang mang: Hay ta cũng đ l một Khương Bật. Tuy nhin anh lại tự hứa: Ta phải chữa lại tập hồi k, bộ sử thi của gia tộc, bởi v Khương Bật đ l dĩ vng. V cụ Lội, anh hiểu, Đ l một biểu tượng của định luật bất tử. Vng, phải hiểu như vậy.

 

 

 

CUNG TICH BIEN

Si Gn 07.09.1987