QuaSongCTBien

 

 

QUA SNG

 

Truyện ngắn Cung Tch Biền

 

 

1

 

Dng họ Trần Liu vo định cư ở bờ Bắc sng Thu một thời gian lại gặp chuyện chẳng lnh. Mấy năm liền, ma h như trong l thiu, ma đng như băng gi, kh hậu khắc nghiệt, khắp nơi bị lụt lội, hạn hn, mưa đ, bo tố; la đang đng đng su bọ ăn hết, kiến vng lm tổ trong măng tre măng trc; giếng nước c rắn, dọc bờ sng c sấu phơi mnh trn ct; giữa trưa kh khốc từng bầy voi lang thang đi tm nước dọc bờ sng trắng. Gi rao truyền những tai ương, v biển bủa sng bo hiệu của hoang ph điu tn.

 

Về mặt nhn văn, con người khng tin vo những điều thực tế; nhưng những cảm ứng tm linh khng cn chn chnh; n bị tc động, xua đi theo dấu chn t thuật. Đ đy mọc ln lời kinh cầu, sấm truyền. Những ph thủy dạy cho con người những u muội, xuyn tạc, đẩy đạo l đến cửa ng của dị đoan m tn. Người ta thờ những con rắn hai đầu, g bốn chn, cua mặt người, cọp biết ni. Tin đồn loan truyền, những đồng dao, những mẫu chuyện chm biếm cứ mọc cnh bay đi, tụ hội với trăm nghn hoang tưởng, lm cho x hội hm m cng nhuốm mu hoang đường. Bọn đồng bng c nơi ăn chốn ở, qun ma mnh giu sang, kẻ tr thức thất sủng sống m thầm thui chột. c tim tẩm độc.

 

Trần Liu vay nợ Ph Ho nhiều năm vốn li chất chồng khng sao trả được, Ph Ho đi co nh v cm gng Trần Liu giải ln quan huyện. Trần Liu đnh đem c gi t xinh đẹp C Giao Chu mười bảy tuổi gả lm hầu cho Ph Ho trừ nợ. Kỳ hẹn mười năm Ho trả Giao Chu lại cho Liu. No ngờ, sau đ Ph Ho đem Giao Chu nộp cho quan Huyện, gọi l mn lễ vật qu gi. Quan Huyện m mẩn Giao Chu đến qun cả vợ, nn người vợ tm cch giết Giao Chu bằng thuốc độc.

 

Mi mấy năm sau Liu biết chuyện, tới huyện đường ku oan. Huyện phn, Người đem con gi nạp cho Ph Ho trừ nợ. Vậy, con gi ngươi l mn hng, ai dng chẳng được. Hng đ dng th c hư hao, sao đi? Liu ku oan mi, lại khc nức nở v thương con gi. Quan tức giận sai qun lnh nọc Trần Liu ra giữa sn nắng m đnh ba mươi ho, rồi đuổi về. Quan Huyện by tr nhn từ cho Liu tiền, Liu khng nhận.

 

Mang một ci đầu căm uất v một ci lưng mu về nh, Liu ni cng vợ con: Bỏ xứ m đi thi. Vợ Liu can ngăn: Mnh l dn, phải biết nhịn nhục m sống, sao bỏ lng nước ra đi. Đi đu, về đu?. Cậu con trai cả của Trần Liu ni: Quan h khắc th giết lũ quan ấy đi!. Cậu t ni theo cch huyễn mộng của mnh: Ta sống khng cần vua quan c được khng?.

 

R rng bốn người bốn quan điểm khc nhau. Liu muốn từ bỏ một nơi chốn khắc nghiệt để tm đến một miền đất lnh, như vượt sng Thu vo pha Nam chẳng hạn. Người vợ tng quyền, nhưng khng muốn rời bỏ nơi c mồ mả cha anh; nghĩ về những lao lung của dĩ vng, b rất sợ những cuộc ra đi tm đất Hứa. Cậu con trai cả r l muốn nổi loạn, d đẫm mu, nhưng n lm sạch triều đnh. Cậu t c khuynh hướng v chnh phủ: Ta sống với ta, vua quan l cỏ rc.

 

Đi? Ở? Giết quan? Hoặc khng cần vua quan? Song, trong gia đnh ấy c một sợi dy v hnh v b ẩn: bn luận th rộng ri, cuối cng vẫn theo lời cha. Họ sẽ ra đi. Nơi họ định đến vẫn trn xứ sở thn yu của họ, nhưng l bn kia bờ sng Thu. Phải l Bn-kia-Bờ. Bn kia bờ con sng m định mệnh đ trt cho n ci tn sng Thu.

 

By giờ đang l ma đng. Thời tiết năm ấy gi lạnh kinh hong, bo kh thổi xao xc lm rừng ni kh vng như chờ nhm lửa. Sng Thu c dng chảy rất xiết, xoy bờ Nam, ph bi Bắc, tạo ra những bi ph sa cồn cồn lớp lớp, hoặc những vịnh nước mnh mng. Ngy ngy mặt trời như một cục mu đỏ hỏn trồi ln một cht l bị my đen vy phủ. Bầu trời mang mng xm rộng, khi con sng Thu trn tỏa, sng reo như biển.

 

Ngy ấy, bờ Nam sng Thu hy cn t di dn tới định cư. Bờ Bắc cn lưa thưa xm lng. Chen lẫn giữa những xm l hiu quạnh l rừng thưa hoặc ni đồi, đầm lầy. Từ lng tới huyện phải mất mấy ngy đường. Quan đi lại c ngựa, kiệu, dn cuốc bộ. Quan c lnh hầu bảo vệ, dn phải mang gio mc phng khi đm chm với voi rắn, heo rừng. Nng phu đi lm rẫy chạm mặt với th dữ l thường. Cọp thấy người trước tức th phng về người x xc m nhai. Người thấy cọp trước th đập giết cọp mạng về, thịt ăn, da cọp lm o hoặc lm phn vch quanh nh. Đi khi cuộc chiến đấu ngang bằng, cọp người gầm gừ rời nhau, cọp mang mu me chạy vo ni, người mang thương tch về nh vợ con băng b. Cọp gặm người v bản năng, người giết cọp v thức sinh tồn.

 

Trần Liu c vc dng to khỏe như gấu. Cậu Cả giống bố, ngy ăn bốn bữa, mỗi bữa nồi cơm bự, lun c tm giết Ph Ho cng quan Huyện. Trong Cả c dng mu muốn đứng ln giữa trời, cy đao phơ m quạt cỏ dại. Cậu t, người mảnh mai, da trắng trẻo, mắt su mũi thẳng, cch đi đứng ni năng thanh t, snh chữ nghĩa thơ văn, c tnh khinh đời nhưng lại sợ chuyện đm cọp giết người. Với cậu, thế gian ny chỉ l ci tạm; trong cuộc hnh trnh min viễn của cậu, nơi đy chỉ l cuộc gh chơi, ngẫm nghĩ xa xi lm chi cho u hn thể phch.

 

Thuở b, c lần t đi chơi sao đ m lang thang vo một hang cọp. Liu v Cả vc do đi tm. Lc tới nơi, người ta thấy cậu t đang ngồi thu mnh bn ch cọp con lng mướt mu nhau. Liu ẳm t ra khỏi hang cọp. Cả lăm le ngọn do. Liu can ngăn: Đừng giết cọp con!. Khi xuống ni, ba cha con gặp cọp mẹ trở về. Lần nữa Liu ni với Cả, Hy tự vệ, đứng giết n. N cn con nhỏ trong hang.

 

2

 

Cha con Liu xẻ gỗ đng thuyền. Lại rn thm vũ kh.

 

Việc qua sng chỉ cần một chiếc ghe nhỏ l vừa nhưng họ đng một chiếc thuyền kh lớn: như để vượt biển. Liu giải thch rằng phải chở cả bn ghế tủ giường, cối xay, chy gi gạo. Ra đi, chỉ đi một lần khng lui lại, c chi th chở hết. Vả lại qua bn kia sng đ chắc g tm được ci sống lc ban đầu dễ dng.

 

B mẹ chuẩn bị lương thực, o quần. B hi l rừng phơi kh, những loại c thể l những mn thuốc Nam, phng khi chưa hợp thủy thổ. Hm dọn bn thờ, người mẹ thấy ci hộp đựng cuốn gia phả đ bị mối mọt ăn, tượng Phật cũng vậy. Để yn th thần l tượng, m tho ra rp lại khng được. Chng r tan. Như lớp bụi v nghĩa. Như một ci g rất đng sợ, giữa niềm tin su mọt.

 

B mẹ đem chuyện ny ni với chồng. Liu ni nghim chỉnh, tuy c một thong bng hong: Ci g hư mọt th vất đi, khng cần sơn phết lm g nữa, cha mẹ Phật, Tổ ở lng ta.

 

Ma đng rồi cũng tri qua. Nhưng ma xun năm ấy kỳ lạ. Gia đnh Liu ăn ci tết từ biệt để chuẩn bị ra đi th mưa l th ko di, gi Bắc kh lạnh. Khắp nơi, mai khng nở. Cy rừng trụi lủi. Ni đồi hắt hiu bt ngt. Bầu trời lun mu ch. Giữa thng ging su bọ b ro rạt, hng nghn triệu con, san bằng đồng la. Co co chu chấu, kiến cao cẳng đầy nh đầy vườn. Những luống cải hoa vng trở thnh mu nu đen v ruồi nhặng bu quanh. Bướm ong mu sắc tươi xinh chết đầy đất. Chuột ch chuột cống b khơi khơi trong vườn ngy. Trong tri chn su di ngổn ngang. Nước đồng ruộng c mu đỏ long. Trn mặt nước c đng vn ngũ sắc, phản chiếu nh mặt trời chiều trng hoang đường đến nhức mắt. nh chiều mong manh như tơ lụa bỗng trở nn gớm ghiếc: Một ma xun ma.

 

Một hm, quan Huyện đi thăm dn tnh, gọi l chc xun, nhn tiện gh Ph Ho đnh chn cng hm hiếp kn đo gi qu. Cậu Cả nghe tin ấy, mang do ra đi, định giết chng. Liu can ngăn con: Chưa c ta xử chưa nn giết người!. Cả ci lại: Bọn chng khng cn l người. M ai ngồi ta? Ai xt xử? Người mẹ vừa khc vừa sợ hi van xin: D sao con gi mẹ cũng đ chết rồi, gy ra oan tri lm chi nữa. Cả giận dữ: Trừ kẻ c tội, trả th cho Giao Chu m l gy oan tri ?. Cậu t ni: Thi, xin mọi người hy dẹp cất dĩ vng đi. Hm đ Cả bỏ ăn, ni với cha: Suốt đời cha chỉ dạy con điều nhịn nhục, chịu đựng. Cha lm t liệt ch con người.

 

Thời gian dần qua, mọi việc chuẩn bị xong, ngy ra đi sắp tới. Liu mang mu vẽ mắt con thuyền. Cả rửa thuyền. Dưới sức nắng ma h, con thuyền bạc thếch v nước lũ c bn non phủ qua những ngy ma đng. Trong lng thuyền một lớp bn nho, ở đ một con rắn nằm khoanh trn. Cả chặt một pht. Con rắn cụt một phần đui, vng thot, trườn mnh hướng về pha đầm lầy. Cả ni vui: Ngy xưa Lưu Bang chm rắn, ra đi rồi lm vua. Trần Liu nhn con gằn giọng: Chỉ ton chuyện vấy mu. Cả ni: Nhưng mu của chnh đạo th cũng cần thiết phải đổ ra lắm chứ. Cha con cng cười. Nắng ma h chi chang. Dy ni hng vĩ pha Ty như nghn ngọn sng bt ngt trong trời xanh. My trắng chập chng, tri dạt cả dưới lng con sng Thu xa xa.

 

Con thuyền được k ln cao bởi hai ci đ gỗ. Trần Liu lập bn hương n, ăn vận chỉnh tề rồi cầm cọ chấm mu vẽ mắt cho thuyền. Cả nhn cha vẽ, lại hỏi: Người c mắt đy m nhn khng thấy hết phương hướng, lạc mi chốn v minh, cha vẽ mắt ln gỗ đ m chi? Liu giải thch: Mắt người ta l mắt thịt. Mắt gỗ đ mới hiển linh con trai ạ. Liu khng l họa sĩ nhưng điểm nhn cho thuyền rất đẹp. Sau đ, họ lắp bnh li, lợp mui.

 

B mẹ rất lưu luyến chốn cũ nhưng cuối cng cũng đnh phải xuống thuyền cng chồng con. Hm ấy người mẹ buồn lắm. B khấn vi tổ tin. Đi mắt ướt, nhn hun ht về nương rẫy rừng ni. Liu đứng ở bờ sng quay mặt về hướng Bắc lạy ba lạy, lại day về hướng Nam bi ba bi. Thấy lạ, Cả hỏi: Sao cha lạy phương Bắc m chỉ bi phương Nam? Liu giải thch: Phương Bắc l tổ tin linh hồn giống ni ta. t ni: Theo con th cha phải lạy phương Nam. Phải lạy ci tương lai. Cn qu khứ th x x n l vừa!. Liu ci mặt, thở di, nhn con.

 

Từ lu Cả thắc mắc một điều nn gạn hỏi cha: Ny cha! Nghe rằng chng ta l hậu duệ của vua Trần?. Liu ni nghim chỉnh: Đng vậy, chng ta l con chu chnh thống vua nh Trần, v suy mạt m ra đi. Cả lại hỏi: Cng một dng họ nh Trần sao một thời đầy dẫy anh hng, nhưng Hưng Đạo, Quang Khải, by giờ lại ton một lũ gian manh trộm cắp, hoặc đi khổ đoạ đy như chng ta?. Liu than thở: Đ l vận nước. Cũng một dn tộc, một thời c thể rặt anh hng, một thời rặt bọn khng lũ đin. Thời hưng thịnh th một người cy ruộng cũng giữ lun l ring mnh v đạo đức giống ni. Thời suy vi th cũng dn quan đ nhưng l lũ ti tiện, coi trọng vật chất, xem thường đạo l, v ci sống thấp hn, v địa vị, c khi m hại nhau khng nương tay. Trong nhn loại, nước no cũng c trường hợp đ, vận hạn m. Nhưng chớ c buồn mần chi. Ở chỗ cng kiệt, anh hng lại sẽ xuất hiện, minh qun ra đời. Cuộc nhn sinh sẽ được vun qun trng tu.

 

 

3

 

Thuyền hạ thủy vo một ngy rực nắng. Bầu trời xanh ngt khng một ng my. Liu v cậu Cả ăn vận gọn gng, do mc bn hng, đai lưng bằng da th, nn my. Trng t như một đạo sĩ trong lớp o trắng phơ phất. Người mẹ nhn bờ Nam xa tắp, dấu hiệu đất Hứa hy cn mịt mờ nơi ci tường thnh lau trắng xa xa, chưa một bi du, chưa một ln khi bếp nh. Bơi theo thuyền của họ l một đn c su vng vẫy. Cả định phạt một do. Liu can ngăn: Ta c đường đi của ta, đừng chọc vo lũ sấu x. Người mẹ tụng kinh. Tiếng lng chan ha sng nước, giữa ci nng của mặt trời cng sự reo thm của lũ c sấu dưới lườn ghe.

 

Họ cho thuyền ngang qua bờ. Sng mnh mng khng cầu. Cầu quan lộ xa xa dưới kia năm ba ngy chưa thấy một bng ngựa trạm.

 

Trước đy gia đnh Liu từng nghe người bơi thuyền qua sng, đi Nam về, kể lại những g đ từng mắt thấy tai nghe. Cu chuyện kh hấp dẫn đối với Cả v t khi được biết cch đ khng xa c một con đường rẽ về hướng Ty, dẫn su vo ni. Một con sng chảy bạt ngn trn đỉnh ni liền ni. Như một con sng huyền thoại, nhn n người ta tưởng n chảy ngược, v mắt ta quen nhn sng xui về biển. Đ l hướng Ty của Quảng Nam mở rộng về phương Nam m dng họ Trần Liu, con chu vua tới lập nghiệp. Ni trng điệp sừng sững. Những thung lũng trầm mặc, b ẩn. Nơi miền xui, những thp Chm hiện ln như những cnh xương rồng khổng lồ. Đất đai hy cn l những thảo nguyn hoang d.

 

Người ta kể lại rằng ở đ, miền ni ty của Quảng Nam, c một kinh đ bị chn vi trong lng một ngọn ni. Một dn tộc đ vi chn kinh đ của mnh trước khi ra đi, bằng cch đắp ni ln đ. Người ta nghĩ rằng lng đất l nấm mồ sẽ giữ cho kinh đ vĩnh cữu. Ni đ l Nhn Sơn mộ địa sầu bi, đầy huyền b. Ngy nay, ci chất thơ hng đ khng chỉ bng bạc trong sử lịch m n hiện hồn bng khung trong từng từng cỏ lau trắng như khăn tang lưng chừng ni. Lc bnh minh, ni chm trong sương m biển khi, v hong hn ni lặng im một cch lạ thường, khi cả trời rực ln ci rng chiều mu pha. Sau đ, ni chm trong đm im lm, tm cch đầu thai trong bng tối.

 

Thuyền đang tri an bnh th mọi người bỗng thấy dng nước chảy xiết. Củi kh, bo giạt ở đu tri về đầy. Mặt sng đen ra, mịt m. Liu đổi tay cho cho Cả cầm bnh li. Mọi người đang vui vẻ bỗng lo lắng. Con sng cứ như c thần linh lm cho n cng xa thẳm hai bờ. Cng cho chống, vươn tới, hướng về, mong qua, th bờ Nam cứ dần dần xa tt. Bi bờ phương Bắc hun ht với đầm lầy rừng thưa. Bầu trời nắng gắt giờ đy my phủ, gi rao rao huyền hoặc khng cn nữa. Một cơn bo đ tới, gặt, giật, rung chuyển nghn vạn m thanh cuồng nộ. Gi khot nước từ mặt sng tung cao ln khng trung. Mưa khng thể no kể hết mưa. Từng tảng nước dội phủ ln thuyền. Người ta cảm tưởng bị rch thịt da, mặt, v từng cy nước trắng như bạch kim chm vo.

 

Cả vuốt mặt v ni: Chng ta bắt đầu chơi với quỷ thần rồi đy. Bọn m binh bắt đầu l mặt. Ta trốn xa lũ quỷ mặt người ha ra giờ đy t phất tay o ni: Đng l định mệnh chng ta đang c ma vương thọc tay vo. Liu răn dạy: Hy bnh tĩnh cc con. Lc ny mới l lc thử sức người.

 

Trong cuộc chinh phục thin nhin, con người vừa muốn tiu diệt n, vừa muốn ha bnh, nhn ha n. Con người cần lưu giữ thin nhin một phần nơi sọ no. Cuộc chơi đ lắm khi gay cấn, khng thiếu phần mỉa mai tn nhẫn, l một bn vẫn cứ muốn tiu diệt một bn. Nhn loại c nẩy sinh nhưng lần lượt đi vo mộ; thịt da mi bốc ln khi đen trong trời xanh. Con người tiu diệt vi trng nhưng định mệnh cỏ cy cứ nẩy sinh ra nghn nghn vi trng mới, lạ lẫm v khn ngoan hơn. Những cnh rừng vẫn cứ bị chặt ph, ao hồ kh kiệt, khng gian thấm độc, vậy m con người cứ đo biển ph ni, lăm le đo xới những v sao, tnh tuổi mặt trời. Cho nn, trong qui luật đ, gia đnh Trần Liu đang được treo trn sợi dy bo tố, để thin nhin dy v. Người ta c thể khng tin vo thin đường hay địa ngục nhưng quả thật những mặc khải tm linh đ khng trừu tượng t ra về mặt biểu trưng: nghĩa l chng ta đang ở trong nhau, bo tố thường trực mang thai trong kh hậu an lnh.

 

Đối với gia đnh Trần Liu, con sng Thu giờ đy l một ci lưỡng nghi hỗn độn: bờ Bắc th mờ mịt, bờ Nam tt xa ngn dặm. Dứt bỏ dĩ vng m khng c tương lai. Rời một đm khi mịt m để mơ tới một bờ sương v vọng. Trần Liu đ dng hiến một niềm tin sắt son cho bo tố. Cuộc trng phng chừng như giấu mặt, bi vi. Trần Liu? Ngươi c đau lng chăng khi từ bỏ một qu khứ dị dạng buồn nn, để ha mnh cng một thực tại rch nt bo dng?.

 

Cả v t khng cho thuyền nữa, m gc mi cho trong lng khoang. Trời đất vẫn li ci mặt nạ xm xịt trong cơn thịnh nộ. Con thuyền răng rắc muốn bức lm đi. Mũi thuyền trước như con th chồm ln vồ mồi, mũi sau như con knh ngư chực lặn su xuống đy nước. N đm ngang, rẽ dọc, lại quay trn, khi lao vo Nam khi trở ngược phương Bắc. Thuyền tự do theo hướng v phương Phật của n, sẳn sng nghing hất cha con Liu giữa dng. Rồi, rắt một ci, bnh li gy. Liu mất thăng bằng bổ nho vo lng thuyền. Người mẹ ci mặt vuốt nước, miệng tụng kinh. Một lời kinh nguyện nhỏ nhoi m dm van xin đất trời an bnh?. Nhưng người mẹ cứ tụng kinh, v mẹ nghĩ rằng trời đất c lỗ tai để nghe những lời van xin hn mọn nhỏ nhoi nhất trn thế gian.

 

Lạ thay, rất lu, qua nhiều thử thch, thuyền khng chm m cứ tri mi. Lại c vẻ cng lc cng bnh an khi sng gi đ lặng. Đm ln. Mảng trăng lưỡi liềm vắt vẻo xa xi. Bầu trời trở nn su lắng huyền ảo. Lc đầu mọi người cn tỉnh to, sau họ khng định được mnh đang ở đu. Thậm ch họ khng cn cảm gic ở trn sng hay biển khi mọi người bắt đầu m dần. Khng gian như c mi hương tinh khiết. Một bn tay huyền b no đ giữ cho chiếc thuyền khng cn bnh li cứ tri mi đi. Mấy ngy đm liền, thuyền khng qua được sng m tri ra biển. Cuối cng rất may mắn thuyền dạt vo một hoang đảo.

 

 

 

4

 

Cậu Cả l người tỉnh dậy đầu tin sau một thời gian di m xỉu. Anh nằm di trn ct ngơ ngc nhn chung quanh v nhận ra ci nắng rt mặt của buổi trưa nơi hoang đảo. Mi biển tanh nồng ha trong gi. Sng vỗ trn lan qua bi trắng phẳng l. Xa hơn, những mỏm đ cheo leo chồm ra vịnh biển. Rừng rất xanh ko ln tận đỉnh đảo. Một vi cnh chim chao liệng trong trời.

 

Cả cố đừng ln, lại mệt mỏi ngồi xuống. Chiếc thuyền cn nguyn vẹn, nằm trn ct, cch nơi nằm của cha anh v cậu t khng xa. Mẹ anh trong khoang. Đầu tin với cy do, Cả đo một ci giếng nhỏ trn ct, dng tay vốc nước uống, lại bốc một nắm gạo sống m nhai. Sau đ anh tới lay thức mọi người.

 

Họ đi dần vo chn đảo, tm một ci hang tr ngụ qua đm.

 

Về đm, kh hậu đảo rất lạnh, sng đnh r rầm, tiếng chim v tiếng r gầm của mun th quanh quất. Mấy hm sau, Liu v Cả vc do đi thm thnh quanh vng v trở về cho người mẹ biết quanh đy khng c lng xm nương rẫy, nghĩa l khng c dấu hiệu rằng con người đ từng sống hoặc từng qua đy. Người mẹ hiểu rằng gia đnh đang rơi vảo một tnh thế hiểm nguy. Lương thực đ hết, v trước kia b chưa hề nghĩa tới ngy lạc vo hoang đảo.

 

Ngy qua ngy, người mẹ chn dấu sự lo sợ tận đy lng. Bn ngoi b cố vui vẻ, lm những việc gip chồng con như khu v o quần, quơ nắm củi, hi rau rừng, lấy nước từ giếng xa, st vực biển, bằng cch khot một vi lớp ct. B tm một chỗ bằng phẳng sạch sẽ, trong hang đ để thiết ci bn thờ tổ tin. Mẹ vi lạy hằng đm, khấn nguyện người khuất mặt tiền linh giống ni, ng cha, ch bc, anh em thương; cả những oan hồn c quạnh, những kiếp chết linh hồn nt mẩm thnh c hồn của quỷ ma để mong chờ pht giy cứu rỗi.

 

Một hm Cả đm được một con th, xẻ thịt ăn. Con người ăn thịt mi cũng kh thnh người. Những đm rau rừng dần d cũng mn tịt đi, v bốn miệng ăn. Ở chốn sỏi ct, cũng c thể trồng lương thực rau quả, ngặt v khng c hạt giống. Rất may, nơi đy vẫn cn t loại rau v hoa quả nui người. Nhưng người đu l khỉ, ni rừng cho chi ăn nấy. Nn, thời gian lấy dần thịt da mu tủy người.

 

Một buổi chiều xm, ba cha con Liu vắng nh, người mẹ ngồi thu mnh trong hang đ bỗng nghe tiếng động ngoi cửa hang. Mẹ rng mnh hiểu rằng loi th rừng cũng đang tm một ci hang ấm p. Chng đang ngắm ngha ci hang của mẹ. Đm nằng mẹ mơ thấy những điều khng vui. Trong thế giới hoang đường của giấc ngủ mẹ nghe cả tiếng cười vui, nhưng rất đau lng, của chồng con. Họ đang chống lại một định mệnh cay đắng. Những con người khỏe mạnh dũng cảm ấy đang bị biến thể, trở nn những bộ xương.

 

Nhiều hm trời thanh nắng tốt, mẹ đứng trn mỏm đ cao nhn mng lung, cố tm dấu hiệu của đất liền. Mẹ theo di cnh chim, mong thấy vệt xm xanh ở chn trời, hay một cnh buồm no đ qua đy. Mẹ tuyệt vọng cng thng ngy, v trong ci mng lung xanh ngắt kia khng một dấu hiệu bến bờ.

 

Ma đng lạnh gi lại về. Những mảnh o tấm quần rch nt. Trần Liu l một bộ xương c mi đầu bạc: một ci đầu lu c tc, c ci nhn, c tiếng cười, v sự bất trắc vẫn cn đeo đuổi.

 

Đm đm, người ta đốt đống lửa hồng l để cho ấm, để tr chuyện với nhau như ma trong mồ nhớ dĩ vng trần gian. Lửa ấy t đun nấu một thứ g c chất gạo. Da người thiếu chất bột đ trở thnh mu da bụng của rắn mối, pha một cht xanh lơ bệnh hoạn của thiếu mu, của mong chờ đất liền, của một ngy về đang chm trong sương biển. Mọi người trong gia đnh Liu rất thương yu đm bọc bảo vệ nhau. Nhưng chnh sự khắn kht can đảm đ, trong cảnh khốn cng đặc biệt, cũng l một hon cảnh mỉa mai: Họ đang dần d biến thnh vượn để hon chỉnh ci sống của kiếp người.

 

Một hm b mẹ ni đng hơn l một bộ xương ni:

- Nếu ti chết, rất mong mnh v cc con hy ăn thịt ti để sống qua ngy.

 

Liu cắn mi, rt qua kẻ răng:

- Đừng ni điều v đạo.

 

B mẹ nghim chỉnh, ni lời nguyện cầu; như một sấm truyền đầy cảm ứng thần linh, như mu trong mẹ ni:

- Sao lại v đạo? Ti l vũ trụ tạo ra chng. Lc nằm trong bụng ti, chng chẳng từng ht mu ti, thở trong ti, ăn ht tủy xương ti đ sao? Khi l bo thai lại hoang vu ăn thịt người, lc thnh người lại mang đạo đức ra tr hnh đối với những dng hiến cuối cng.

 

Người Mẹ, sau đ, kể cho hai con nghe một cu chuyện đầy ẩn dụ rằng ngy trước c một đm t vượt ngục từ một trại t nơi một hn đảo lớn địa ngục trần gian. Họ lnh đnh trn biển với một chiếc b rp tạm rồi tri dạt vo một hoang đảo. Đi lạnh bệnh tật, nhưng l những người t chnh trị chn chnh, họ khng hề tuyệt vọng, rất can đảm v minh sng trong hon cảnh hiểm ngho. Thế l một trong đm người họ quyết định tự tử. Để lm g? Để những người anh hng kia lấy thịt mnh m ăn. Con người kin cường kia biết rằng những người cng ch hướng với mnh sẽ giải quyết ci thn xc tạm thời của mnh để tiếp tục lm ci việc mun đời cho mun người.

 

Nghe xong, Cả v t lặng lẽ kinh hong. Họ ci mặt khc. Ngọn lửa hồng vẫn tiếp tục chy giữa dng đại hồng thủy. Sự nghịch l tn khốc kia ha ra vẫn l một xc tc trong sinh tồn. Tập tục thường hằng lắm khi phải li bước trước những điều cao cả: sự tan vỡ cng cực của đại biến để mở mn cho một kết thc.

 

Từ trong hang động mẹ nhn ra biển lớn. Lc đầu bầu trời thanh thản một cch lạ thường. Bầy chim biển s trn mặt nước xanh. Sng bạc đầu xua vo bờ hằng nghn cnh bạc, lấp lnh nắng. Một lc mẹ ni, giọng rất ấm:

- Cc con nghe mẹ bảo. Nơi đy khng thiếu thịt th rừng. Nhưng cc con hy ăn thịt mẹ. Khng l thịt người. Khng bao giờ mẹ l thịt người. Mẹ l thin nhục.

 

Lời Mẹ quả l điềm gỡ. Hai hm sau Mẹ qua đời trong ci hang đ lạnh lẽo ấy. Cả nh khing Mẹ ra đặt trn một phiến đ cao bằng phẳng. Biển bao la thanh thot. Bầu trời rất cao xanh. Tinh t như tỏ rạng ngay giữa ban ngy. Bầy hải u bay, những cnh thin đường. Rất xa, một chiếc cầu vồng bảy mu hiện ra chnh chếch, nơi đ đang c thể l mưa trong nắng, tụ hội thần linh, nơi c thể sẳn sng đn một linh hồn tinh khiết nhất, cao cả v thăng hoa nhất.

 

Khng nh đn, khng nhang khi, khng kn đưa trống thổi. Chỉ c sng trắng bủa xa xa. Chỉ c tiếng rừng của đảo trở nn m thầm ray rứt. V chỉ c cậu Cả cầm cy do ma như đin trong khng kh. Cả muốn đm mặt trời, muốn chm my trắng, muốn chặt gi đang vi vu, muốn lấy mu của đ.

 

Sau cng, Cả cắm phập ngọn ngọn do ln nền ct rồi gục khc nức nở.

 

 

 

5

 

Trần Liu chn vợ một cch thầm lặng, dưới chn vin đ tảng. Đầu người quay về hướng m người ta tin rằng c đất liền nơi qu nh. Liu căm giận ni với hai con:

- Giao Chu con gi ta bị chết thảm dưới tay cường quyền. Nay, vợ thn yu của ta cũng chết thảm thương lc ta bn đo. Nếu ta gặp ci thằng Số Mệnh ở đu ta chặt đầu n ở đấy, nếu quả thật c một thằng Số Mệnh bằng xương bằng thịt.

 

Vi hm sau, kể từ lc Mẹ nằm yn trong lng đất, buổi chiều, khng gian bỗng huyền hoặc lạ thường. Mu trời vng lnh lng, my tri chập chng, gi nhẹ, biển lặng. Xa xa, vẫn ci cầu vồng mu sắc hiện ln, như một chiếc cổng trời đầy ho quang. Thế gian như gọt đẽo thần tốc để c một phong diện kỳ ảo. Theo sng biển, một con nh tng tri dạt vo, kề bn n l một chiếc thuyền buồm lọai nhỏ. Vo bờ được vi pht, c nh tng đ chết. Cha con Liu tm thấy trn ghe c rất nhiều lương thực, thực phẩm, thuốc men, o quần, những lọai giống ngũ cốc c thể gieo hạt.. Lại c một t vũ kh, một la bn v một bản đồ hải hnh. Năm người trn ghe đ chết, mu me đầm đa. C những bịch gạo thấm mu tươi như xi gấc.

 

Thời gian tri đi.

 

Đ hơn mười năm cha con Liu sống nơi hoang d. Họ xy nh, gieo hạt, trồng cy. Họ biến một phần đảo c hồn người. Họ khắc đ dựng bia trn mộ người Mẹ. Họ tm cch để lại trong hang đ những k hiệu, những lời dặn d mong hướng dẫn những kẻ khng may sau ny lạc vo hoang đảo như họ. Từ lu, rất nhớ đất liền, cha con Liu thề tm mọi cch trở về. Chim c tổ, nước c nguồn, cha con Liu mong một mảnh qu hương, được nghe tiếng ni của đồng bo mnh.

 

Họ tự học cch sử dụng la bn, bản đồ hi hnh, cụ bị lương thực, xẻ gỗ đng thuyền. Thời gian đ, may mắn thay, một vi chiếc thuyền bun gh đảo. Họ được tiếp xc với những người thủy thủ da trắng m họ cho l man di một loại người rừng đẹp đẽ. Rt kinh nghiệm của lần ra đi năm xưa, by giờ họ chuẩn bị kỹ lưỡng hơn; bn bạc với nhau tm phương cch đối ph nếu gặp hiểm nguy.

 

Trần Liu nay đ l một cụ gi, giu kinh nghiệm nhưng sức sống khng cn mnh liệt như xưa; niềm tin cũng mn mỏi. Liu khng dm khẳng định một may mắn c thể chuẩn xc trong tương lai. Cả đ l một g đn ng rắn rỏi, cương nghị. Những ngy c đơn, gian khổ, tuyệt vọng đ dạy Cả, nung đc Cả thnh một con người gan dạ, c ch hướng. Ring cậu t c khc, t thường trực ưu tư, c dấu hiệu tm thần. Đi đu về đu, t vẫn thấy những bất hạnh vy quanh. Những m ảnh siu hnh, những suy niệm duy tm lun đ nặng ln tm cảm cậu ta. C lẽ t sẽ trở thnh một nghệ sĩ c đơn, ca ngợi ci đẹp trong đau xt ring mnh; đnh lng nơi một ci tr rất phi l m phải tha thiết với n, v n. t rất viễn mơ nhưng lại khng tin vo điều tm nguyện, rất khinh đời, khuynh hướng v chnh phủ, thiếu c tổ chức. Với cậu, hy vọng chỉ l một sự phiền muộn, mong ước l dấu hiệu của xt đau ring tư. t cho rằng con người tự ko sợi tơ tham vọng quanh mnh như con tằm nhả kn chung quanh, sau cng, đnh chết giữa lng tơ.

 

Sng hm ấy trời quang my tạnh. Sau khi kiểm điểm qun m, cha con Liu bi biệt hoang đảo, xuống thuyền dong buồm ra đi. Ra đi? C nghĩa l tm về.

 

Lc rời khỏi mi tranh nhỏ, nhn mộ vợ dứơi chn vin đ tảng, những nương rẫy hy cn mầm xanh, những hoa vng quanh bờ dậu, những con d được mở cổng chuồng cho chng về đỉnh đảo, bầy d lại đi quanh quẩn trong vườn, như nhớ ai, chng đi dọc bờ ro gặm những đọt xanh; Liu động lng ni: Ha ra đy l qu hương thứ hai, đ c mu v mồ hi chng ta! Cả ni: Sau ny thế no chng ta cũng trở lại đy. C lẽ đy cũng l một hn đảo qu nh.

 

Ngồi trn sng bạc đầu, Trần Liu nghĩ min man về con sng Thu, về Giao Chu, căm giận bọn Ph Ho, quan Huyện. Liu nhớ ngy tuổi nhỏ cng cha vượt đo vo bờ Bắc sng Thu lập nghiệp. Một đon người biệt xứ ra đi, từ đu đ, tới đu đ. C dấu chn người l c con đường, c xm lng; những dy thn i cng khổ đau nối kết, giăng tơ; v c những tn tuổi để gọi danh cho n. Con người đ lm ấm đất đai vốn nghn xưa tẻ lạnh.

 

Thuyền buồm tri dạt được hai đm ngy th bọn họ thấy đất liền mờ mờ. Rất vui mừng, nhưng ba cha con Liu lo ngại rằng c phải mnh đ đi đng ci hướng mnh muốn tới, hay sẽ lạc vo một vng người xa lạ, phải đm chm vong mạng mnh mới tm được chốn nương thn.

 

Cả đề nghị khng nn cập bờ ban đm. Tối trời nguy hiểm lắm. Liu ni: Cập bờ ban đm sẽ trnh được sự dm ng của dn địa phương. Đi mắt cứ đăm đăm nhn vo mớ vũ kh, nghĩ tới một cuộc đụng độ với người xứ xa lạ, t ni: Lần ny chng ta gặp một hoang đảo nữa, ắt thnh tin thnh Phật.

 

Lc bnh minh rựng rựng ở Phương Đng, vạn vật cn chm trong lớp sương mờ ảo, thuyền của cha con Liu cặp bờ an ton. Trước mặt họ l một vng nhấp nh những đồi ct, rừng phi lao thưa thớt. Vượt qua những đồi nương, mặt trời đứng bng, cha con Liu gặp những cnh đầm lầy, nước xm xấp. Rồi những khoảng rừng trm gần như v tận. Chưa thấy nh, chưa thấy khi, chỉ thấy bng chim bay, tiếng sng vỗ về sau lưng. Đm đầu tin cha con Liu ngủ dưới một tng cy da lớn, chim chc về đầy. Họ vui mừng v trong tiếng chim lao xao c một ci g tuy xa vắng nhưng quen thuộc. C khi chỉ gặp bng dng thin nhin đ nhận ra qu hương mnh. C khi chỉ thong thấy mu ni xanh lơ đ nghe lng nao nức mi vị qu nh.

 

Cha con Liu cuốc bộ hai ngy đm th gặp một cnh đồng kh, sau khi tm cch vượt qua một con sng rộng. Từ pha hữu ngạn đi ln, trong nắng chiều, họ bắt gặp hnh ảnh xa xa một thp Chm. Ci khối xương rồng khổng lồ ấy hiện ln nền trời xanh, lm rực chy trong tm cảm cha con Liu một niềm tin quen thuộc. Họ mừng rỡ nắm tay nhau. Lần đầu tin những nụ cười của họ c mu sắc, sau nhiều năm xm xịt u lo.

 

Họ bắt gặp một con đường mn. Vậy l đ c dấu chn người. Vậy l da thịt người đ lm mn mặt đất, ct bụi đ bắt gặp mồ hi người, người v đất hơn một lần tr chuyện. Sau cng cha con Liu đi vo một vng đồi thấp. Cả bảo: Hy gắng đi ln ci ngọn đồi cao nhất kia ka. của Cả l nhn đ c dịp quan st chung quanh, tm phương hướng cho ngy mai tiếp tục hnh trnh.

 

Lc ln tới ngọn đồi cao nhất l lc mặt trời sắp lặn. Hong hn tim tm, nhn quang của cha con Liu bỗng rực rỡ một khng gian thong rộng khi xa xa bn dưới l con đường quan lộ c lẽ l xuyn Bắc Nam những nh đn leo lt của vi xm nh, những rặng cy bng tối. Con sng ngoằn ngoo dẫn về Nam, khng một cy cầu. Tất cả hy cn nhuộm vẻ hoang sơ, đầy đậm chất huyền ảo, của miền đất một dn tộc bỏ đi v một đm di dn chưa kịp tới. Bng tối th lun lun giống nhau nhưng ci mu sắc nhn văn, ci ẩn số thần linh hy rất l khc nhau. Ở những cực điểm của hon cảnh, con người lun lun bị v x bởi tm cảm kh định hnh. Mỗi cha con Liu rơi vo một trạng thi tinh thần hon ton khc nhau. Cậu t rất ngợp trước những cơn gi khng bin cương nơi đỉnh đồi. Cậu lại ngạt thở trước tnh huống tự do, m theo cậu, khng đng tn dương g. Cậu muốn chết ngay tức th.

 

Đm đ, cha con Liu ngủ trn một khoảng đất trn sườn đồi pha Nam hầu hết những xm lng trn sườn đồi hay sườn ni Việt Nam đều nằm ở pha Nam. V sao vậy? V họ trnh gi ma đng tanh lạnh, từ phương Bắc thổi vo. Mọi người mệt mỏi, khng ai ni với nhau được điều g. Mỗi người m ấp một an lnh ring tư, nhấm nhp ci hương vị đất liền sau nhiều năm xa cch. Dấu hiệu phục sinh được họ nhận ra trong tiếng chim rừng quen thuộc, trong mi cỏ, v trong từng l cỏ đm nhi dưới bờ lưng khng mềm chiếu.

 

Khuya, trời lạnh buốt. Trần Liu tm cch đốt một đống lửa. Cha con ngồi vy quanh sưởi ấm: những bộ xương hồng. Liu ni: Chng ta lập nghiệp tại nơi đy được rồi cc con ạ. Cả ni: Hy đi thm nữa. Ngy mai c khi chng ta tm được một vng đất ph nhiu l tưởng hơn. t ni: Chng ta l những người trồng kiếp người cho mai sau chứ khng phải trồng cy măng cy la.

 

Khng gian như đượm hương. Đm một mu đen tuyền, mun nghn mắt tinh t. Cch đ khng xa, sng bờ Bắc sng Thu vy bủa, v những bầy voi trầm mặc đi, những con cọp vồ người vẫn cn giấu mặt chờ sng. Đ đổi quan huyện mới, nhưng Ph Ho đ xy cất thm được những dy nh mới. Cuộc sống vẫn tiếp tục đồng bộ đi tới bằng những bước chn c quỷ tr hnh; v trong hiện thực mu xm hy cn nhiều đầu lu khoc mặt nạ.

 

Đm lửa giữa cha con Liu bừng ln, v những đm hồng reo nổ do những thanh cy c chất dầu. Cậu t di đi mắt vo đm, như tm ci tiền kiếp của cậu, hay ci g đ m cậu vẫn cứ mơ mng l một phần hồn đang cất cnh bay đi. Một số những con nai con sc thấy nh lửa chạy tới nhưng thấy người chng lại phng mnh đi, với chim chc, cọp, beo, cả chuồn chuồn chu chấu trn ngọn đồi ny, trong khu ni thấp triền min l rừng ny, đm nay, bọn chng nhận ra rằng đ c bọn người đặt chn tới; nghĩa l rồi ra, chng sẽ tm nơi nương thn khc. Giữa đm tịch mịch, trong nh hồng soi mặt, Liu nhn hai con rồi đột nhin ni; giọng đầy m sắc ngọt ngo:

- Cc con, hy vui sống để lm lại tất cả. Chng ta đang, v sẽ bắt đầu. Dẫu l trong đm tối mịt mng, nhưng trn qu nh, hm nay ta đ đốt được một ngọn lửa hồng.

 

*

 

Ngọn lửa hồng ấy được đốt ln cch đy gần su trăm năm, ngy Quảng Nam thuộc về đất Việt, những cư dn đầu tin đ tới. Ngọn đồi xưa kia cha con Liu tới đốt lửa nay l Nỗng ng To. Ngy nay quanh đấy đ đầy những nương rẫy, xm lng, cuộc sống cứ mi đổi thay v tiếp tục. Những dấu vết xưa, nay c xa nha, t huy hay bừng sng, hy vọng nối hy vọng, khổ đau chồng chất khổ đau, mu pha mu, mồ hi cạn dần trn mỗi xc thn lương thiện, cuộc sống con người c khai mở, sự lạc hậu tối tăm c thể bị đẩy li; nhưng khng phải thế, v vậy, m những manh tm nơi con người cứ tuần tự phai tn đi. Mỗi một con người sớm mai đẩy cửa ra đường đ nhanh chng c một thằng bản ng của n hunh hoang v lếu lo bước theo, v con người lương thiện ấy vẫn tưởng n ci phần phn thn kia đương nhin phải c như một chiếc bng của ta trn mặt đường, dưới bng mặt trời. Ngy ngy chng ta phải cứ ha nhập với kẻ th, chung cng một tri tim.

 

Thuở b ti từng nghe cha ti kể cu chuyện trn vẫn buổi tối trăng ln ở ngọn cy gn đầu ng, tiếng chuyện tr văng vẳng của cc thn nữ ở vườn bn; tiếng chim đm cng tri rụng; gia đnh quay quần bn mm cơm, trn ci sn gạch lung linh nh trăng, lt dưới mm cơm l chiếc chiếu trải nền. V lt dạ thm cho những bữa ăn thiếu chất l cc truyện cổ tch, giai thoại, những cu đồng dao, những cu tiếu lm. Ci hương vị qu ma thơ mộng ấy lm cu chuyện về cha con Trần Liu thấm đậm trong ti. Đầu c trinh bạch của ti thuở ấy giữ mi cu chuyện trong một thần thi an lnh.

 

Cu chuyện Trần Liu khng phải l chnh sử, chẳng l chuyện thần thoại, cổ tch, thậm ch c người cho rằng đ l một cu chuyện khng thể c thật. Ti khng nghĩ như thế. Bị một đau khổ đch thực cn hơn c một niềm vui giả tạo. Bằng vo tnh chất trong sng, nhn bản, khng xa lạ với hiện thực, ti tin rằng cu chuyện Trần Liu c thật. Nếu khng, chng ta để Tnh Người đi đu, khi ngy nay nhn mặt, gọi-l-mặt-người.

 

Ngọn lửa kia đ tn trong thin thu. Con chu Người-Đốt-Lửa hy cn. Lửa ấy khng chỉ l một thứ nh sng v cảm, trong một x hội my mc, lạnh lng. Lửa ấy cũng khng siu nhin xa lạ, cũng khng nằm chết trong nghĩ hạn hẹp hiện thực của lửa. N c thể đ biến thnh một dạng nh sng khc: đậm đ như ca dao, rực rỡ như lời ca hạnh phc, hay ngậm ngi như tiếng ht gọi nt lng của những thn phận hẩm hiu của Mẹ, của Giao Chu.

 

Ngọn lửa thin thu kia đ c một linh hồn v một tc động vĩnh cửu. Chng ta ghi nhớ lại, cũng c nghĩa l sẽ đốt ln.

 

V, chng ta chẳng hề qun cu ni tiềm vọng của Liu: Chng ta sẽ bắt đầu lm lại tất cả. Dẫu rằng trong bng tối mịt mng, nhưng trn qu nh, hm nay chng ta đốt một ngọn lửa hồng.

 

 

CUNG TCH BIỀN

Sign 7.9.91