DDinhHungHoangCamOMai

Đặng Đnh Hưng

 

Mai

Roman poem

 

mai l tc phẩm cuối cng của tc giả qu cố Đặng Đnh Hưng, được viết t lu sau Bến lạ (đ xuất bản năm 1991, NXB Văn Nghệ TP. Hồ Ch Minh). mai mang một hnh thức đặc biệt, c lẽ chỉ c ring ở tc giả v cũng chỉ xuất hiện một lần: trn nền một độc thoại nửa thơ nửa văn xui, hiện ln cu chuyện tnh hư hư thực thực với những đoạn ht đi của nhạc kịch, xen kẽ l những ty bt đầy khng kh v những đối đp l th về cng việc sng tạo m ng gọi l thể ngiệm. Gọi đy l một tc phẩm thơ th n l thứ thơ khng cht bận tm đến những qui ước c sẵn về thơ. V quả thật n l thơ đến tận cng, ở một ngn ngữ đầy nhạc tnh bn trong, nn chặt v m vang, gợi cảm v gợi tưởng, ở chất trữ tnh tr tuệ, bng đa rớm mu. N l thơ ở cng phu lm tiếng việt, thứ tiếng Việt - Đặng Đnh Hưng, quanh co v nhảy vọt, chắc nịch v lan man.

mai l hnh ảnh nội tm của một người thể ngiệm sống chỉ để cảm nhận thế giới xung quanh v cảm nhận bản thn mnh qua tất cả cc gic quan. Anh gọi đ l nhập Thấy. Sau những cơn thể ngiệm chỉ để xếp vo va ly, sau mọi giao lưu đ mn, con người c đơn ton phần (c đơn l cứ phải ton phần mới sinh năng lượng) khao kht đến v vọng một người khng quen. Người khng quen bất ngờ hiện ra, lại l c b mai tủi nhục v trong sng, đầy thương mến, của đời thường. C b đem đến cho người thể ngiệm c đơn một lần duy nhất những dng thơ dịu dng xanh tươi v bng khung lạ. Để rồi lại biến đi như mộng - mai-em l thực hay l mộng? - đẩy ng vo cơn thể ngiệm cuối cng, bế tắc. Tuy nhin, chỉ một lần đến với ng, mai-em trở thnh sự cứu rỗi, thnh mu xanh lay động chốn siu hầm nơi ng tự c lập.

Nếu Bến lạ l cơn m sảng của một tm hồn đầy kht vọng bị dồn nn, th c thể coi mai như một sự giải thot. Sự giải thot m tc giả đ gặp được ở cuối cuộc đời bi kịch của ng.

(Lời giới thiệu của Hong Hưng)

*

Sống khun nhịp. Tới mức người cng ci ngi nh năm tầng ny như thuộc. Thuộc jờ đi, về, sức nặng, sức nhẹ, di ngắn bn chn cầu thang.

Những cu hỏi thường lệ: đi đấy - jờ ny chưa đi - vừa c người tm ng.

Ai nhỉ? Hỏi thi, chứ người đ th biết. Chỉ người đ, [1] khng ai, khng ai tm cả.

Vắng. Anh thường ngồi jờ di, chẳng nghĩ. Chỉ cảm. Cảm bằng da. Da của mắt - bn tay - chủ yếu l lưng. Tới mức ton thn gắn hẳn vo khng kh, đồ vật, tường, buồng. Rầm r một ci chợ khng lời dưới chn, anh rầm r vỗ theo. Ton thn, một con sng tri, x đẩy những cảm jc, những sực chợt. Một cơn mưa hnh zng. Những hạt hột vỗ vỗ. Anh gọi đ l nhập- Thấy.

Những lc ny, hễ c j phiền, v dụ cần lm một điều j thực tế ra tiền chẳng hạn, anh xua phăng đi. Khinh. Tư thế đ chốc chốc ngắt ra bằng h cửa tr chuyện một cch cực kỳ mt dịu với một chu nhỏ lng jiềng g guốc xu ngoi hnh lang tới trao đổi cu c gồ ghề văn fạm.

Sau những cuộc cảm jc ny, lệ - một ngy hai lần, anh ra qun. Uống, v nhn. Nhn người. Anh ngồi di, tắm vo ci số đng di động ở qun. Cng ngần ấy cảm jc - lạc th. Ci ầm ầm ở qun, anh ầm ầm vỗ theo.

Sống như vậy nhiều năm, anh thấy thoải mi. Thoải mi tới sảng khoi. Bởi thế, hễ c ai tốt bụng gợi l nn tm một ci trại sống cho tĩnh, anh lịch thiệp khng đp. Như vậy, tự tại. Trn ci nền tự tại ny, thỉnh thoảng (hnh như cứ năm năm một lần) lại nổi ln, c thể ni chồm ln một cơn xo động. Xo động m anh gọi l xo động thể ngiệm. Cụ thể, đ c những thể ngiệm đi tới tạm sơ kết, gần như tổng kết hẳn. Thể ngiệm về danh lợi quyền - tnh-ước mơ - kiến thức j đ- những ci gọi l đề bắt buộc của đời (cc tập chp, đng, xếp từng chồng, fn loại đnh số). Khi nghe bn, anh điềm đạm nghĩ qua việc khc.

Triệu chứng những cơn thể ngiệm ny l nếp sống thay đổi. Thay đổi đột ngột. Vẹo khun nhịp. Ồn o - thnh lnh lặng thinh. Ứ trn trề - lại za ziết tự kiềm chế. Cố nhin, sinh hoạt ln da jn đoạn. C khi đnh hẳn. t ngy ny, những triệu chứng lại xuất hiện. Chiều hướng như thể lại một cơn thể ngiệm. Thể ngiệm j, chưa biết. Nhưng đch l c: trầm ngm - cửa sổ đng ban ngy.

Điều lạ so với tuổi, cơn ny c vẻ nặng hơn cc cơn trước.

Cứ tấy ln - bồn chồn - người xọp da ti. Ci fng nhỏ, rt thuốc lin tục, lc lc ngước ln j sch.

Triệu chứng cn cho thấy cơn ny ngấu hơn cc cơn trước - vẻ cng phu. Dng - m - hnh- mu coi như xong qua cc cơn trước. D sao, quyến luyến, anh cũng để đng năm ngy n luyện lại - động tc sửa soạn cho việc nhập cơn ny: sổ tay anh, mấy điều lộn đi lộn lại: vị - nếm - gu - kh.

Cho nn phương chm của anh l thnh - kỹ. Anh ra chợ.

 

1. Chợ

Lần ny khng ngồi ở jữa chợ, ồn. Anh lui vo một qun khng nhn thấy, m từ qun nhn thấy cc dng đi - xe - người - những ci rổ r - mớ rau - như thể một fng động. Th, cực th! c lc mải ngắm v nếm (nếm l đch) anh qun khuấy một ci chn trn tay.

Nếm cả một ci chợ khng fải l chuyện dễ. Fải c một động cơ cực mạnh: Thm. C thm mới ăn được. Kiểu nh thơ, người ta ăn ti.

ăn ti bnh minh

ăn ti buổi chiều

ăn (ru rạu) cả mặt trời [2]

kiểu người thịt, người ta ăn mng

đi anh

mng

thứ bảy jờ dng

mng lại ma mng

mng/cần

Con sng qun

Con sng ln

qun hết đợi chờ

Anh cảm thấy bất lực. Khng phải thiếu thm. Ngược lại, thm cứ chồm. Mnh mng! Khng điều khiển được. Chợt - thu gọn lại - một thm b - b da diết: một mi hương tc. Tc cả thảy bảy loại: ngắn - di vai - tc ng chanh bồ kết - tc mồ hi nức nở (vuốt cho em) - tc đm nhe dưới vm đn.

Hương trời tc - thở tc - jật mnh! hương người.

Nhưng, tm tc fải con sng qun. Anh đi qun. Thế l vo cơn thể ngiệm.

C người bảo đy l cơn thể ngiệm số 7. Thực ra, anh khng đặt tn đnh số. Cứ chồng đống ln nhau cc cơn khc nhau. Cơn trước chưa xong, tiếp ngay cơn sau, kể cả cc cơn cũ cũng tấy ln cng dự. Bởi thế, ai hỏi, anh chỉ ni: Thế, thế. Khng đnh số được ci thm.

Kể từ buổi một dm nguyn m ă ấ ra đi, chưa bao jờ anh thấy fức tạp hơn ci cơn thể ngiệm ny - cơn thm. Thm tổng hợp, đng cục, đem ra cắt bằng cc fch tự vị, khng được. Lại cn l một lao động nhọc mệt cần sự phối hợp của ton bộ ngũ quan, kể cả cơ bắp. M th vị, thm đi, thm lại. Một cực thm c thể tới ba lần. C khi hng ngy. [3] Điểm cao của thm c khi chụm lại tất cả cc thứ thm: ăn - nghe - nhn - ngắm, chẳng hạn ăn một quả chung bung jờ

Cng việc phức tạp. Anh lại fải ra chợ.

Khng như trước ngồi ngắm sung ở một qun, m s xuống cụ thể như mọi người: ăn - gắp - xin t tương dấm Ăn trực tiếp. Xch ln tay một con c chp, mở ci mang ra xem c hồng tươi. Ln tay một tảng thịt. Nghe trọng lượng. Đi duyệt một lượt cc mẹt gan - tim - b dục - chn j - thủ - lng trng. Tung nhẹ tay một quả xoi năm k nng niu. Lặng lẽ ngắm khng lời một quả qut đỏ chn bo động Nhưng đẹp vẫn l gạo. Gạo c khun mặt hiền. Đố thấy một mảy may c . Chả cứ gạo mnh thon (ci gọi lờ hăm mấy) m mnh bầu, trn nom cũng thch. Đặm.

Xt my tuy trắng - bốp, song hẳn mất một ci j. Tiếc! Cho nn đng tin hơn cả vẫn l gạo j bằng chn người. Anh đi duyệt một lượt - c khi hai lượt - cc loại: tẻ - nếp - trắng - đỏ (may ra cn đỏ lốc). Ni ring về nếp, với ci mi chớm sương, chỉ nom hnh một hạt nếp ci l đ thấy sữa v hương trời. Nhn anh loay hoay, quay đi quay lại ci khoanh chợ thng - mẹt - bao tải - tay nải gạo, người tinh thấy khng fải chỉ l để nắm ci hương - vị - dng - hnh j đ - như thường lệ ở anh - m r vẻ một suy tnh. Ci suy tnh từ nhiều ngy ny theo di khng bung anh. Biết thế - biết thế! ni sau.

Trở về quả qut đỏ chn - nhất l chớm - người ta thấy bao jờ cũng lm anh gai gai, kh ni. Nhất l thm một tiếng bung: ai mua rươi ra mua Ci tiếng nữ cao l th di dọc fố ma tro thổi thốc trời đng. Ngoại v phố b. Bất thần anh đang ngồi trong một tiếng thở vang.

Cho nn c người cn cho cơn thể ngiệm ny l cơn thể ngiệm tiếng vang. [4] M thật! Thế th khng hết mất. Ci j cũng lm cớ.

Từ một quả bầu - di mặt - đến con kiến - tha fương. Từ một bng g xa đi vo bụi thẳm tới những vệt bước chn đi qun bn một sườn đồi. Từ một cựa mnh gối b đến bng đi đi trn bi biển xa vời

Anh bn tự kiềm chế, khng mở rộng xc động nữa. Trở về khun nhịp! Khun nhịp khng lu, cơn thm lại chồm ln - dữ dội hơn. [5] Bn fải thi khun nhịp. Fải đi vo jao lưu.

Nhưng jao lưu với ai. Thoạt, tm mi khng ra. Soi gương cũng khng thấy. Anh lại đi xa ra fố nửa jờ. [6] Về - Thấy! Vội lấy jấy bt ra jao lưu hẳn với người khng quen. Khng quen c một mi hương vị. Hương vị từ lu khng thấy ở quen. Thm ci mi khng quen ny! Tưởng chừng như kht. Thư Ti thm qu! Thm ci khng quen. Tới với ti đi người khng quen ạ người ơi! Thiết tha- khẩn khoản - van ni - S.O.S.

Thư gửi đi lc no - Chắc gửi ngay. Chỉ biết (ni trước một cht) số mệnh thư c hồi m. Hồi m ngy thứ bảy. Lc nhận hồi m, anh đang bận tiến hnh gấp - c liệt - đợt ba của cơn thể ngiệm jao lưu ny. Cơn c j trị ngoặt đời anh.

 

2. Một ci ngoặc.

Ci ngoặc được đnh vo - c thể tho ra khỏi truyện - một tư liệu đời anh.

TG

c liệt sao? mệt, kiệt sức, tuyệt vọng hay j vậy? m một hm tinh mơ đ thấy anh đng cửa lại, jở v mang by ton bộ ja sản jấy m của đời mnh ra sn nh. Một đống. Lẫn lộn với chiếu, mền chăn, cng cc hợp bụi (khoảng ba tầng). Jở ra lm j thế? dọn nh ? Chỉ biết thấy anh h hoy, fn khoanh khu. Đy khu j sch - dăm ba cuốn cứ lẽo đẽo đi theo nhau qua cc cuộc dọn nh - khng nỡ rứt nhau ra. Sch v người thường nhn lại nhau bằng ci ba. Khoảng cch nhn lại cứ thưa dần. Hnh như c tới ngoi ba năm nay. Đy khoanh cc mảnh, tờ cc loại gập lẫn vo mấy chiếc fong b tem đ bc - vi ci cacptan mừng năm mới đ xưa hoen.

Cng khoanh, khoảng vi chục mẩu k ra những đồ nhỏ:

khăn mặt - đnh răng

cạo ru - quần o lt - my lửa

bt - knh

cha kha nh

C lẽ của cc cuộc ln đường nhỏ

Một tập những mảnh (mực - ch bi - ch thường) viết vội.

Nội dung na n như nhau:

- Đến khng gặp, chn giờ sng - k

- ba lần đến khng gặp - k

- ra ngay xiếc! k tắt

- b cụ x chết 4 giờ sng - về ngay v.v

Những mảnh treo cửa vo một ci đinh

lng thng một mẩu bt ch buộc dy thp - Ba sấp - ring một thời jan gần đy - ln tới một trăm tờ mẩu. Đọc những mảnh mẩu, c ci đặc biệt l hiện ln một cch dễ chịu - những khun mặt của vng sống, những ngẫu nhin của ngy. C khi cả những cảnh ngộ.

Ngừng. Như nghĩ một ci j, như jải lao lấy sức tiến vo một khoanh khc. Khoanh một sấp những bức thư đặt trong một ba cc tng vải dn gy đ long, đen mốc cng một tấm ảnh khng album xếp lẫn lộn nhau trong một tờ jấy đ ố vng.

Thư nhiều loại, một số bằng pelure ngoại, khổ to, dầy. Thư người thn ni chuyện đời thn. Đời thn gồm c thiếu nhi - chữ mực tm nguều ngoo. C ci đ lớn hơn vi chục năm.

Điều lạ, khng một l thư tnh. Chưa yu ? Hay tnh đ fai xa.

Ảnh. Thuốc long ra. Những khun mặt chập lại. Fải nhẹ tay bc ra. Lu chưa? Khng mở ra nhn - khng mở do thiếu tnh - hay ghim tnh m thời jan ăn mặt. [7] Thời jan ăn cả đ, cả sắt, thnh rỉ sắt chuyển thnh vi đất - chả cứ người - nhan sắc v cng danh.

V đy khoanh cuối cng. Khoanh một ci va li. [8] Ci va li ny cũng đ từng đi theo nhau lu năm qua những thăng trầm - hợp tan tan hợp - những hnh bng cảnh huống - những vị mi. Va li đựng cc cơn thể ngiệm buộc từng chồng, fn loại đnh số v những thể ngiệm dở dang (non) qun lại.

Mỗi lần gặp lại, hai bn nhn nhau - mở ra - xua mấy con dn - đng lại. Nhn nhau mừng khng - nhớ nhung khng - fức tạp - m an bi.

Bắt đầu cuộc lọc - thải v jữ. Khc cc cuộc lọc trước, lần ny anh thận trọng từng tờ, từng mảnh mẩu - đắn đo. Một lc lu, lọc được một đống bng nhng, c những tờ v vo nhanh.

Chốc chốc lại bới ci đống ra xem c lẫn lộn một ci g (như thể c thể nu lại, vớt).

Cng việc bn ngoi như vậy. Th cơn jng bn trong chạy theo tốc độ - theo từ của bo - ln tới cấp 10, 11, c khi 12 j xoy.

Cho nn mệt. Nhưng ci mệt như thể đ c sự thuận tnh, mệt ngũ vị: cay - mặn - cht v ngn ngọt.

Dng dằng trước ci đống ny. Ở hay đi? Ci đống hiện thn một mảnh đời di. Một cuộc tổng tảo mộ. Để lm j m tổng tảo mộ! Một quyết định j đy? Hay chỉ l cơn ngiện bệnh tật quen ăn qu khứ che lấp đi ci hiện hnh. Th thnh lnh, một tiếng bn trong: đi! bến con sng khng tắm lại hai lần - đi! những thay đổi mong nhất cũng c ci vị buồn buồn đấy.

Thế l định. Định xong, anh thấy gọn v khỏe. Khỏe mệt nhoi.

Anh nằm xuống jữa ci đống ngổn ngang (như jữa một chiến địa chưa thu dọn).

Thiếp đi lc no khng biết. Trong cơn thiếp, như c tiếng g cửa. G khẽ, lu lu g lại - rồi thi - anh ngủ hẳn.

*

 

Tiện anh ngủ, ni vắng anh những điều m người ta bn tn xung quanh anh những cơn thể ngiệm của anh - v anh. Những người ny fần lớn tốt bụng - hoặc t nhiều tốt bụng.

hỏi: thể ngiệm c đơn lm g? Chắc ng buồn lắm?

đp: c đơn m l buồn? Th vị đấy. C đơn, ti về ti - ng về ng. Tiện!

- c đơn mức độ no th tốt?

- c đơn l cứ phải ton fần mới sinh năng lượng. Năng lượng 1! Từ 1 m đi

hỏi: thể ngiệm đặm nhạt l thế no? Nhạt c việc j khng?

đp: 3 loại nhạt: nhạt 1 - nhạt 2 - nhạt 3 - Nhạt 3 th cực độc - Đy ng xem fch đnh số - Nhạt 3: jả - thng dụng gọi l f

hỏi: thể ngiệm di ngắn l thế no? Chắc ng khng ưa lải nhải?

đp: Fp văn l thế. t - t - t nữa th tốt. Đy l ng xem fch. Di: i lải nhải!

một loạt kiến khc gộp lại thnh lời bnh fẩm:

thực ra, ng ta đi vo những cơn thể ngiệm ny để lm j? đời vỡ từ lu - tay trắng - nợ đầm đa. M cứ đi vo những thể ngiệm đu đu - Ai trả cng - ai dng. Một thể ngiệm xong, vo va li. Tiếp một thể ngiệm, lại vo va li. Thế th hết đời. Jời đầy.

Đp: thế chả nhẽ con g đẻ trứng - nui con - gầy m thn mnh đi, cng l jời đầy ? (một số lứa đẻ ấp, đẻ ấp, rồi j, rồi chết. Con g đu tnh ton khi sinh).

Lại như loi cỏ. C những thứ li ti ở trong rừng - khng hoặc chưa ai biết đến (ci cng dụng của mnh) thế m cũng cứ gắng bằng ton lực toi ra qua rặm thẳm. Thế cũng l jời đầy ? i đ sinh m khng sinh c được đu. u ci l sinh! [9] một tiếng: khng phải chuyện jời đầy. Thể ngiệm th tốt thi. Nhưng ra đời được, th phải ti với b đi Văn Điển.

Anh cười. Bnh bn ci cười của anh, một người bạn đng ty ln tiếng: những loại thể ngiệm ny thuộc loại thời đại nơi nơi hiện c v fải c. Chỉ cn xem n khớp với ci ism no, ti đ tra -n chả ism g, cứ thường thường l tốt.

Một anh khc cười to - miệng rộng - yu đời.

Một anh: fải!!! cảnh ngộ như vậy l phải.

Ring một anh (người ấy) trầm trầm: n thế đấy, con libiđ [10] .

Số đng bận đời mnh, khng ch những thể ngiệm ny. Hoặc ch tầm xa khi c dịp. Xa nhưng gần. V tư - ấm, vi ci ngĩ kiểu: xem dng uống th thong dong nhn tản-từng jọt ko di. M dng ăn th vất vả - hối hả. Như thể ci việc ăn l để cho qua đi m thi.

- Cn j nữa m ăn, uống cả rồi!

- Khng hẳn thế. C lc ngồi trước một mm đầy, anh ta uống rất lu. Khi mọi người ăn xong, anh ta cũng xong, khng động đũa. Hnh như với anh ta, việc ăn lm ngừng trệ mạch nghĩ. Nom ci dng anh ta ngồi uống một mnh, thấy c ci j chạy bn trong kh kịch liệt. C thể l anh ta lm việc. D sao th cũng l số jời khng cho ăn, thế thi.

- Thế th anh ta dại. Thể ngiệm l điều khng nắm trong tay, khng c thật. Đy! miếng thịt lụa by trn đĩa sứ (cộng hoa thể) đ l ci c thật. Duy nhất thật. Cho nn, của vạn loi, ci jống nh thơ l dại nhất. Ton mải m đi.

ăn hoa

   ăn khng

   ăn những tnh khng

Răng tốt/ cứ đi ăn

Cả một sa mạc khng tnh

- Chả fải tất cả. Cũng c những nh thơ ăn thật. u, mỗi người một kiếp.

- kiếp ci anh ny lệch lạc.

- ừ, nhưng fải ngĩ thế ny. C người đn b ăn dở để sửa soạn đẻ: ăn gạch - ăn khế - ăn than -ăn bức vch nhưng người ta đẻ.

- ai khiến đẻ!

- ai m khiến hoặc khng khiến người được đẻ!

..

Đại khi vậy. Cc luồng đi. Ring một luồng rợn nhất luồng ri anh vo tận jấc ngủ. Tiếng cười gằn nhạt: bảo m! chỉ dẫn tới danh - tiu diệt m thi.

Người ngủ ớ. Một sa mạc kinh hong. Dơ hai tay cầu cứu. Tới ngay đi, tới với ti đi, người ơi!

Tr vẫn tỉnh, định ni to ln điều đ. Nhưng cơ thể khng tun. Định thần mạnh hơn nữa - định ton thần, anh thốt được tiếng ra. Xong, bnh tĩnh mở mắt. Th ra một đm rt. Anh đang nằm trn đống jấy. Đng đ tới bao jờ. Mấy tia nắng đng l loi cửa knh. Qua rồi cơn c mộng ma đ. Sờ lại, thn thể nguyn. Gắng một nụ cười, anh định thần đứng dậy (hết ngoặc).

 

3. Một ngy đi

Thực hiện quyết ngị chiều hm trước-ci quyết ngị trọng đại v ngần ấy kh mới đạt được, anh sửa soạn chuyến đi jao lưu - jao lưu một ngy.

Việc sửa soạn như thường lệ ở anh-gồm trước hết l một fp tạo mới, bằng cch cạo ru - tắm (hễ ma đng th nước nng) - thay ton bộ o quần - nhất l đi tất - chn thật kh lau ci khăn khng. [11]

Khoan khoi-vẻ thong dong, anh ra fố. Thnh bại cho cơn thể ngiệm đặt tất cả vo chuyến đi ny. Chuyến đi sẽ gỡ cho anh ci tắc từ một số ngy. Tắc mới gy mất tự tin - hơn thế đưa tới tự ngờ (ci điều đau đớn ấy).

Vậy anh đi. C một điều khc với cc lần đi trước. Cc lần trước, mải m ci chủ yếu - ci bao qut, th k ny - c lẽ tại mo m ngề ngiệp - anh bị ht vo ton chi tiết.

Phố: những dng đi, lc đậm, lc nhạt. Vội - vướng - trnh xe nhau. Một chi tiết hấp dẫn/ l chỉ mới một cơn j đng sang - chưa kịp rụng l vng - m sớm mai ln hết cc bộ đồ - kể cả ci khăn qung nữ hai vng che mũi - những bộ đồ - một số mang mu năm ngoi - thậm ch những năm rất xa xưa. Những bộ đồ cứ đều k cất đi - rồi lại mang ra, xen vo, những bộ đồ chi ở những thnh fần thanh thiếu nữ, thanh nin. Ngoi ra mấy ci o zng zọc thanh nin tay cộc cứ fng xe nhanh ngược j. Anh đi giữa họ với ci đồ đoocmơi - tuy sờn khuỷu nhưng kranh ngực cn đứng / anh cố đứng ngực mnh theo.

Đi! phố - ngoặt fố - lại ngoặt fố. Chợ li ti chợ. Những ci mẹt, mải m những ci mẹt thnh ra những chợ qui m tim gan - j thủ - anh khng vo - từ lu đ thể ngiệm xong - cc qun đồ mỡ/ người lịch sự lau mồm đi ra - c gi ngồi đui con vetpa tn trang nổ my - anh cũng khng vo. Đ thể ngiệm/ năm no qun rồi. Những qun ăn cng với một ci đui, v nhanh tay ci ghế/ anh cũng khng vo.

Đ thể ngiệm kỹ qua cc cuộc xuống tu ga ngy hạ, tay xch nch mang km trẻ con v một bu g. Lc đc vi khun mặt nhỡ ngước mắt nhn nhau th nhạt qu! hao hao quen khi học cng trường với nhau ở một thời xa / hoặc xa xưa lm việc quan hệ qua loa với nhau thnh một nơi cng sở. Thnh ra, đi đ kh lu/ chưa gặp jao lưu. Chn! anh bn ngĩ ra một fp - cho vui - fp gọi l tự tủm tỉm. Fp ny jp rất tốt trong tnh huống chưa c jao lưu. Tủm tỉm rằng jả sử cơ nhỡ thiếu một ho (điều ny đang c thật) m - để xem người đời phản xạ - dại dột khi tự jới thiệu mnh l người thể ngiệm, th ắt bị tự i chết, tự i tới xc phạm: ai biết thể ngiệm l qui g, thiếu một ho th trả một ho!

Anh đi fố fố cột đn. Tiếng sau lưng: c j bn khng ch. Anh khẽ lắc đầu. Chả cứ hỏi anh, m c thể bất luận ai qua. Ngừng ở một qun rau cng. Một ci đui di (c lẽ cải bắp cải lơ về).

Bn tủm tỉm l nhỡ đi thẳng ln người thứ nhất nhờ mua kết hợp một xu hnh hoa, th ắt lập tức: xếp hng đi ng kia! M jả sử lại dại dột đi tự jới thiệu (cho thm phần sức nặng) rằng mnh l người thể ngiệm, th lập tức: thể ngiệm thể ngụng g, chị hng đừng bn!

- bn cho người ta. Người ta l đn ng. Mua c một xu hnh. M nom dng người chắc c điều j vội v. Đưa đy ti mua hộ! Quay nhn, tiếng mắng phần lớn l của cc chu choai choai nam nữ tuổi chua. Qua cc tủ knh tạp ha by dăm ba ci lược mới anh nhn lướt. Cc quầy đồ cũ -chủ yếu cc quần o cũ - anh khng nhn (vờ khng nhn ci người thn ấy). Đứng tần ngần một lt ng tư, anh quay vo fố trong. Ci khc fố ngăn ra bằng hai biển sơn cắm hai đầu. Cho trẻ con chơi. Ngoi vi chu xch chai khng - cha mẹ sai đi mua nước mắm hoặc mua rượu c khch - hoặc rượu cho bố chu ngy hai bữa. Cc chu đều bận vo con ngựa hoặc ci xe đạp vng nhỏ. Anh đứng ngắm - xa xi - khng lời - quay đi.

Thế l suốt từ sng chưa jao lưu. Bn ngĩ ra một vi nơi đ jao lưu rồi. Jao lưu lại vậy. Thoạt l mấy ci qun vng trn quen gọi l qun độc đo. Một vng người ngồi lm độc đo trn miệng chn trn. Anh nhm vo, tự nhủ: thi, mn mn - d sao cũng un souvenir - Tiếp tới một vi qun quen gọi l: qun khng mn [12] -anh nhm vo: cũng mn! mn từ lu. Thế cn qun đồng ngiệp? - đồng ngiệp? - đồng ngiệp no? Khng c đồng ngiệp.

Hiện ra một loạt khun mặt. Một bộ đồ gồm hầu hết cc vần chữ ci. Những khun mặt tự lao vo đời. Jữa ci mnh mng/ kiểu họ/ họ đi tm l jải một ci j - một ci j m họ cho l c thật/ cầm chắc được ở trong tay như họ ngĩ:

- mai, trận nữa ốc đi!

- khng, ta cứ cộc cộc.

Nhưng jờ ny đến th A đi lm -B bảng fấn -C đi trẻ đn con - V cắt đinh - O chăn lợn băm chuối - U ngồi dn đn lồng.

Đnh gc lại - Anh đi tới một nơi. Một nơi quen ngủ trưa (thay đm) cho tới chiều t. Đứa con ni: bố chu đi thư viện. Anh ngồi lại. Ngồi một mnh. Ngồi rất lu.

Về - fố lc đc đn. Anh đi fa hồ nước. Jờ tnh duyn - Những tnh duyn bờ nước. Anh trnh nhn. Họ cũng trnh nhn anh. Quen chn, anh đi vo một qun - diện người thn. Qun b cụ -Mấm: Thế l một ngy đi.


[1]La M II (Kmik)

[2]Lune atroce - soleil amer (Rimbaud)

[3]cơm

[4]lẽ cố nhin ấu thơ

[5]hỏi người phau con bướm mini vườn thơ ấy

[6]Lirik

[7]nh thời gian ở đu? Đực hay ci? - ni xin biết nh, sẽ sẵn sng g cửa.

[8]một va li im lặng - va li đi đường - ai lại đi đường ngay ở trong nh (Kmik)

[9]Thnh Thn (tựa Mi ty)

[10]libiđ mấy chu, m hm qua gặp, bụng lại chửa tướng (ch thch ny của tc giả bị NXB Hội Nh Văn cắt bỏ khi in)

[11]1. thỏi phấn (Bến lạ)

[12]1. ước mơ

4. Jao lưu

Vo! khng thấy b cụ - như thường lệ - bn ấm bồ nước - mấy xếp chuối - lọ kẹo nụ cười. Một khun mặt nữ trẻ ngẩng ln như nn mừng: anh hỏi cụ? cụ chạy vo nh trong. Xin fp anh, em nom anh quen. Mời anh ngồi, ngồi đy.

-nom c, thong gặp một lần: Ở đu nhỉ?

- em ư! em l người khng quen.

(anh chừng hẳn: sao lại ci tiếng ny. Thư c gửi đu m người nhận được

(đon : - em, người của thư anh. Một tnh cờ - m cũng chẳng tnh cờ. Nhận được thư, em đến ngay - đến g cửa ba lần. C một lần anh ngủ li b đn bỏ chy ban ngy. Nhưng ni chuyện ở đy c được khng anh?

Nhn, nghe người đối diện, anh bỡ ngỡ như đứng trước ước mơ hiện hnh. Nn xc động:

- Đi quanh đy được khng c? đn ln

(rộn rng:

- trước khi đi, anh ăn một cht j nh, anh uống! anh uống nh, em thay b cụ rt

- cảm ơn c/ ring hm nay khng uống. Khng uống trước c

- uống được anh ạ. Anh gọi bằng em. Chnh một hm anh uống trước em - cng ở qun ny - m c hm nay

- thế ư! thế đi em nh

- đi một lt thi - em c hẹn fải về

(vọng vo: cụ ơi, tiền mai để trn bn nước

một đi đi. Thanh thanh. [1] Thong dong - đi bn hồ nước - chiều di vườn hoa.

- thoảng mi hoa, em!

- mi tc, anh. Tc bảy loại fải khng anh (tủm tỉm ngước)

(lại một dật mnh

- anh ngạc nhin ư? thể ngiệm của anh, anh jữ sao được. Thơ cứ ra đi - đi anh khng biết - đi đường của n - chỉ cần một với một - như hai c đơn - tất cả thơ rồi.

Đi đứng lại - nhch gần nhau

- ngồi ghế đ đi em

- em kể nh: hm ấy/ anh ngồi một gc. Anh ton ngồi một gc. Fa trong cng. V lặng thinh uống di. Em ngồi nơi đối diện/ cng hai c bạn. Một người bạn của anh vo. Hai người bận vo nhau. Em nhn anh. Anh khng thấy. Em cố tnh ngồi nn lại - nhn anh. Cho tới lc qun tn/ lc ấy anh đang đủ say - say cực sng - vẫn lịch sự/ v nắm chắc sự đời. [2] Tiếng anh/ tiếng jao lưu/ sao thật/ thật người.

- anh ni g?

- anh ni với bạn anh cơn thm dữ dội - thm mi tc - j nữa thm em. Anh đọc cả bức thư tha thiết cho người khng địa chỉ - khng quen. Hai c bạn em xc chậm từng ci da thạch trằng nhn nhau cười nụ mắt. Ring em/ ngậm mai mơ khng cười.

- thế cười đi, c mai - Nhưng thi, ni sau

(tiếp: b cụ qun như khng nghe, độ lượng ngồi nhn dng đường. Anh bạn trầm ngm, khng ni. Một lt, lặng lẽ đi. [3] Nhưng thi, hm nay tới anh, em con bướm một jờ. Theo tiếng gọi của anh, anh gặp điều anh ước, gặp mi hương tc (ngả vai nhau). Chắc anh thấy qu nhanh - em thấy qu lu như trời định tự bao jờ. Bn nhau bao lu, họ khng biết, khng biết - Vm tc nấp trong t o anh.

- j! j! em fong fanh khng lạnh?

- lạnh sao! ngồi bn lửa anh.

- lửa vm tc em - lửa ma hương một - hương chanh - hương bn tay hương sớm - i bn tay em trắng. [4]

- to lấm anh ơi, khỏa vo chậu trắng - về anh.

Nhưng thi em fải đi, kh muộn jờ rồi. Mai - thứ bảy chiều mai anh đn em mai - đn mai em

Anh nng niu em buộc lại khăn chm mỏng tc (ngợ như hnh em jống em). Em gi chặt ngực o anh - ồ ci khuy ngực, em cười.

- Thi em đi. Đm nay anh fải ngủ, ngủ thật ngon. Em biết jấc ngủ anh, từ đ lu rồi. Đợi em, em c chuyện cần ni. Đừng một chuyện j xảy tới, anh nghe - Đợi em.

Đi hai bước quay lại: thứ bảy chiều mai! anh nh

 

5. Chiều thứ bảy

Ngy mng

Thứ bảy giờ dng,

Việc lm trong mộng, hay bằng mộng m lm, chỉ biết gặp em/ anh thấy - thấy tất cả rồi. Thấy đng chiều thứ bảy hẹn em. Anh lng lng mở mắt - một nụ cười thương ci xuỗng chĩu thương: em tới hơi sớm. Em khng dm đnh thức anh. Em ngồi bn anh canh một jấc mơ. Cho fp em vuốt tc anh mồ hi - anh đừng cười nh. Ba em xưa l một thấy jo dạy tiếng dạy em một số chữ. Em chỉ thuộc v cho tới by giờ c một chữ: yu thương:

Thương anh ngy đm khng ngủ tm em. Cả đời anh một cuộc tm em - fải em jống em, anh mới nghe. Tm em ư? em vẫn bn anh

      mới một ra đi

ba bốn hẹn h

      mới một chia li

ba bốn đợi chờ

m! anh

mới su tiếng giờ

em đ tm anh

qua sương

dưới đn cửa sổ

Đy rồi nh! em người thật về.

Để anh mơ tận những trời xa nhất, em lm những việc thật của đời - cng việc của em. Bnh bụi xưa em đổ lại nước đầy - jan nh lạnh em thắp lửa. o anh em đơm lại khuy rồi - đắp lại cho anh - v đy, hoa anh, một trăm bng hoa cho ci tập chữ cn tươi ướt mực anh m ở trn ngực hnh em.

(vuốt tc em: đồng tiền hoa m em

Cnh tin mắt em hồn cnh tin bay

hoa mnh em hoa nhớ

- Anh cơn mơ - em đy m! sao nhờ

- mơ m sống đi em!

- mơ được nữa ư? em mất hết ấu thơ rồi

(nhn em - đy mắt:

sợ! sợ biết rồi

chẳng cn được ngợi ca

(nhn anh-anh đy mắt:

em-em thương nhất

biết - biết rồi- biết nữa

nguyện đời anh cứ ngợi ca em

d bướm ln hay những chiều về

gặp gỡ

chia li

em đến

em đi

gi thoảng

hợp

       tan

hờn

      fải đền

     anh cứ ngợi ca em

Buồn ư em

   đan len

 tc đm nhe dưới vm đn

Cng dịu! a len

ngắm em

Em về - anh ngợi ca về

         Em đi - anh lại ngợi ca đi

    xa xa tt m xa

thật thật j [5]

   anh cứ đứng ngợi ca

     Em

 hnh cứ tang thương

Đau thương l lửa đấy! mai

fải lạnh lng.

Khi ấy em mười hai tuổi - bn lọ mai - coi hng cho mẹ - lớn ln, vẫn bn lọ mai - cc loại mai - mai ko những trẻ con đầu fố tới - mai - ước mơ - nhảy dy - Ba hiền - mẹ chẳng ni một lời - ja đnh em vỗ ru em lớn, lớn ln thnh một nữ sinh (c những con mắt chớm nhn). Th một ngy - ngy j bụi ấy - mẹ lặng lẽ qua đời. Ba em khng c tự vệ. Buồn, ba lm bệnh nặng Hai mươi ngy sau, em cng ba đi bệnh viện. Lương tri thầy thuốc (trầm ngm): mổ? khng mổ? cuối cng, em k tờ cam kết. Bốn tiếng đứng hnh lang - chị nh thuốc bưng khay ra: đừng buồn em nh! Cơ thể qu suy khng cn jọt mu.

Bơ vơ ng tư đường - mười ba tuổi mồ ci bốn fa. Cổng nh xc, con quạ j ri theo. Thế rồi, từ đ, từ đ anh!... chề - tn tạ danh. Thot đời em ra đng l ngy gặp anh ngoi qun. Thot bằng trốn chạy với sự hộ vệ của hai bạn gi cng đi hm đ - bạn đưa em về nh ẩn nu v thu xếp cho em đi khỏi nơi uế một qung đời những thng năm di. Con quỉ j lồng lộn đnh hơi khắp nẻo, hăm doạ với một yu cầu: trở lại một jờ. Sao nhỉ! bao jờ v lại c thế bao jờ!! [6]

Em đ mất ấu thơ

mất ước mơ

mất ma tổ ấm.

Nh thơ ơi! anh c php diệu k

ước mơ mất

     lm lại hộ em đi!

lửa tắt ngang chừng

     nhm lại hộ em đi!

Tay lấm

cọ hộ thnh trắng

 mất tiếng ru

       ru hộ tiếng ru đầu

Cho em lại nụ cười đầu fố

nh mắt đầu trong suốt ban mai

Ngy mai

em muốn đi xa xa lắm

lm lại hết

cho em sinh

sinh lại tuổi thơ đầu

Sinh lại ma sinh.

(tc tắc:

 nhơ! nhn chả dm soi gương

       (p mặt)

- đừng khc

Đau thương bằng thnh

Em l người thnh

Oan l thnh

Nghe, em của anh

đ thốt được ra lời [7]

em lấy lại được đời rồi

        lấy lại y nguyn

lấy lại được ước mơ

lấy lại ấu thơ

lấy lại ma tổ ấm

bn tay em trắng!

nhn em

Y nguyn! nụ cười đầu

Y nguyn! nh mắt ban đầu.

Muốn th thnh! Như em đ muốn. Nhưng thi, hm nay sinh em, ngy ti sinh em, anh c một mn qu - Qu qu jữ từ lu (trao một ly rượu mơ nguyn: tặng em cốc lửa ban đầu - ước mơ tặng người mơ ln mi cng uống lửa - uống ma hương vị ấy ngy ngy ngy chớm lửa - lửa bồi hồi biết lửa - lửa bng qun - bng bốc chy - xoay vần

c lnh

mưa sa                                  ngui ngui - n hận - ngỡ ngng.

Ước nguyền

sa mạc

uyn uyn               Sương đm mưa xun m m ln

jấc qun đi tnh nhn tri đất

nh đn qun

.

Chung nh thờ điểm sớm. Như từ một thin đng xa, anh mở mắt trở về, em đ đi từ lc no, trn bn một mảnh tờ jấy vội:

anh ơi, anh ở lại, em đi. Ci hn yu, yu nhất ban đầu, em vừa khe khẽ đặt vầng trn anh. Em khng dm hẹn r ngy trở lại. Cũng khng dm để lại địa chỉ cho anh v một lẽ: anh, nh thơ, anh hộ vệ cho đời v cho chnh đời anh, bằng đường của anh, con đường thể ngiệm. Thế/ v chỉ thế thi/ đ qu đủ rồi - cả một chuỗi đời ton hi sinh đau khổ - đầu tư v bị hiểu lầm). Em khng muốn anh dnh vo việc của em d một cht nhỏ bận tm. J đưa chn v trời ph hộ. Nhưng em lo anh, kiếp anh. Em xin anh đừng lm điều tuyệt vọng, em được nghe qua b qun v cc lng jiềng anh.

Thương em nh!

em Mai anh

- đừng một điều j, anh nge

trước khi em trở lại. Anh bnh tĩnh lm việc, v em, v hạnh fc ngoi anh.

- em để trn bn một gi lương kh để anh dng những lc đm khuya trợ lực. Anh gắng đừng bỏ bữa nhiều qu, anh fải sống!

 

*

 

Bao jờ em trở lại! Than i, vẫn cứ l ci người khng địa chỉ khng quen. [8] Tm em by jờ biết đu m tm nữa. Tm anh, anh buộc fải đi khng ở lại thm được, tnh thế hết. Vắng em rồi, c đơn ập tới - n hận cứ dng ln từng ft ft: sao lại để em đi một mnh vo j dữ đe em. Đi khng c hộ vệ. Chả hộ vệ được j em - em người ngy đm thao thức v anh. Biết sao by jờ! bỗng nge tiếng em gọi lm việc v em, anh le thấy, trấn tĩnh lại tm thần, lấy hết ngị lực, anh hon chuyến đi một số jờ, ngồi xuống bn thể ngiệm. Cơn thể ngiệm n hận. n hận l ci đui của jao lưu, sức nặng g gớm của tnh yu, vị cuối của tnh đời. Su tiếng jờ, anh lm việc trong n hận tm em, nhn em trong sương, tiếng ni em u yếm thiết tha: em vẫn bn anh.

Cng việc được chắp cnh, hon thnh. Anh ghi lại cửa phng ci địa chỉ ra đi.

Như an tm, anh từ j đ thnh, đi một nơi xưa: về hầm! [9]

 

II.

Ci hầm ny lai lịch đ từng chứa v chứng kiến cc cơn thể ngiệm trước của anh (thể ngiệm trong hầm v bn

khi một thuở fong trần

hồng nhan jan trun

 

Fảng fất đầu đy ci thời j bụi ấy - hồng nhan bng nhạn

  như cứ đng sang mu tuyết

  thu sang nắng quyến hnh vn

   Cứ thng tư hy: j mới thả diều my bng mộng

   Cứ trưa h trn trề mưa l sướt mướt ướt em về

như jận hờn l ướt em đi

tn xun

tn thu

lại tn thu

Au ngau mưa tnh thng bảy

ngu mưa

mưa cả bốn ma

lại bốn ma đi

một hầm

một bng.

xa/ xa rồi đu nữa đu

con sng tri đ những bến bờ

Hm nay anh về hầm fủi bụi. Những ci bng đứng vng quanh. [10] Xem anh - cy mo g đứng ng- Ngước soi nhn, tc đ nửa mi đầu!... chờ anh - mi mi chờ anh.

 

6. Thi thm

Khc với cc lần trước (về l bắt tay ngay vo chấn chỉnh hoang tn - sửa sai xa vắng) - lần ny/ gc tất cả lại. Vo việc chnh đ: xuống hầm. Fải vo nhanh quyết ngị - vo ngay cơn thể ngiệm cuối cng. Cơn ny khẩn cấp như thể chỉ cn vẻn vẹn mấy tiếng đồng hồ - n diễn ra trong tnh huống gọi l Đồng xu cuối/ ni chữ l Thế chn tường.

Vậy xuống hầm. Xuống hầm gồm đng cổng, đng hẳn lại, đng bằng buộc dy. Cố nhin ở chốn vng chm, hễ cần người ta cứ cởi ra, rồi thản nhin bước vo. C để cả một ci păngcac, người ta cũng cứ lặng lẽ nhấc ra. Ngoi việc đng cổng, xuống hầm cn đi hỏi một số điều kiện khc trong đ c việc gọi l bịt tai - bịt hẳn. Ở đy c một nhn vật hằng ngy cứ đến gợi về ci ngon. Gợi thường l: N lại vừa mổ một con b non xm trn, i di ui! mỡ l mỡ. Hoặc: chợ ba con b, con lợn ốm fải luộc đi, thế m người ta cứ vồ vo - sắp hết - ra m mua

Xuống hầm, vừa vo việc chnh được một dng th nhn vật ấy vo thnh chưa ra kịp chuẩn bị tư thế. Chưa trấn tĩnh xong, th ng ta tiếp lun: Ti vừa đi uống rượu ci đm anh em nhận nhau. Gớm, ln trn ấy, hai con b - con b bn cạnh i di ui sao m n đẹp v ngon thế! Ti ngần ny tuổi rồi m khng dm nhn n đấy!

Trở về cơn thể ngiệm, phải ni ngay để dễ hiểu l cơn ny mang tn Thi thm - thi từng bước, tiến tới, thi hẳn.

Sau thi thm sẽ ra sao, hậu quả thế no, chưa biết. Chỉ biết cần tiến hnh rất gấp do tnh thế cuối - Đồng xu cuối - Thế chn tường qung trn giới thiệu. Thi l phải từng li từng t, thi cả tr nhớ về miếng ngon của lạ (Đồ so - chim quay -chả rn), tr nhớ về những nt đẹp của nhan sắc khi thanh thanh khi đẫy đ hấp dẫn thng dụng, nhiều thứ lắm - kể cả việc nge chuyện về những điều ny cũng rất bất lợi, cho nn về ci nhn vật trn đến kể chuyện miếng ngon l một sự kch thch c hại, cần f fn.

Fương fp thi thm nhất thiết phải xuống hầm - hầm kn mt - hơi một khe hở l jảm hiệu lực. Vậy anh xuống hầm, tu luyện từng mảng, từng dng, chau chuốt, cơn thể ngiệm ny, từ đại cục đến chi tiết - tiến gần, li xa, ngắm nga cho tới khi hi lng (bởi lẽ l cơn cuối - lm khng ra g người ta cười cho, rằng gắng gượng đẻ non ra nước/ hoặc trứng chỉ bằng một ci trứng chim). Những lc ny hễ c ai gọi đi đm ma, đm cưới, đn đưa, jỗ tết, g đ, những ci gọi l ngĩa vụ đời, th anh sẵn sng khất, khước hoặc bỏ hẳn, hai tay chắp lại m thưa rằng: thể cho ti - thể cho ti - ti đang bận việc của ti (vả cũng ni, ti suốt đời bận) thnh ra khng lm được những việc ny [11] - Ti chỉ lm được c một việc: việc của ti - vả, cc ng cũng chỉ lm được c một việc: việc của cc ng. [12]

Chất vấn: như thế l ng khng đi vo lẽ thường tnh?

- vng, khng đi vo lẽ thường tnh

- ng nặng ngiệp đấy!

- vng, nặng ngiệp

- tai tiếng đấy, ng ạ - ng biết chứ?

- biết, tai tiếng - một đời trn tai tiếng

- ng khng sợ tai tiếng ?

- tai tiếng - miệng tiếng cũng thế - l ci người đời (do động cơ hoặc do trnh độ, hoặc cả hai) đem p vo, rồi n bong ra - n đến n đi như khng ấy m!

- c thể c vấn đề nhn cch ở ng đấy!

- dng hết tm sức (kể cả sự hiểu lầm - một sự hiểu lầm khng trnh khỏi) để thực hiện chức mệnh mnh, chức mệnh đời jao, trời jao đ l nhn cch ng ạ - nhn cch hệ cao.

- ng chủ quan đấy! bằng mọi j chấp nhận tai tiếng v sự cng kch c nghĩa rằng ng cho việc của ng to lắm phải khng?

- vng, to - to bằng tự nhin,

- mọi người khng cần biết

- ti khng cần biết mọi người biết hay khng

- sớm vo ngăn ko chứ qui g?

- vng, vo ngăn ko

- vo ngăn ko, ng vẫn cứ lm ?

- vẫn cứ lm

- tm lại, ng khng n hận?

- khng!

Thế rồi, anh tiếp tục đường anh: tm - thấy - lại khng thấy - lại tm

C người jận tung lời bnh fẩm đi tới lăng mạ, anh vẫn dng fp thi nge, khch, dng p thi nhn - vung bẩn, fp mũi ngạt, ngạt hẳn. Cuối cng l nm đ - nm từng vốc, anh đng cửa lại, vo buồng ngồi.

Tm lại, thi nghe - nhn - nếm - ngửi. Ngy đm tu luyện, thnh tm tu luyện, chẳng bao lu anh đạt tới trnh độ người ta gọi l Siu hầm (nhanh thật!). Chui ln khỏi hầm, ngồi đối diện với người đời sống động, m anh thấy vẫn cch li như thể ngồi trong một ci lồng trong suốt bằng khng kh, việc người, người lm, việc mnh mnh lm - l thể ngiệm -khi ghi ra, khi nhẩm tnh từng mảng, từng jng, lắm lc mải m trở thnh ngy ng đng tr, người đời thấy buồn cười -khng chấp -người ta quen dần đi, rồi qun. [13]

Cơn thể ngiệm đầy triển vọng hon thnh, th một hm (c lẽ tại thời tiết, jở jời) bỗng pht sinh một số biến chứng, biến chứng từ trong ra. Hm ấy, trời se se - ma chuyển, anh thấy người gai gai kh ni - như man mc - như my tri - lại như trống trải c li - như tiếng gọi ma:

xun hạ thu đng

đi jữa ma em j lộng

thu cng

đi jữa ma xun

j lạnh xun cng

thay o

ma sương em

sương ngượng

ngỡ ngng

ngấp ngh

xanh em

  xanh mấy xanh ma

xanh anh

anh mấy em ma

hương em

hương mấy em ma

ma hương

x

Ma hương đi tc xanh

mắt xanh

tnh xanh

đi nơi xanh

rừng xanh

tm xanh

tm anh!

.


[1]ngy mấy em đi?

ngy đi tc xanh - mắt xanh - tc xanh (xanh)

[2]tu ne drailles jamais (la dfunte)

[3]ti đi đy

- ấy ở lại thm chứ

- thi ti đi chơi (Kmik)

[4]lirik

[5]b nui ng

[6]hai cu ny bị NXB cắt bỏ khi in

[7]một cơn ma đ, định ton thần thốt được tiếng ra, th khỏi.

[8]Hay người ny l Nng thơ! - Nng thơ viết hoa - ngươi mun thuở của cc thi nhn. Nhưng người ta bảo Nng thơ chết đ lu rồi m! C người bảo vẫn sống, thỉnh thoảng le thấy - cứ fải tm - fải tm.

[9]Người ta đồn Kmik đ dọn nh đi một nơi khc (bn nh rồi). C người lại bảo anh ta vẫn ở nh. Ngồi dưới hầm, lặng lẽ đong nước vo những jọt nước (Kmik)

[10]bng anh! V cũng chợp mắt ci đm đng đại tuyết - cả một cột than di gặp gỡ vạc đi con người fong sương ấy đứng dậy, lặng lẽ khoc j bụi đi vo j bụi - để lại một vệt di khng lời (nhật k - người thể ngiệm)

[11]khăng khăng bỏ qu đi fương xa lập ch, nhắn lại:

Ta t, chặng ro em v

 Vng anh, cứ đổ fẩm nhuộm cho hng đu đủ l

 Cậu zẻ ci, c ng j b cả, cậu đưa ma ra đồng (Cửa )

[12]việc của cc ng hnh như gồm cả ci việc l bận tm qu mức! tới việc của ti. Xin cứ cho tự nhin, cc ng ạ!

[13]may qu!

Nguồn: NXB Hội Nh Văn, 1993


Hong Cầm

 

Thư gửi người m

 

mai, em đến đấy!..

Vậy m đ sắp giỗ hết. Thoảng ngọn gi se, nửa đm. Sao sng hơn, gọi hồn Hưng về ni chuyện, c lẽ vui Nhưng, lời ni th bay đi, viết thư đốt xuống, chắc Hưng cng tĩnh độ. - Mnh gửi những trang ny về ci ấy, ci ci mơ mơ tm nhạt m trước khi mua v đi chuyến xe vạn cổ, trong một đm lạnh, anh cũng mang mng biết l may ra, c lẽ n sẽ hồng ln ci mu vĩnh cửu của yu thương. Vậy l Hưng ơi, cũng c một thời ngy xửa ngy xưa c một gio sư bc sĩ nhổ bật cho anh ci khối u trong lồng ngực, u g bnigne hay maligne lc đ no ai đ biết. Hẵng cứ nhổ cho xong đi một đoạn đời, m cng lc con trai anh, thủ khoa một cuộc dương cầm ở một xứ no xa c hng bạch dương trn tuyết, cũng nhổ bật cho người cha ci khối u tội tnh của cuộc mưu sinh vất vả, ci khối u tưởng như c nghiệt lại trở thnh ngọn đn tm linh soi lại đời mnh, thẩm phn mọi việc đ qua để anh tự mnh gạn đục khơi trong. Khối u thần thnh!

Quả nhin, c những giọt nắng buồn Chopin đọng trn mười đầu ngn tay diệu kỳ của đứa con trai t đ lung linh ln tiếng rất trong trẻo gọi anh cố gượng dậy m ra thot ci vng m u qui quỷ l mặt l tri nỗi đời đ tri buộc, giy v anh hng chục năm ấy chứ! Hưng hẳn khng qun, cũng vo dịp ấy, mnh động lng thương xt bạn, viết một đm xong bi thơ giao hưởng U g tặng bạn v mừng chu Sơn thủ khoa. Hưng th vừa qua một trận dao ko cắt, rạch lun, lch rất ti tnh vo bộ ngực cn phồng căng bo tp của nỗi đời đa đoan lắt lo; con trai t của Hưng th cũng vừa qua vng cuối cuộc thi ti đầy kịch tnh nơi qu người. Hưng nghe thơ U g đến cu cht đ nắm chặt tay mnh rơm rớm khc. Đọc lại, Hưng nghe nh, m đọc từng nhịp một thi. Sợ Hưng lại bị xốc ở giữa ci Tịnh khng th mnh mang tội với bạn nhiều lắm.

 

U g

Thơ giao hưởng

Hong Cầm tặng Đặng Đnh Hưng

Prlude (*)

Hỡi Nng mắt biển mưa thm

Chopin nhớ Chị sớm nằm cỏ xanh

Bao giờ phấn bướm thăm Anh

Giọt sương đỉnh ni long lanh nắng tn

Rơi vo kẽ - phm - m - hoang.

(*) NNG? - Ai đấy nhỉ? - Người yu xưa của Hưng ? - C khi l Georges Sand, nữ văn sĩ đ v nt tim thi sĩ Alfred de Musset, v sau lại x nt ngực nhạc sĩ Chopin? - Chưa chắc đ phải - Hay l người-đn-b-khng-quen? Hnh như ti đ gặp nhiều lần ở h phố H Nội - Hay l tiền thn của -mai-em?

 

Nhịp một

Đm trắng

Thin cơ ngời mắt xanh

Đơm đa hồng đen giữa ngực anh

Đm sau

Thin cơ ngời mắt xanh

Chụp hnh

Bằng tia chớp Đo Hoa

Một khối u lnh trong suốt đy.

Phim

Bầu trời thủy tinh

đọc

Lấm tấm những nốt hồng đổ về cung si bmol lệ chảy dường như giọt nắng buồn Chopin

Đng vậy khng, Hưng? Chng mnh thuở xanh tơ xanh thơ c thể gọi tn l những khối u lnh trong suốt đy, những tế bo trong cơ thể một hnh tinh ăm ắp sự sống, m nmnh cứ mượn chữ của Tử Vi đặt tn l Thin Cơ. Hnh tinh đẹp đến nỗi cả một đời chng mnh dốc hết từ ngữ m thanh, đường nt, mu sắc vẫn khng ni được trọn vẹn một phần tỷ ci tuyệt vời say đắm của sự sống địa cầu.

Rồi đến khi, rời ghế nh trường, ta vo đời th mỗi người chng ta lại đi một ngả của ring mnh. V non nớt, chng ta đều bị quyến rũ, m hoặc.

Hồi đ, anh chưa biết đau. Ng th anh đứng vậy, bnh tĩnh (tuy cũng đ c vẻ run run), anh nhn bốn pha, anh vẫn tm hướng bay, quẫy cựa trong ci o thng thnh m ha ra chật chội, anh đm cu kỉnh, phẫn nộ với cả những người thn yu nhất, đ c lc phẫn nộ với cả chnh mnh.

Thế l anh biết, trong ngực anh v cả trn ci lưng nilng cc-tng của định mệnh, c một khối uThuở ấy, Hưng ơi!

Khối u đ nhổ đi rồi, cơ thể anh lnh trở lại th cũng vừa lc c một khối u khc, điện ở tần số no soi cũng khng r, dần dần chon hết hồn anh. - Ci khối c đơn khổng lồ, anh ngồi trong ci lồng trong suốt bằng khng kh. M qui c thật, ci khối quạnh quẽ mnh mng ấy lại phải đối diện, hội thảo với một ci mu tro cn mịt m hơn, ta thường gọi l ci chết A, th ra ta sắp chết đ chăng. Thoạt, anh cũng rờn rợn, ngợp, sợ. - Th sợ đ sao - lẽ thường thi - mnh đu phải Tn Ngộ Khng! Anh đ đi sắp hết một vng m dương, chịu luật ngũ hnh, một chu kỳ nhn sinh th đấng tối cao đ gieo vo anh những hạt nhn của khng-biết. Vậy th anh thi sợ. Anh bnh thản, hay cố-ra-vẻ-bnh-thản xoay ci khối c đơn sừng sững ấy cho đối mặt hẳn với hư v - No, thử xem ci mịt m kia, ngươi lm g được ta - Bằng sức mạnh tư duy phản tỉnh, anh đi vo cơn thể nghiệm cuối cng - N khc hẳn những cơn thể nghiệm trước. V n bắt đầu bằng một cơn thm polydimensionnel - Thm sống - Lm như đến by giờ anh mới bắt đầu được sống v phải sống. Một mnh trong căn buồng - anh gọi l hầm - cố đng kn cửa cho thnh hn đảo hoang giữa biển người sng gi - giữa một ci chợ - Anh nghe từng tiếng động nhỏ, thẩm thấu từng đường cong, nt quẹo, ầm ỳ sng ngầm v hnh như ở bn kia cũng đang vi vu nhiều cơn gi gọi No, kiếp người - Kiếp anh, l thế no đy? Anh bn thể nghiệm lại, gọi l cơn thể nghiệm số 7. Trước hết l cơn thm dữ dội. L ci trục của một cuộc sống rất thật để những kht khao, ước vọng, - gi nghn thm miếng sấu dầm - cứ xoay quanh tt m - Thm ngửi, nếm, sờ m, nhai nuốt, c khi nuốt chửng một mi hương tc - một vệt chn người một ci hn bất tận - Con libiđ nhảy ma, kn, hở, khc cười. Hưng ơi, khi khởi bt mai Hưng hẳn khng ngờ chnh từ dng đầu mai rc rch trong khe đ đời anh kh khốc ấy, Hưng mới sống đch thực một Đặng Đnh Hưng thi sĩ. Nn, đm ấy, Hưng nhờ cậu T thắp đn Hoa Kỳ (v khu phố mất điện) đọc thong thả ci mai chưa đnh my, lần đầu tin mnh đ khc v thương Hưng qu. Chao i hơn ba chục năm bầu bạn, chưa khi no mnh thấy Hưng chn thật đến thế. Mnh khc, Hưng c biết đu, v ci nh sng leo lt ngọn đn (phần bản ph t nhn khng r) pht hiện được giọt nước mắt cảm thng.

Đặng Đnh Hưng sau giải phẫu, về với cuộc sống thật, mới biết suy ngẫm về một cuộc sống thật, mới biết suy ngẫm về một vng đời - 1 hội đ khp - mới biết thm. Anh thừa nhận anh l con gấu ăn trăng - l ci nồi đồng mắt mở - một di vật - một chuyển động - một thm kht tỉ mỉ từng chi tiết, từ đy vực su của hư v ln tuyệt đỉnh của cuộc sống hối hả, x bồ, o ạt hng ngy - Anh thm ăn bằng tất cả cc gic quan, cả gic quan thứ 6, thứ 7 - Ăn ti bnh minh - ăn ti buổi chiều - ăn (ru rạu) cả mặt trời - ăn một quả chung bung giờ ni gọn lại, vo tuổi 60, anh mới biết thm sống, sống thật sự, tỉ mỉ v bao qut, anh kht ci thời gian đ mất, anh thm nu lại từng sợi tơ thoi thp nhiều chiều trong một khng gian si động.

*

 

Hưng ơi! Từ sau pht rời bn mổ đến khi anh chạy ln trước dng người đang đứng xếp hng nghim chỉnh, anh chen ngang mua bằng được cốc bia tận thế, anh vội đi, đi trước nhiều anh em về ci vĩnh hằng (đ thanh thản chưa ?) đến hm nay, hnh như đ qu 10 ma heo may nắng vng ươm, m l bng rắc đỏ mặt đường phố, phn pht cho từng nh những giấy mời tha thiết đi ngao du đến những vng bng khung, tiếc hận đến cả những vng vu quy, hn phối ấm p (thường phải mặc o len mỏng m phải l o đan bằng hai bn tay - bn tay em trắng của người tnh.) Mười ma thu, khoảng ấy anh bnh tĩnh lấy thn mnh, số kiếp mnh lm thần tượng c đơn để - rất chậm ri - chậm ri như khi anh nhấp từng ngụm nhỏ rượu qu - ngồi (hay nằm) viết bi Thơ Truyện mai - Anh đ ni từ lu: - C đơn cứ phải ton phần mới sinh năng lượng - Vậy th mai l hiệu quả cao nhất của cơn thể nghiệm cuối cng, cơn thể nghiệm c đơn ton phần Đặng Đnh Hưng.

Đng vậy, mai, một ci c thực hơi ấm thịt da người, những nồng đậm nếm được trong một ci chợ - y như những ci mẹt by tim, gan, lng trng, khấu đui - mai - y như thng gạo nếp, một hạt nếp thấy sữa v hương trời - mai y như bng g đi vo bụi thẳm - những vệt bước chn đi qun bn một sườn đồi. Phải, mai lại l ci ảo m, c thật giữa ban ngy, ai mua rươi ra mua lanh lảnh ci giọng nữ cao l th di dọc phố mu tro thổi thốc trời đng. mai - một nt nhạc từ tnh ca cuộc đời thực nối vo bản giao hưởng ma ảo vọng như man mc - như my tri, lại như trống trải c ly - như tiếng gọi ma.

Hưng nhỉ, thực đấy, m đấy - như thơ - Nữ thi vương diễm lệ - ảo huyền - cả như thơ Hưng đ viết gần mười tập ấy, nng thơ của Hưng - từ một c b Lọ lem - mai em.

Xun hạ thu Đng - đi giữa ma em gi lộng - Thu cng

Ti đ rờn rợn hai vai lạnh, v se se da thịt đm thu ở căn buồng của anh, đường Giảng V khi nghe anh ni m trong tiếng đọc đều đều của người bạn trẻ: Ma hương đi tc xanh - lại cng thm thương xt anh v nỗi anh đ lng ph cả một vng m dương sinh thnh tnh yu v hạnh phc, để mi đến by giờ mới hnh tượng được một gc biển i, một trượng nguồn n, bấy giờ mới biết tm đến hạnh phc ngoi anh. Qua nỗi đau thương bằng thnh - Em người thnh, Oan l thnh v bấy giờ mới tm cch hiện đạt ước mơ: lấy lại ấu thơ, lấy lại ma tổ ấm - bn tay em trắng. Bấy giờ anh mới biết: uống ma hương vị ấy, ngy ngy ngy chớm lửa - lửa bồi hồi biết lửa, lửa bng qun - bng bốc chy - xoay vần - c lnh - mưa sa.

Tưởng anh đ hồi tm, đ lấy lại được ấu thơ nhưng ka anh vẫn l l một Hy M c đơn đối diện tử thần. Muốn ko anh trở về cuộc sống thực, để hưởng đến đy một ma xun c thực, để anh c cơ may m ấp một người nữ trn sinh lực libiđ, để thơ anh đỡ quằn quại trong ci vũng thế tnh xoy lốc, nhưng anh khng nghe. Anh hoi nghi cuộc đời, hoi nghi cả chnh mnh, bn mở ngoặc giữa chừng bi thơ - truyện để by ra một trận đnh thật khốc liệt. Ci ngoặc cm kha lớn. Con người bị giam trong ci ngoặc: nh cửa, ngựa xe, danh vọng, đến cả tr thức lớn Dăm ba cuốn (sch) cứ lẽo đẽo đi theo nhau qua cc cuộc dọn nh. Sch v người thường nhn lại nhau qua ci ba. Khoảng cch nhn lại cứ thưa dần. Đi trong ci ngoặc l một thời gian sống di v vị, han rỉ. Ảnh, thuốc bong ra, những khun mặt chặp lại ci vali cũ lưu giữ những cơn sợ hi - Bao nhiu sợ hi, bao nhiu rơm rc cuộc đời trong ci ngoặc ấy. Qung đời anh trong ci ngoặc l một xe rc, xe tải cỡ lớn m anh chở đến vi chục năm nặng nề - nhục nh, nay đem ra tung h tất tật những cặn b ấy đi, đnh bật rễ chng đi, bật khỏi k ức. Anh lm cuộc tổng tảo mộ đời mnh. Trận đnh khốc liệt ny, dạo ấy, mnh nhớ lắm. Hưng cứ l lợm triển khai ci trận tự oanh tạc - Autobom-bardement! Mnh cũng hỗ trợ Hưng bằng nhịp hai của bi thơ giao hưởng, v cảm kch ci tuyệt vời nhn cch của Hưng Anh dũng cảm n đại bc vo qu vng đời anh th mnh cũng thnh thực vẽ ci chn dung Đặng Đnh Hưng, khng chn tay trước sự thật phũ phng. Hưng nghe lại nh! Thơ giao hưởng - nhịp hai, cn nhớ chứ!

Đm cm

Đi ba ngi Văn Xương trứng tằm

Rủ nhau đi li ti xa ht bầu trời thm

Gặp le vng tia chớp chị Hồng Loan

(nghe như chiếc thoa vng bẻ nửa

(nghe như bng sen muộn h chi lửa)

Chụp hnh

Một khối u Khng mu

Phim my ngầu

Đọc: lỗ chỗ chn chậu nắng tc mắt vng rch tụt cn đai yn ngựa qu ko đen ngm cỗ xe bnh vung khng thấy mũ sa lầy bi sng thu bn lũ ngược vẫy sen tn (đi hoang ư) ngậm miệng nghỉm gi thốc lốc cung r-majeur quắt nhức ba cạnh nhung gai i n g di thon mười bp trắng sữa đầu v ni cao ngất

[Bao giờ về qu trong

Khoanh

một ci ao ngồi giặt o cả ngy [1]

ngảnh mặt xem ch chuồn hoa

đm đầu khe chớp ta]

[Bao giờ về qu trong

Khoanh một ci bếp

nấu cho nếp xoan snh l mơ non

nhe mắt tc mai ly

Khi dn ngang chập hnh bc mẹ ton thn trần

ru U đo b ngoan đừng nghịch nhơi]

Lại đọc: Lố nhố nhiều u g sau xe hnh mắt l m tấu trng trng răng chuột mặt nạ người đẹp tiếng ngọt thanh s np l bồ đề - u - rồi - cũng đm đầu khe ẩm rậm m hoang. (Hội chẩn: v phương)

Anh nghĩ sau trận tự oanh tạc, sau cuộc tổng tảo mộ, trn đống hoang tn đổ nt của giấy v sch, ảnh v kỷ niệm chua cht đắng cay, anh c thể bới tung qu khứ, tm lại mnh để thư thi đi vo cơn thể nghiệm cuối cng, sng tạo trn nền mng mới, bằng nhiều vision mới để tm ra đch thực tho thuần khiết l đi từ đu - Tnh yu trốn ở đu. Thương thn - thương người khởi nguyn l đu v đến đu th tận cng. Kh thật; nhưng thi, anh đ thi thm, anh đi giao lưu, rồi anh về hầm, khp kn c đơn, đặt bt, như từ khai thin lập địa đến bấy giờ mới đặt bt viết - miễn l chn thực, lng lnh th ci đẹp sẽ long lanh hiện dng thơ Nữ cha Anh ra vẻ đĩnh đạc trang nghim, bnh thản, nhưng ti vẫn thấy anh run rẩy thồ trn vai gầy ci khối c thần quả t cứ rộn r, hạch sch, đi anh phải trả nợ - Ci nợ lm người quả thật l qu nặng. Anh tự bắn ph cốt để qua đi cơn c mộng ma đ. Xong. Anh gắng một nụ cười - anh định thần đứng dậy.

V gặp mai Em. Một lọ lem con đẻ của nỗi đời oan nghiệt - một thơ ngy trinh tuyết của Thi ca - nữ thnh thot thai từ đau thương bầm tm trn dng đời cuồn cuộn những giấc mơ tan. Khi tỉnh rượu lc tn canh - giật mnh mnh lại (N.Du) biến ảo mai Em, em c thật đấy. Chnh mắt ti đ hơn một lần nhn thấy c ta trong ci qun chợ ngựa vng, nơi Hưng thường ngồi một gc, nhắp từng ngụm nhỏ của Lặng Im ngm trong một thứ rượu qu ngt ma la chn v trắng tot mu sinh ly của những bến sng ảo vọng.

mai Em, m khng c thật đu. Ảo ảnh. Hư huyền. Nhưng huyền diệu một loại thuốc an thần, giảm đau - thuốc ny chỉ c những thi sĩ đch thực mới bo chế ra được - n vuốt ve những vết sẹo cn ứa mu của đời anh, v n tung ra nhiều hẹn ước, - bao giờ cũng dễ dng để lỡ - Ước một giờ gặp lại - mai thnh hương ấm phả vo mi tc rối bời rưng rưng ngy thng tri qua của người thơ đau khổ chưa từng biết, để bấy giờ mới biết gừng cay muối mặn xin đừng qun nhau (ca dao). Anh đừng qun em. Nhưng hnh như Khng-phải-em một tia nắng cuối chiều chợt le v chợt tắt. C thể, đng nửa đm, lại l một ngi sao xanh chập chờn thức ngủ. - Hưng ơi! sao m thương xt, i ngại anh! Cuối đời rồi mới biết vơ nhanh một tia nắng, một ngọn gi hương cau thoang thoảng để lm thần tượng cho Thơ, nn anh cứ bị hẫng. Cả chuyện tnh mai bập bồng thoang thoảng mi hương thin l những đm trăng vng qu đồng chim trũng của anh, hnh như chỉ l ảo gic của một ng gi 60 tuổi cố nu một mi hương, một gam mu l tưởng rồi cố đẩy vo ci kho tiềm thức anh vốn rất ngho những i n đằm thắm đời thường, v qua một hội nhn sinh, anh chưa từng biết đam m thực sự.

Nn, suốt cả hai chương di, Giao Lưu - Chiều thứ bảy, ti chỉ thấy anh mơ (hoặc l ni m) bằng ci ton khng lấy g lm chắc, giọng anh dịu dng đấy nhưng hnh như c nhuốm mu tuyệt vọng, ti cố tm mi khng thấy, khng bắt gặp được hơi thở nồng ấm trn ngực anh đu, Hưng ạ. Những dng thơ xui bảng lảng như bng con đ trn sng chiều sương khi chập chờn - như cnh chim trn đồng chiều vội v, khng c hong hn Nghe yếu đuối, ngọt mềm, nghe van vỉ, thở than, như lời h hẹn bng quơ lm lịm tri, để rồi như khng - khng c g cả - đến ước mơ nữa cũng khng c g hết.

Vậy th, sau nhiều cơn thể nghiệm cũ, sau những bi kịch dằng x v nt anh một đời, anh cn lại g đy? Anh mất, mất hết - anh vứt, vứt hết. Anh gặp nữ thnh thơ, anh cn được một tiếng thở di trong như ngọn gi cuối thu trn cnh đồng chiều đ gặt hi. Hưng ơi, dẫu chỉ cn một tiếng thở di, anh vẫn cn sống mi, miễn l c người nghe thấy, cảm v hiểu cho anh, qua tiếng thở di thi sĩ ấy. Đến đy, mnh thắp nn nhang, thỉnh Hưng về qua những phố-Phi giữa Thăng Long ny để nghe lại nhịp cuối U g - Thơ giao hưởng v Hưng, nn nhang thn hữu v nỗi đau rất Đặng Đnh Hưng.

Nhịp ba

Ho quang chạy qung đi quanh

Kết vng chỏm ni

dấm di cho ai

một - U hồng

hai - U bưởi

- v khối U chanh

U sen c vnh

U na rch mắt

cười

Miệng cười đen

nh sơn mi

dnh cho U c kiện trời đ ru?

Thin cơ chợt ngủ

Sương m tho chốt ru

từ độ ấy

hẹn Anh

Dương cầm vỗ sng

vỗ thanh

Ngủ đi u!

(ngủ đi ư?)

Ru em

Sng lại rập rềnh

Hư Khng

 

H Nội 1992


[1]Một cu thơ của Đ. Đ. Hưng trong tập Cửa

Nguồn: Bi ny được nh thơ Hong Cầm viết lm lời tựa cho tập Mai nhưng v một l do ring đ khng in trong lần xuất bản. Sau đ n được Hong Cầm sửa lại, cắt bớt kh nhiều, cho in trong tập Văn xui Hong Cầm (NXB Văn Học 1999) với tn mới l mai em đến hay đi. Chng ti xin giới thiệu bản gốc theo thủ bt của Hong Cầm năm 1992.