CamBanDDHoang

Ming giới thiệu

 

 

MỘT TUẦN LM NGƯỜI CẮM BẢN

 

Đỗ Don Hong

 

 

Trong cng cuộc cam kh v nghĩa tnh đưa miền ni tiến kịp miền xui của chng ta c một thuật ngữ m theo ti lịch sử cn phải nhắc đến n rất rất nhiều: "cắm bản". Nhiều cu chuyện về một cng an vin, một chiến sĩ bin phng, một cn bộ y tế, hay một người thầy... trải phần

đời ho sảng nhất của mnh với đồng bo kh khăn ở vng cao đ di vo huyền thoại. Song, dường như, về vấn đề gắn b với miền heo ht, phổ biến v thuận miệng hơn cả trong dn gian vẫn l cụm t "gio vin cắm bản". Bởi lực lượng ny đng đảo, tin phong v chứa trong mnh nhiều số phận chẳng giống ai hơn cả (?). Tạt một số x ở Mường T - ci huyện chỉ nghe tn đ thấy đo heo ht gi đến độ "danh bất hư truyền" của tỉnh Lai Chu; trong vng một tuần, ti đ thử sống cuộc sống của thầy c cắm bản đch thực V sự thật c khi cn hơn cả những lời đồn.

 

 

Những thước phim khng cần lời bnh

 

Cch huyện lị Mường T 57,6 km đường đất đỏ mới nổ mn vỡ ni để thng tuyến, đường chỉ ginh cho một loại xe U-ot d chiến đi được trong một ma của năm (ma kh), c một cy cầu. Cy cầu mỏng manh như một đm di đặt chng chnh hai bờ con sng Đ ở phần thượng lưu gip bin giới Việt Trung. Từ cy cầu, đi bộ thm độ 2 ngy nữa, chng ti tới x M Cả với những tn bản chỉ nghe tn thi đ thấy cch trở: Tố Kh, Ma , Ma K, Xi Nế, G Cứ. Vậy l trong ngt 100 km dọc di đường đất hoang vu ny, ti - trong vai ngời cắm bản đ trải lng mnh với cng việc cắm bản của cc x: Bum Nưa, Bum Tở, Pc Ma, M Cả...

 

Dốc ni kinh người. S Lng, cng an huyện; Thanh, cn bộ phng gio dục huyện; Vằn, cn bộ văn phng ủy ban Mường T... v ti đều cm lặng, ci mặt xuống những thớ  đất đỏ suốt mấy ngy trời. Dường như chỉ đủ sức ni chuyện với nhau lc ngồi canh chừng bầy vắt, tranh thủ nghỉ chn nơi quang đng. "Bản Xi Nề trăng  trắng mi tn kia ka, con g gy bn ấy, bn ny nghe  tiếng được đấy, nhưng đi bộ khoảng 2 tiếng nữa anh ạ" - Thanh thất thểu lắc đầu. Thanh l Hiệu trưởng trường Mường M 2 vừa được rt về phng nn dnh dẽ chuyện  về những ci đốc oi oăm hnh chữ v (V), hnh chữ em mờ ngược (W) kiểu ny lắm. Anh S Lng, chnh danh l con em của bản Xi Nế th thản nhin, "đấy, đồn bin phng 315 - M Cả kia ka. Đi đến 2 giờ chiều l tới thi m.". Ti nhn l cờ tổ quốc tung bay rồi lại nhn đồng hồ, mới l đng ngọ 12 giờ trưa thi, S Lng ạ. Nghe Suối Nậm Ma chảy ầm ầm suốt mấy ngy nay ở dưới khe ni xa khiến cho ti c cảm gic mnh đang bị tai, chứ khng phải "tiếng suối trong như tiếng ht xa". B con người H Nh vng bin ải ny gọi suối Nậm Ma khng giống trn bản hồ hnh chnh, qun sự. Họ gọi l Nh Ma. Nh l con tru trắng. Suối dữ cuốn mất nhiều người vo bụng mnh qu, b con hi hng năm no cũng phải cng con tru trắng lm snh lễ lt tay thủy thần. Tương tự như thể,  ở đng khu vực mệnh danh l ng ba bin giới vng T Miếu, xưa c một ngi miếu thờ chung của b con gip bin ba quốc gia Việt - Trung - Lo, năm no tru trắng cũng được giết tế Thần.

 

Những gốc ni di như một thn phận người buồn. Chợt c tiếng người r rầm từ pha sau. Người phụ nữ khng đem trang phục H Nh đang gnh tng teng hai bn đn gnh m tm, gạo, muối, ấm đun nước bằng nhm. Người đn ng cũng cặm cụi cng lc lỉu những ti những bọc vo hai đầu đn gnh. Nguời H Nh khng ai gồng gnh như thế cả. Họ để vật nặng trn lưng rồi gi bằng... trn. Hỏi ra mới biết, đ l vợ chồng c gio Gianh, người Mường tỉnh Ha Bnh, đ dăm năm cắm bản ở Xi  Nế. Chồng Gianh tn Đch, anh khng phải l gio vin, anh tạm cư trong bản Xi Nế với mong muốn xa đi sự cch trở  bộ khn bằng ngựa thủy khn bằng thuyền   của chuyện chồng vợ lu nay. Bảy trăm cy số từ Xi Nế về qu Gianh đủ xa để một năm em về qu đng 2 lần, lần no cũng chưa hết mi say xe đ tất tả cho chồng con đi biệt . Tết, nghỉ được 10 ngy th đ mất 2 ngy đi bộ, 5 ngy rng r ngồi trn những chuyến xe đ tồi tn. Sống với chồng con v gia đnh 3 ngy, chưa hết hi mi say xe nn ọe của chuyến xe xui th đ lại phải ra đường QL Su bắt xe ngược. Anh Đch xt con, xt vợ mới tnh kế bỏ qu ln tạm tr ở Xi Nế, hằng ngy anh nai lưng vc đất đ cho cc cng trnh dự n lại M Cả. Bất k vật g cần cng ln đến M Cả, bằng lưng người hay bằng ngựa thồ đều c gi cước: 5.000đồng / kg. "Cng trnh nhiều lắm. Mỗi ngy nh em lm thu được người ta trả 35.000 đồng, anh ạ. Vất vả nhưng m vợ chồng ci con lại c nhau - Gianh vừa đổi vai gnh đồ vừa thở dốc dừng lại đỉnh ni ngắm... my. Anh Đch c vẻ hơi mặc cảm điều g, anh cứ cặm cụi leo dốc tiếp. "Em cng con ngược ni hm ấy m nghĩ buốt cả lng. N cứ hỏi đi đu đấy hả mẹ, em bảo đi cắm bản. N thch lắm: thế cắm bản l g hả mẹ? Giờ đy chu cũng a nh, a cồ (anh, em tiếng H Nh) với trẻ con trong bản och lắm !" - Gianh vẫn cắm mặt xuống dốc ni rỉ rả kể. Người đi sau thở dốc ngước ln chỉ trng thấy nhn ci... mng người  đi trước, r khổ. Một tuần vợ chồng Gianh mới xuống chợ một lần được, cho nn cứ tranh thủ m mua bn, gnh gồng. Mua giời mua biển g th mua, khng thể thiếu những mn lương kh như m tm, cả biển hấp (gi rẻ, ăn rất ngn), trứng g (trn ny hầu như khng c khi niệm H5NI đu). Tại x M Cả, anh em gio vin biết rất r ci qun do vợ con Chủ tịch UBND x Ton Ma Tư bn lc no cn lc no hết m tm v trứng g, vịt.  Bởi mỗi tuần vợ anh Ma Tư đi chợ một lần, ngy cuối tuần th trứng v m tm chắc chắn rất khan hiếm. Ai mua được một gi m ngoi bao b c vẽ nhử mồi một con tm to với ci đi g bo nhẫy th cn l may mắn. Anh chị em ăn m tm lin hồi k trận. Nhớ buổi ngồi tm sự với c gio Bin, người Điện Bin (chồng tn Kin, l cn bộ bin phng đồn Ca lăng), dạy mầm non trường Bum Nưa, c bảo: m tm c dăm bảy loại, ring "thằng' Hảo Hảo n đ c 2 loại, bọn em cứ mua ăn đổi bữa. Hm nay ăn m Hảo Hảo th ngy mai ăn m Chanh. Nhưng thường th khng dm ăn tinh c loại m đng gi đu, bọn em phải ăn km m trần người ta bn từng chồng cao như xếp gạch, bn từng cn từng yến ấy. N rẻ hơn. "Ăn m tm mi đến lc về qu ăn cơm nhiều, tự dưng cũng lại thấy nhớ m tm, anh ạ - Bin tủm tỉm m giọng buồn thiu. Lại ni chuyện m tm, anh C chị Loan (cn bộ phng gio dục Mường T) kể lc trả lời phỏng vấn nh bo nghe m đau đớn: nhiều thầy gio thỉnh thoảng phải ra bờ suối ngồi nhai m tm sống. Bởi v ở trong trường, bản ngho qu, cứ nấu m ln cc chu khắc ko đến, khắc lại chia cho cc chu ăn hết cả. Thầy c nhịn mi th sống lm sao được? Thi đnh, nếu thật sự v cc chu th thầy phải tranh thủ m ln m tm sống vo bụng để cn đứng ln bục giảng...

 

Suốt mấy năm cng cắm bản Xi Nế, với Gianh cn c c gio Nha. Nha, SN 1978, cũng người Ha Bnh. Ti gặp em ở bản Ma K, cch Xi Nế hơn một ngy leo ni nữa. Nha cũng người Mường; chồng tn Tm lm cn bộ x ở vng Tn Lạc, Ha Bnh, cứ thỉnh thoảng anh lại viết tư ln bảo vợ bỏ nghề về qu đi. Chẳng thấy mang về nh xu no m cứ bỏ chồng bỏ con ở M Cả suốt năm ny qua năm khc.  Rồi th m cả thi, c lần chồng em đa chơi chữ thế - Nha kể. Con trai Nha đ gần 4 tuổi rồi, mỗi lần khng ngủ bắt bố kể chuyện cổ tch, chu b thường phải nghe những cu chuyện khng bắt đầu bằng "Ngy xửa ngy xưa; rồi đột ngột kết thc bằng cu cửa miệng trong một đĩa hi nham nhảm: 'Thường thi!". Ci cu "Thường thi" ấy sao n đi vo dn gian nhanh thế ? Nghe ni c c gio giảng bi, học sinh cứ lun miệng "Thường thi"; c gio đuổi ra khỏi lớp, cậu ấy lủi thủi đi rồi vẫn lẩm bẩm "Thường thi" - hi thứ văn ha ấy qu ! Chưa c ai ni với ti về đời gio vin cấm bản sống động v bi hi như Nha. "Em c hai đứa bạn thn cũng đi cắm bản. Chng n bỏ nghề cả rồi. Con b xinh lắm, hồi xưa đi học em cứ bảo my di lm thư k mắt xanh cho sếp giu c th hợp, thế m giờ n vo Si Gn lm thư k ring thật. Hồi cn học phổ thng, nghe cc thầy c kể, Mường T l chỗ rng thing nước độc sợ lắm. Khng ngờ c ngy mnh lại "đng đ" ở đy. Đm, nghe con hoẵng n ku em ton khc một mnh. Cả trường c 3 gio vin, th

2 người đ l vợ chồng của nhau, thầy Kế đ 52 tuổi đầu. Em nằm một mnh, nhớ con. Lại cứ đon: theo tiếng ku ấy th hoẵng l một một con g giống như con chim. Cổ họng n rất rỗng. N ku "kếp, kếp" rất buồn, rất sợ. Học sinh n bảo đấy l tiếng của con hoẵng th em biết thế

thi. Thật ra th ở bản, em ăn thịt hoẵng nhiều lần rồi, nhưng ton l người ta bắn được, xẻ thịt rồi gi ring c mỗi thịt về bản ăn thi - chứ em đ trng thấy hoẵng bao giờ đu. Em cứ nghĩ hoẵng n l con ma (...). Lần no về qu em cũng cng con ra huyện chụp phải chục p ảnh rồi đem theo vo M Cả. Lần sau về tại đem ảnh cũ về, lại đi chụp ảnh mới đem đi cho đỡ nhớ. Lần sau, nếu anh vo, th tm em ở bản G Cứ nh, cch Ma K ny 20 cy số leo ni nữa. Gio vin cứ bị chuyển vng suốt thế ny, em cũng chả dm trồng vườn rau để tăng gia nữa. Anh bảo, c khi rau vừa ln xanh th mnh lại xch hm đi bản khc..." - Nha lẩm bẩm một lc rồi lại lười: "Cũng may, bản mới vẫn l bản của người H Nh, em khng phải học lại tiếng để ni chuyện được với cc em".

 

Buồn qu, Nha thường c thi quen gọi học sinh nữ ở Ma K xuống căn phng vch nứa, lớp gianh của mnh, c tr rủ rỉ. Nhưng ngại nhất l đứa no đầu n cũng c chấy, bắt n di tắm gội giết chấy tanh tch, ngy mai n lại cng ở đu chấy về nhảy sang tc c gio. Hm vừa rồi, thợ săn Lỳ S Lng ở Xi Nế bắn chết một con khỉ ci. Khi trng đạn rơi xuống, tay khỉ mẹ vẫn m chặt một đứa con nhỏ. S Lng cho khỉ ăn cho, cho khỉ nằm ngủ chung với đn ch con ở ngoi hin. C Nha đi qua thấy thương "đứa nhỏ" (khỉ) qu mới bỏ 150 nghn mua khỉ con về nui cho khuy khỏa. Khi ti c mặt, khỉ con cu giận điều g cứ ku ch che, mặt mũi n bị học tr nghịch vẽ ln đầy mực, rất tội (Xin mở ngoặc: tổng thu nhập của c gio Nha khoảng 1 ,3 triệu đồng/thng; trong khi đ tiền xe m từ Pc Ma ra huyện một lượt đi đ hết 300 nghn đồng; ngồi xe khch gần như trọn vẹn hai ngy rng r (tối ngủ Điện Bin) từ

Mường T về Ha Bnh, tốn khoảng 270 nghn/1ượt).

 

Vẫn l mắt thấy, tai nghe

 

"Em sợ nhất l đm cuối tuần, học tr lớn tuổi ngoi x ngoi huyện n về bản nghỉ. Học sinh lớn với thanh nin say rượu g cửa đập vch cả đm. N chưa dm lm g nghim trọng đu, nhưng, ở một mnh, em sợ lắm. Cũng may c vợ chồng thầy Kế ở chung một vch nứa. C lần một anh say rượu vo phng em, em phải... bỏ chạy. Nhiều đm phải nằm trong nh, nhờ vợ thầy Kế kha cửa bn ngoi lại, coi như em đ đi vắng... Hm qua ra trường chnh ngoi x họp, phải đi lc 5g  sng, em đi tay lăm lăm con dao cho đỡ sợ -  c Nha kể gan ruột.

 

Đang dở chuyện về thầy Bi Thiết Kế ở phng bn cạnh Nha, thầy thch Nho gio, suốt đời dạy cấp 1 , năm nay 52 tuổi, thầy lấy vợ muộn, c gio m, vợ thầy, năm nay mới chỉ 35. Khi ti tới, trời đ nh nhem, thầy Kế đang soạn gio n bn ci bn con con đng bằng gỗ thừa thẹo nham nhở. Thầy ngẩng ln: "Ti phải cố soạn nốt bi. Chốc nữa tối trời, đn dầu l đi mắt lo ha của ti chịu chết". C m đang cấy rau ngoi vườn trường. Ti cũng hay khoe l

mnh đi nhiều, nhưng đng l chưa bao giờ ti trng thấy một thứ trường lớp lại tồi tn như trường học ở Ma K. Vợ chồng thầy Kế b bm tt nước mưa để chuẩn bị đn học tr. Trường xiu vẹo thm nhiều do mấy ngy cuối thng 11 lịch Ty l Tết của người H Nh, học tr được nghỉ rng một tuần, tru b xng vo hc ph hết tường vch. Nền của lớp học được đo khot như hố khai quật khảo cổ (thấp hơn so với mặt sn 30cm). Thầy Kế tt nước xong,  c Nha đứng dạy th bn ngập nửa giy. Học tr ngồi lp ngp bn những chiếc ghế m nếu chng bỏ ra ngoi th người thường khng thể phn biệt dược đu l ghế, du l bn. Bởi bn v ghế chỉ cao nhỉnh hơn nhau một t, chng đều được ghp từ những tấm vn (bắp gỗ tạp thừa thẹo) xẻ nham nhở. Trong lớp, giấy vụn gắng xa như... chuồng chồ (xin lỗi). Ti đến, học tr ko đến xem người chụp ảnh đng đến mức, ti đi một bước l một sn trẻ con nhng

nhmg chuyển động. (C Lan, người tỉnh Ph Thọ đang dạy học ở trường Pc Ma cn cho biết, c dạy mầm non, dạy ở x Mường T, trường cn học nhờ dưới gầm nh sn của người Thi. C cứ bảo tr k ghế ngồi trnh những ci cột sn ra để c thể... nhn thấy c gio. C hm đang học, chủ nh qut dọn, rc rưởi v "tp" thuốc lo rơi đầy bn, rơi cả trn tc c Lan. "Học tr b xu m n biết đứng dậy bi b bảo c gio ci xuống rồi nhặt rc ra khỏi tc c, em cảm động khng biết ni g - Lan kể -  C lần, đang học, tru b n ị đầy chn sn, cc chu cứ ku thin thin (thối qu) em lại phải ra ht phn tru đi rồi vo dạy tiếp").

 

Suốt 3 đm ngủ ở M Cả, đm no ti cũng được vinh dự m thầy gio Đắc Thuấn, SN 1978, người Hải Dương, hiệu trưởng nh trường. V ngủ khng mng mn. Gần ba chục gio vin của nh trường, khng c một ai l được nh nước xy cho một xăngtimet nh ở no. Anh chị em dựng nh nứa, hoặc ngủ nhờ lun trong phng vốn xy để cho cc em học! Tru b, ngựa, đặc biệt l lợn thả l chạy lng nhng khắp trường. Khng đm no trường thắp đn dầu qu 21 giờ. Đm trn đinh M Cả lạnh căm căm. 95 đứa học tr sống nhếch nhc đến mức khng thể tưởng tượng trong căn nh đan tre, lớp gianh rộng bằng v di gấp đi tp lều của một người đn b ga qu ti. Nghe thầy Thuấn, thầy Thiết, thầy Hạnh, c Thư, c H ni m ti cứ nghĩ ti nghe nhầm: 95 đứa trẻ nằm lc nhc trong một tp lều thế ư? Khng mng mn. Độ chục đứa nằm p tha cả ra sn trường, chỉ với một tấm tn ghếch vo mi lều che vt trnh mưa. Nửa đm ti vo, khng một giường no mắc mn. Khng một giường no c dưới chục đứa m nhau ngủ. Những đứa ngủ ngoi hin, khng một mảnh phn liếp, chng nằm ngủ trong một biển sương m lng đng. Nếu anh diện tch mặt sn ginh cho một đầu người th ở trường M Cả c mật độ dy nhất thế giới - ti dm xc nhận kỉ lục ny.

 

K tc x ny l do bố mẹ cc em dựng. Mỗi bản hm sức dựng một gian nhỏ gọi l k tc x ginh ring cho con em bản mnh. N tạm bợ đến mức, mỗi năm học, b con lại phải ngả nứa dựng k tc một lần. Ti vo k tc (chỉ c 1 gian) của bản Ma K, cả thảy c 22 em, nếu lũ nhỏ nằm p tha từ bậu cửa trước đến tường hậu gian phng th cũng vẫn thiếu chỗ. Cc em phải nằm tro đầu đui. Ti bấm một tấm hnh, về đếm được 18 em nhi nht khắp cc x xỉnh của gian phng, vẫn thiếu mất 4 đứa đang đảo ngữ về bản gi gạo tiếp tế. Gc ny mấy em sửa đn dầu lm bằng ci lon nước tăng lực. Gc kia nhm học sinh G Cứ tiếp tục pht huy truyền thống đnh bắt c qu mnh bằng cch ngồi đan lưới. Chng ngồi gii thẻ, đan lưới xong lại lc nhc chạy theo tiếng thc đổ xuống suối Như Ma (cch đ 45 pht tụt dốc, lc đi ln th phải mất hơn tiếng đồng hồ) đnh c. Trong khu đất trống dựng cột lợp gianh, khng một mảnh vch liếp, đầu phng học thầy c đang giảng bi c một bi chiến trường ton những nồi niu cng cc kiến trc kiềng d chiến, đều đặn mỗi kiềng gồm ba hn đ xếp chụm với nhau. Đ l khu m cc chu tự gọi n l nh bếp tập thể. Lửa nổi suốt ngy, học tr ở đy vẫn giữ thi quen như hồi ở bản: tức l ngy ăn hai bữa, ton vo giờ... hnh chnh: bữa lc 9 giờ, bữa lc 14 giờ. Hứng ln l cc chu nổi lửa. Tay chng cầm đui c hơ đầu c vo lửa. Chn ci đầu rồi. Tay lại cầm đầu c hơ đui c vo lửa. Thế l bốc cơm nguội đnh

chn. Tay cầm c, tay cầm cục cơm. Muốn đi xch nước về ăn, muốn đi tắm, thầy tr nh trường phải tm đường vượt đồi xuống suối cch đ một cy số, hoặc vượt ngần ấy độ đường sang bể nước của bản M Cả m... xin.

 

 Lời ni thật của lnh đạo phng gio dục huyện

 

Như đ ni, trong vai người cảm bản một tuần, ti chỉ đơn giản kể lại những g mắt thấy, tai nghe; kể chuyện về những người ti đ gặp. Do thế, trn đy chỉ l một phần, một phần rất nhỏ, rất mến thương của những nỗ lực đưa người vo cắm bản hng vực miền ni tiến kịp miền xui m chng ta đang thực hiện. Giữa thng 12  năm 2005, trong buổi trả lời phỏng vấn ti - trong vai nh bo - tại phng gio dục Mường T, Ph Trưởng phng, anh Chu Đại C cho biết: ton huyện hiện c 605 gio vin tiểu học; 179 gio vin mầm non; 229 gio vin trung học cơ sở Vậy l ring Mường T, t nhất c tới 1.000 mảnh đời cắm bản như những mảnh đời ti đ gặp trong một tuần "ba cng". Nhưng, số gio vin theo yu cầu của Mường T cn thiếu rất nhiều. Chưa hết, anh C tiếp:  Cơ sở vật chất kh khăn qu, chưa c cch g giải quyết. Gio vin thấy vất vả, qu họ bỏ việc khng phải l t. C anh M. l hiệu trưởng trường nọ, kh khăn qu, bỏ việc hẳn, khng thm rt lại hồ sơ hồ xiếc g nốt. C c ln Mường T nhận việc, được phn cng vo Mường M 2. C ln đường rất nghim tc, bố mẹ đem hm xiểng vo tận huyện động vin hẳn hoi. Nhưng ra khỏi huyện, c bắt xe về qu lun. Năm ngoi c 4 trường hợp người tốt nghiệp Cao đẳng, trung cấp từ dưới xui đến đy nhận quyết định về lm gio vin cắm bản. Lc dầu anh chị em hăng hi lắm, sau ở huyện vi ngy d hỏi tnh hnh, họ thấy hoảng v bỏ về xui hết tiệt . Trước tnh hnh đ, đng ngy ti c mặt, ti đ  dự giờ  những lớp bổ tc  chưa từng c trong lịch sử  như thế ny: thiếu gio vin qu,  ngnh gio dục Mường T đ quyết định  hết tru bắt ngựa đi cy  bằng cch nhận một loạt học sinh tốt nghiệp lớp 9 vo lm gio vin mầm non. Nhận học sinh tốt nghiệp lớp 12 vo lm gio vin tiểu học. Đ l một biện php chữa chy. Nhưng nhận hồ sơ, k kết những hợp đồng thời vụ khng đảm bảo chất lượng như thế rồi lc tuyển được người thay thế lạt thải người ta (cả trăm người một lc?) ra - nghĩ lại cứ thấy c điều g khng ổn. Ti chứng kiến cảnh: thầy Nguyễn Văn Minh đang dạy những c cậu hai mấy ba mươi tuổi đang học bổ tc để lm gio vin tiểu học, m lng cứ xt xa nghĩ đến ci thời bnh dn học vụ viết chữ ln lưng tru, ln mo nang mẹt rch m thỉnh thoảng ti vi hay chiếu lại. Thầy Minh ra php ton; 215 + 307 +132 rồi cả lớp a ngồi cộng. Nh bo đến thăm, c b 21 tuổi l lớp ph phụ trch học tập đứng dậy trổ ti băng cch xếp ba con số theo hng dọc rồi cộng  hng đơn vị với hng đơn vị hng chục với hng chục Em tn Hiền, người Thi ở Mường M, sự nỗ lực của em l ci g đ thật thn thương, nhưng cũng c g đ thật xt xa, c gio tiểu học tương lai (vi ngy nữa) của ti ạ

 

C lẽ, phần no những nhếch nhc tạm bợ trn đy l biểu hiện của sự nỗ lực đưa gio dục (v nhiều mặt) miền ni tiến kịp miền xui. Nếu như thế, chng ta cần c chiến lược đồn tm, dồn lực vo gip đỡ để Mường thể nỗ lực đạt hiệu quả hơn nữa, chứ như thế ny th day dứt lắm.

 

 

Mương T cuối năm 2005.