NguyenDuyNhinTuXaToQuoc

Nhn từ xa... Tổ Quốc !

Thơ Nguyễn Duy

Phan Huy Đường giới thiệu

 

 

NHN TỪ XA... TỔ QUỐC !

 

 

ối diện ngọn đn

trang giấy trắng như xeo bằng nh sng

 

m bắc bn cầu vần vụ trắng

nơm nớp ai rnh sau lưng ta

 

Nhủ mnh bnh tm nhn về qu nh

xa vắng

ni v sng

va vết rạn địa tầng

 

Nhắm mắt lại m nhn

thăm thẳm

yu v đau

quằn quại bi hng

 

D ở đu vẫn Tổ Quốc trong lng

cột bin giới đng từ thương đến nhớ

 

*

 

Ngọn đn sng trắng nng mắt qu

ai cứ sau mnh lẩn quất như ma

 

Ai ?

im lặng

 

Ai ?

ci bng !

 

A...xin cho người anh hng bất lực di ngoẵng

bng mu bầm đen sng soi nền nh

 

Thi th ta quay lại

chuyện tr cng ci bng mu me ta

 

*

 

C một thời ta m ht đồng ca

chn thnh v say đắm

ta l ta m ta cứ m ta (*)

 

Vng - đ c một thời hng vĩ lắm

hng vĩ đau thương hng vĩ mu xương

mắt người chết trừng trừng khng chịu nhắm

 

Vng - một thời khng thể no phủ nhận

tất cả tri xui - cấm lội ngược ging

 

thần tượng giả xo xo phi hnh mỡ

ợ ln thum thủm cả tim gan

 

*

 

Ta đ xuyn suốt cuộc chiến tranh

nỗi day dứt khng ngui vn sạn gt chn

nhi di mỗi bước

 

Thời hậu chiến vẫn ta người trong cuộc

xứ sở ph nhiu sao thật lắm ăn my ?

 

Ai ?

khng ai

 

Vết bầm đen đấm ngực

 

*

 

Xứ sở nhn tnh

sao thật lắm thương binh đi kiếm ăn đủ kiểu

nạng gỗ khua rỗ mặt đường lng

 

Mẹ liệt sĩ gọi con đội mồ ln đi kiện

ma cụt đầu phục kch nh quan

 

 

Ai ?

khng ai

 

Vết bầm đen quều quo giơ tay

 

*

 

Xứ sở từ bi sao thật lắm thứ ma

ma qui - ma c - ma t - ma mnh...

quỉ nhập trng xiu vẹo những hnh hi

 

 

m huyền hoặc

dựng tc gy thấy lng toang hoc

mắt ai xanh l lạnh tot lửa ma trơi

 

Ai ?

khng ai

 

Vết bầm đen ngửa mặt ln trời

 

*

 

Xứ sở linh thing

sao thật lắm đnh cha lm kho hợp tc

đnh quả t m trấn lột cả thần linh

 

Giấy rch mất lề

tượng Phật khc ức Tin lưu lạc

Thiện - c nhập nhằng

Cng L nổi lnh phnh

 

Ai ?

khng ai

 

Vết bầm đen tọa thiền

 

*

 

Xứ sở thng minh

sao thật lắm trẻ con thất học

lắm ngi trường xơ xc đến tang thương

 

Tuổi thơ oằn vai mồ hi nước mắt

tuổi thơ cng lưng xuống chiếc bơm xe đạp

tuổi thơ bay như l ng tư đường

 

Bịt mắt bắt d (**) đu cũng đụng thần đồng

mở mắt... bng nhn ti thất thểu

 

Ai ?

khng ai

 

Vết bầm đen ci đầu lặng thinh

 

*

 

Xứ sở thật th

sao thật lắm thứ điếm

điếm biệt thự - điếm chợ - điếm vườn...

 

iếm cấp thấp bn trn nui miệng

điếm cấp cao bn miệng nui trn

 

Vật gi tăng

v hạ gi linh hồn

 

Ai ?

khng ai

 

Vết bầm đen v tai

 

*

 

Xứ sở cần c

sao thật lắm Ln ng

lắm mẹo ln cng

 

Giả vờ lĩnh lương

giả vờ lm việc

 

Tội lỗi dửng dưng

lạnh lng gian c vặt

ạo Chch thnh tn gio phổ thng

 

o ạt xuống đường cc tập đon qun bun

bun hng lậu - bun quan - bun thnh thần - bun tuốt...

quyền lực by ra đấu gi trước cng đường

 

Ai ?

khng ai

 

Vết bầm đen nhn vai

 

*

 

Xứ sở bao dung

sao thật lắm thần dn la xứ

lắm cuộc chia li toe tot cười

 

Mặc kệ cỏ hoang cnh đồng gi ga

chen nhau sang nước người lm thu

 

Biển Thi Bnh bồng bềnh thuyền định mệnh

nhắm mắt đưa chn khng hẹn ngy về

 

Ai ?

khng ai

 

Vết bầm đen rứt tc

 

*

 

Xứ sở kỷ cương

sao thật lắm thứ vua

vua mnh - vua lừa - vua chm - vua chĩa (***)

vua khng ngai - vua choai choai - vua nhỏ...

 

Lnh cha xứ qun san st vng ct cứ

lc nhc cường ho đầu tru mặt ngựa

 

Luật php như đa như c như khng c

một người đi chật cả con đường

 

Ai ?

khng ai

 

Vết bầm đen gập vung thước thợ

 

*

 

?...

?...

?...

 

*

 

Ai ?

Ai ?

Ai ?

 

Khng ai !

Khng ai !

Khng ai !

 

Tự vấn - mỏi

vết bầm đen cng cng dấu hỏi

 

*

 

Thi th ta trở về

cn trang giấy trắng tinh chưa băng hoại

cn cht g le li ở trong lng

 

*

 

i khi nổi mu ln đồng

hồn thot xc

rũ ruột gan ra đếm

 

Chch một giọt mu thường xt nghiệm

t tr thức - t thợ cy - t điếm

t con bun - t cn bộ - t thằng hề

phật v ma mỗi thứ t ti...

 

Khốn nạn thn nhau

nặng kiếp phn thn mặt nạ

 

Th lột mặt đi lần lữa mi m chi

d dối nữa cũng khng lừa được nữa

khn v ngu đều c tnh mức độ

 

*

 

Bụng dạ cồn co bất ổn lm sao

miếng qu độ nuốt vội vng sống st

mất vệ sinh bội thực tự ho

 

Sự thật hn m - ngộ độc ca ngợi

bệnh v tật bao nhiu năm ủ lại

biết thế nhưng m biết lm thế no

 

Chả lẽ by giờ bốc thang chửi bới

thầy chửi bới nhe gin nanh cơ hội

 

Chả lẽ bốc thang cỏ kh nhai lại

lạy ng-cơ-chế lạy b-tư-duy

xin đừng ht những lời chim chc mi

 

ừng lớn lối khi dn lnh ốm đi

vẫn cng lm cho thẳng lưng ăn

 

ổi mới thật khng hay giả vờ đổi mới?

mu nhiễm trng ta c thể thay chăng?

 

*

 

Thật đng sợ ai khng c ai thương

cng đng sợ ai khng cn ai ght

 

Ngy cng hiếm hoi cu thơ tuẫn tiết

ta l g ?

ta cần thiết cho ai ?

 

*

 

C thể ta khng tin ai đ

c thể khng ai tin ta nữa

d c sao vẫn tin ở con người

 

D c sao

đừng khoanh tay

khủng khiếp thay ngoảnh mặt b gối

 

Ci tốt nhiều hơn sao ci xấu mạnh hơn ?

những người tốt đang cần lin hiệp lại !

 

*

 

D c sao

vẫn Tổ Quốc trong lng

mạch tm linh trong sạch v ngần

cn thơ cn dn

ta l dn - vậy th ta tồn tại

 

*

 

Giọt từng giọt

nặng nhọc

 

Nặng nhọc thay

 

D c sao

đừng thở di

cn da lng mọc cn chồi nảy cy (****)

 

 

(Mtxcơva, thng 5.1988 - TP. Hồ Ch Minh, 19.8.1988 / ường xa NXB Trẻ, 1989)

 

 

 

 

________________

(*) Một cu thơ của Chế lan Vin.

(**) Bịt mắt bắt d : một tr chơi dn gian của trẻ con

(***) Chm : ăn trộm - Chĩa : ăn cướp (tiếng lng)

(****) Một cu ca dao miền Trung Việt.

 

 

 

De loin... ma Patrie !

 

 

Face la lampe

tisse de lumire, une feuille blanche

 

Obsdante blancheur de la nuit polaire,

dans le dos, qui m'pie ?

 

Serein, je regarde vers le pays natal

lointain, dsert

des montagnes, des fleuves

des fissures dans la terre

 

Je ferme les yeux, je vois

sans fin

l'amour, la douleur

les torturants soubresauts d'un hroque drame

 

O que j'aille, en mon coeur se dresse une frontire

d'amour, de nostalgie, ma Patrie

 

*

 

Quelqu'un me hante

lumire trop blanche brlant mon regard

 

Qui ?

le silence

 

Qui ?

une ombre !

 

Ah... salut, hros infiniment impuissant

ombre sanglante gigotant sur le plancher

 

Allons, me voici, je t'coute

ombre sanglante de moi-mme

 

*

 

Il fut un temps o j'aimais les churs

sincre, passionn

j'tais ce que nous sommes, la passion de soi (1)

 

Oui, il fut un temps grandiose

de douleur, de sang, de larmes

o nous savions mourir, les yeux ouverts, obstinment

 

Un temps - c'est incontestable -

o tous, nous marchions au pas dans la mme direction

 

o les fausses valeurs, sauce d'oignon grsillant sur les flammes

pourrissaient nos entrailles de leurs manations

 

*

 

De bout en bout, j'ai vcu la guerre

chacun de mes pas, le doute, inflexible pine

s'enfonait interminablement dans ma chair

 

Laprs-guerre, jen suis

que de mendiants sur cette terre opulente

 

Qui ?

personne

 

L'ombre douloureuse se frappe la poitrine

 

*

 

Pourquoi, au pays de l'amour

tant de handicaps qutent ple-mle la pitance

trouant de leurs bquilles le visage du village natal ?

 

Tant de mres de hros appellent leurs enfants

sortir de leur tombe pour porter plainte

tant de fantmes dcapits assigent la porte des mandarins ?

 

Qui ?

personne

 

Convulsive, l'ombre douloureuse agite ses bras

 

*

 

Pourquoi, au pays de la misricorde

surgissent tant de dmons ?

monstres tranges maquereaux menteurs - voleurs

l'enfer se rincarnant dans des humains chancelants

 

Dans la nuit des illusions

les cheveux dresss, l'esprit dchir

je sens, fixe sur mon tre, la lueur verte, glace, dmoniaque d'un regard

 

Qui ?

personne

 

Vers le ciel, l'ombre douloureuse dtourne la face

 

*

 

Pourquoi, au pays de l'esprit,

tant de temples, de pagodes servent de hangars aux communes ?

tant de mcrants pillent sans vergogne les gnies ?

 

Du livre, la page se dtache sans laisser de trace

Bouddha pleure la Foi la drive

le Bien - le Mal devenus indiscernables

la Justice balance au gr des flots

 

Qui ?

personne

 

L'ombre douloureuse mdite

 

*

 

Pourquoi, au pays de l'intelligence

tant d'enfants analphabtes ?

tant d'coles en ruines, pitoyables ?

 

Et la jeunesse plie sous la douleur et les larmes

courbe le dos sur la pompe bicyclette

s'parpille au hasard des vents la croise des chemins

 

colin-maillard (2), que de gnies prcoces !

mais au grand jour... l'ombre chancelante de rares talents

 

Qui ?

personne

 

En silence, l'ombre douloureuse courbe la tte

 

*

 

Pourquoi, au pays de la sincrit

tant de putes ?

putes de luxe - putes de march - putes de villages

 

Putes de bas tages vendant leur cul pour nourrir leur bouche

putes de haut niveau vendant leurs discours pour flatter leur cul

 

Et l'inflation grimpe

mesure que l'esprit se dprcie

 

Qui ?

personne

 

L'ombre douloureuse s'arrache les oreilles

 

*

 

Pourquoi, au pays du labeur

tant de fainants ?

tant de subterfuges ?

 

Tant de faux salaires

pour tant de faux travaux ?

 

Et tant de crimes,

de cruaut, de perfidies, de mesquineries, d'indiffrence

et le vol rig en Religion de masse

 

Des armes de trafiquants envahissent les rues

bradent les biens - les postes - les dieux - tout...

 

et vendent le pouvoir aux enchres sur la place publique

 

Qui ?

personne

 

L'ombre douloureuse hausse les paules

 

*

 

Pourquoi, au pays du pardon

tant de gens fuient la terre natale

rient sans vergogne de bonheur chaque sparation ?

 

se bousculent pour se vendre l'tranger

laissant la terre veuve s'endeuiller d'herbes folles ?

 

Sur l'ocan Pacifique tangue le bateau du destin

les yeux ferms, ils se jettent l'eau sans une promesse de retour

 

Qui ?

personne

 

L'ombre douloureuse s'arrache les cheveux

 

*

 

Pourquoi, au pays de l'ordre, de la dignit

tant de monarques ?

rois du mensonge - de la tromperie - du vol - du brigandage (3)

rois sans couronne - rois freluquets - roitelets...

 

Tant de seigneurs de guerre grouillant sur chaque parcelle de terre

parmi tant de tyrans tte de boeuf, gueule de cheval ?

 

Et la loi, comme une plaisanterie - ni relle - ni fictive

le dplacement d'un seul condamnant toute une rue

 

Qui ?

personne

 

L'ombre douloureuse plie sa rgle d'artisan

 

*

 

 ?...

 ?...

 ?...

 

*

 

Qui ?

Qui ?

Qui ?

 

Personne !

Personne !

Personne !

 

puise,

l'ombre douleureuse se tord en une interrogation

 

*

 

Allons, je reviens

il me reste encore, intacte, la page blanche

et du fond de mon coeur, une tremblante lueur

 

*

 

Parfois, prise de rage, hallucine

mon me fuit mon corps

tale mes entrailles, s'amuse les compter

 

Une goutte de sang ordinaire

un soupon d'intellectuel - une pince de paysan - une ombre de prostitue

- un tantinet trafiquant - un peu cadre - un peu bouffon

Bouddha et le Diable... un tout petit peu de tout

 

pour mutuellement se torturer

sous le carcan d'un masque, entre mensonge et ralit

 

Allons, arrachons le masque - quoi bon temporiser

il n'y a plus de mensonge qui puisse encore tromper

il est une limite l'intelligence et la btise

 

*

 

Les entrailles tortures

nous avalons la transition socialiste (A1)

le ventre puant, touffant d'orgueil

 

Nous dlirons - empoisonns par la maladie des louanges

qui ronge nos ttes et nos corps depuis tant d'annes

nous le savons, mais que faire ?

 

Injurier l'envie

comme des matres escrocs montrant d'opportunistes crocs ?

 

Ou remcher les sempiternelles prires

auprs de Monseigneur le Systme et de Madame l'idologie ?

taisez-vous, je vous prie, sirnes des illusions

 

N'levez pas la voix quand le peuple misrable

courbe l'chine sous la peine pour ne pas courber le dos sur la pitance

 

Renouveau (A2), vrai ou faux-semblant ?

mais peut-on rgnrer un sang empoisonn ?

 

*

 

Effroyable, le sort de celui que personne n'aime

plus abominable encore, le sort de celui que personne ne hait

 

La posie du courage se fait chaque jour de plus en plus rare

qui suis-je ?

qui a encore besoin de moi ?

 

*

 

Il se peut que je ne croie plus en personne

que personne ne croit plus en moi

reste nanmoins ma foi en l'homme

 

Car, malgr tout

ne croisons pas les bras

rien n'est pire que l'indiffrence, la rsignation

 

Il est au monde plus de bien que de mal, pourquoi le mal triomphe-t-il ?

il est temps que les hommes de coeur unissent leur volont

 

*

 

Malgr tout

en moi, la Patrie

une lueur pure, immacule

tant qu'il reste la posie, tant que vit un peuple

je suis le peuple - je demeurerai

 

*

 

Goutte goutte

pniblement

 

Si pniblement

 

Malgr tout

ne nous rsignons pas

tant que nous vivrons, il reste un avenir humain pour les hommes (4)

 

Nguyn Duy

Moscou, 5-1988

Hochiminh-Ville 19-8-1988

(La longue route, ditons Jeunesse, 1989)

 

Traduit du vietnamien par Phan Huy Duong

 

(1) un vers clbre de Ch Lan Vin, pendant la rsistance

(2) un jeu denfants

(3) argots

(4) un vers de la posie populaire

(A1) Officiellement, le Vietnam est dans une phase de transition vers le socialisme.
(A2) Nom donn la politique d'ouverture du pays l'conomie de march, 1986.