CuonLichBiAn-FeketeIstvan-NHNhung

 

 

Fekete Istvn

 

CUỐN LỊCH B ẨN

 

THNG GING (JANUR)

 

C thể bắt đầu ghi chp ny vo lc khc cũng được, nhưng tốt hơn cả, vo hồi nửa đm ngy 31 thng Chạp no đấy, khi thnh phố no động, con người chc điều tốt lnh cho nhau d điều ny ngy no họ cũng c thể lm được nh sng trượt ng trn đống tuyết cm lặng ngoi vườn, nơi chẳng xảy ra ci g hết

 

Chẳng c g hết, chỉ đn chim trn trn nhn vo mn đm, ngờ vực lắng nghe những tiếng ồn o, bầy ch cu kỉnh bởi những bước chn lạo xạo đi tới đi lui, chỉ lũ chuột sục sạo với nỗi hốt hoảng lớn dần dưới đống tuyết, v rặng cy trầm ngm hơn - mơ những giấc mơ khng thốt nn lời. Đu đ, những con bọ v lũ nấm h hục miệt mi lm việc dưới đm l mục, một con mo lẻn lt rnh m bn hng ro. Khng phải v n kht mu, m chỉ v trong cơn hoan hỉ với cuộc vui cuối năm, người ta đ hon ton qun hẳn n.

 

Thế l trong bng đm, biết bao việc xảy ra, những việc bắt buộc phải xảy ra đm nay, trong đm nay v trong những đm khc nữa của thng Ging, của tnh yu, sự tan vỡ, của cuộc vui vĩnh cửu giữa ci sống v ci chết.

 

 

THNG HAI ( FEBRUR)

 

Đy l thng, khng thể biết, khi no c tuyết, băng, bn, khi no căn phng ấm p v khi no lạnh run cầm cập ngoi đường, khi no băng tuyết tan chảy v dng sng nn thốc tho, khi no những chuồng ngựa, những nơi ẩn nu, những hốc, lỗ, vườn đổi chỗ cho nhau.

 

V khu vườn, nơi dường như khng c g xảy ra hết

Khng

 

.chỉ lũ sơn tước gầy tọp đi, trong chừng mực c thể, chỉ bầy quạ đen qung quạc than vn nhiều hơn bao giờ hết, v đn chim c-l th bạo hơn, chỉ mấy g c mo mắc bệnh phải lng ai đ cứ hnh hạ những đi tai khc lạ bằng những tiếng go r lm ly, bọn ngỗng trời chao đảo tm kiếm chấp chới trn bầu trời loang mu mu của thnh phố.

 

Chỉ những gt chn của lũ ch v những gt giầy của con người đ chn ngấy mu đng, khoảng khng-thời gian qui gở đặc biệt được bọn trẻ con đặc biệt yu thch, trong tiếng thở di t liệt đầu c cố nn của cc bậc phụ huynh

 

 

THNG BA( MARCIUS)

 

bởi v đấy thật sự l tiếng thở di, v sẽ l n tiếp tục.

 

Trong tiếng xo xạc của cy chổi cn hoặc dưới tiếng xon xoẹt của ci xẻng trong tay cụ gi chủ nh, trong tiếng leng keng lạnh lẽo của ci tu điện, của đi tay lạnh cứng t dại của những người li tu, v của những bnh minh ngi ngủ lạnh thấu xương, đng thế, thng ba đ tới thế gian, trong THỜI GIAN, trong những cuốn lịch, trong những khu vườn lớn ở Buda, nơi tưởng chừng chẳng xảy ra ci g hết.

 

Chỉ những mụ vợ c mo chỗm chệ ngồi trn những quả trứng, chỉ lũ chim sẻ tiếp tục ẩn nấp trốn tm sau tấm rm của những ống nước, v người ta mang cụ gi chủ nh đi trong một ci hm kỳ dị, bởi v -c vẻ như- thng ba đ được bo trước bởi sự xuất hiện của ci hm v việc đi xa của cụ gi chủ nh.

 

Rốt cuộc, con người bảo nhau, rốt cuộc đ đến thng ba, khi tuyết bắt đầu r, v những ống nước bắt đầu nn ra những dng nước tuyết bẩn, đang tan.

 

Rồi đến những ngy, lũ ch canh nh gi sồn sột nhiều hơn bao giờ hết, bởi lng chng bắt đầu rụng, v xua đuổi lũ mo ro riết hơn bao giờ hết, cho d chng đang mắc bệnh xuyễn, sau khi sủa nhặng xị gần hết đm, thậm ch bằng mọi gi, chng đi lấy vợ, điều ny được chứng minh bằng ci tai cụp xuống của chng.

 

V thế l

 

 

THNG TƯ ( APRILIS)

 

.thng tư đ tới, ci thng được mệnh danh thng đin bởi những cơn gi, những đợt ấm ln lạnh đi đột ngột của thời tiết.

 

Tất cả những điều ny khng lm bận lng khu vườn gi, bởi đất thổ lộ những nỗi niềm khc v khng kh ngy mỗi ấm dần ln cũng thầm th những điều khc

 

Chng bảo: ma xun

 

chng th thầm: tnh yu

 

chng ngm nga: những lời ca du dương v tổ ấm.

 

Bầy c mo t hon đ nghểnh cổ, nhưng bọn khc, lũ sơn ca, sơn tước, hong anh, cho bẻo v chim g kiến vẫn đang miệt mi bn ổ trứng, hoặc vừa chn ướt chn ro trở về từ kỳ nghỉ h phương xa, từ những vng biển hoặc từ chu Phi. Bọn chim mung ny trở về nh, lựa chọn bạn đời mới, hoặc nối lại yu với nhn tnh cũ, v chng thng thi hiểu rằng, chẳng thể tm ra kẻ tốt hơn

 

Khu vườn gi khng bận lng đến ci thng lng bng ny, bởi n cn mải rũ bỏ những cnh vương gẫy, để đm mầm cy nhu nh phưỡn bụng tắm trong sương ẩm ướt v mưa lm rm, hoặc tự đnh bng mnh ln trong nắng ấm chan ha.

 

Đống l kh mềm đi, lũ chuột rc rch xy tổ dưới những tầng lớp l vẫn cn in dấu vết tuyết. Một con chồn hi tm lấy ch chim sẻ to mồm nhất, kẻ đang m đi trong m thanh lảnh lt của ring mnh, đến nỗi khng nghe, khng nhn thấy g hết.

 

Tối tối nng sơn ca v chng so đen mở ha nhạc. So đen đậu đằng trước, trn bậu cổng cột đ, Sơn ca đứng đằng sau, trn một nhnh phong, v m hưởng say đắm của bản ha tấu tnh yu đủ đi ny khiến chng chủ nh trẻ tuổi khng thể cầm lng nổi.

 

Zsuzsi, đến thng năm chng mnh lấy nhau đi!

 

Chng ni với c b họ hng, người thực hiện rất đều đặn những buổi thăm viếng, như một nng chim lang thang cặm cụi tm nguyn cớ xy tổ.

 

Bla!-

 

C gi thở di, như thể muốn gii by rằng

 

 

THNG NĂM ( MJUS)

 

 

đ l đầu thng năm, ngy khu vườn gi đột nhin trẻ lại, mưa ro m ấm rửa sạch bong phố x, chung tu điện đột nhin ngn nga reo rn r, như thể tiếng đập gấp ngẩn ngơ của một tri tim dậy th, v một b c gi lẩy bẩy đưa lồng của g vẹt cm ra cửa sổ.

 

G vẹt rống ln: Ta l Elemr đy!, rồi sau đấy im bặt, v chả ma no để đến g. Tất cả mọi người chỉ bận bịu với bản thn mnh.

 

Bầy chim phủ phục trn tổ, hoặc mớm mồi cho lũ con, đm mo con nằm di trn ghế, bụi tầm gai v đm cỏ dại vươn ln khỏi đống l kh, dưới những tầng vy le xe lụp xụp của bụi rậm, cy hoa tm ho dần, v lũ n rộn r trở về -thật muộn mằn!- nhưng rất c thể đy khng phải lũ n năm ngoi, lũ n mới mẻ ny về muộn v chng cn mải đi tm nh.

 

Vo một buổi sng cn muộn mằn hơn, kẻ no đ bỗng ht ln: Quan ta dễ thương qu! , mặc d cư dn ở nơi đy thừa biết điều đ từ ma đng cơ. T ra đơn giản đấy l g vng anh vừa trở về từ xứ NamPhi, g long trọng thng bo điều ny với khu vườn v ton thể những ai g gặp.

 

-Vẫn ngu như bất cứ lc no!

 

Cụ c mo vừa gi vừa lu bu:

 

-N đ bay nửa vng tri đất, để chỉ ni được c thế.

 

Nhưng lũ c mo chu nom thật thch mắt, chng ăn v chớp chớp cặp mi ngy thơ, lắng tai nghe ngng khu vườn gi cả đm lẫn ngy, bởi ở đ những hng cy thở di bằng v vn triệu l non xanh.

 

Phấn hoa bay l l trong khng kh, một cậu học tr lướt ngang qua hng ro, ti th ra một tập thơ, v cậu ta khng bao giờ biết rằng trong đời, cậu sẽ chẳng bao giờ hạnh phc như thế nữa, bởi thng năm l kht vọng, được hon thiện vo mỗi khoảnh khắc đm, khi

 

 

THNG SU (JNIUS)

 

.lũ chim sẻ măng tơ đầu tin rời tổ bay đi, khi xảy ra trận ci cọ đầu tin trong nh cậu chủ, v g vẹt cm sổng ra khỏi lồng, với danh xưng l Elemr, một thằng diều hu lang thang khng ni khng rằng, nhấc bổng Elemer ln rồi tự nhủ thịt lũ chim phương bắc chắc chắn khng ra g so với thịt một con sẻ tầm thường.

 

Lc đ đm đ bắt đầu nng bức, trn ngập hương thơm v mi vị đời sống.

 

Ốc sn b lổm ngổm trn cỏ, lũ chuột sục sạo lục sục, một con nhm từ đu lạc vo vườn khiến lũ giun đất v lũ su bọ khc ngơ ngẩn ngắm. Dưới đống l kh năm ngoi, sự tn r xay nghiến tất cả những g đ c, v ẩm ướt lm tan ra những g sẽ đến, rồi mưa xuất hiện cuốn tất cả thứ lương thực đ của cy xanh vi xuống đất. Những ci rễ cy ht h, thu lượm, để rồi ht thẳng ln tận chiều cao c dễ đến hai chục mt chất tẩm bổ qu gi ny của đất trời.

 

Lc đ người ta đ bắt đầu ngủ thiếp đi bn những cửa sổ để ngỏ, tất nhin họ sut nữa đ ngủ thiếp đi, nếu những chiếc radio khng quấy nhiễu mn đm bằng những tin tức v những m thanh lộn xộn, v những tiếng động khc thủ tiu cả nghỉ ngơi lẫn những giấc mộng đm.

 

Bất chấp mọi điều, lũ chim vẫn ngon lnh yn giấc, bởi lũ chim non đ ăn xong, v cc vị phụ huynh trẻ đ ln đường, tm kiếm, cặm cụi lm việc, để cuối vng quay cuối cng, chng chỉ đủ sức rc đầu vo cnh, khng thm ch đến tờ lịch lật trang, xuất hiện một dng chữ đỏ vui tươi, rằng

 

 

THNG BẢY ( JLIUS)

 

khng cn cht dấu vết g của Xun nữa. Sự ngập ngừng măng tơ của kht vọng đ trở nn rắn rỏi, v biến thnh nghị lực.

 

Dưa chuột muối dậy men dưới lớp giấy nến trong lọ đặt bn cửa sổ, lũ chim sơn tước mổ tưng tưng vo mặt giấy, bởi chng yu những tiếng g rộn rng.

 

B c gi mua một con vẹt mới, rồi dạy n:

 

E-le-mr, ni đi con: E-le-mr!

 

Con vẹt đần độn nhn chủ, rồi gắng gượng chuyển động ci tr tuệ nho nhỏ:

 

E-le-mr! E-le-mr!

 

Cạnh hng ro, cậu học tr đăm chiu, ti th ra những tờ ghi chp, v mọi bước chn vội v của cậu đều hướng về nơi thi

 

Những chiếc tu điện đổ chung như robot, lũ xe hơi rt phanh hm từng hồi, cn c chủ trẻ tuổi vừa từ chỗ bc sĩ trở về, bởi lc no c cũng thấy buồn nnC bn v tu điện đựng anh đo trong một ci ti, người ta vừa tắm cho lũ ch hm qua, bởi chng khng ngừng gi sồn sột, đến mức cả khu nh đều gi theo.

 

Thiếu phụ sơn tước ngồi chồm hỗm trn đợt trứng thứ hai, bầy chim sẻ con đn chu đống no nhiệt lộn xộn, tối tối mở một viện hn lm chim sẻ, nơi vo hồi năm giờ chiều một thằng diều hu mất dạy xuất hiện rất chnh xc, để quắp đi vi ba diễn giả sẻ hng hồn. Nhưng điều ny khng lm cc diễn giả sẻ khc bận tm, v cn đng chnV cũng chẳng cần nhiều tr tuệ trong một ci đầu diễn giả cho

 

 

THNG TM (AUGUSTUS)

 

khi khu vườn bắt đầu bải hoải tan r, rặng cy thờ ơ nghe ngng, những cnh hoa rơi lả tả, đm cư dn rm nắng h của cc khu nh lục tục trở về sau kỳ đi nghỉ, họ lầu bầu nhạt nhẽo cho nhau như những kẻ đối địch.

 

Đất mệt mỏi, lũ chim mệt mỏi v rũ rượi. Loi thch di cư trầm ngm suy tưởng về sự ra đi, cc tổ ấm tan hoang như căn phng bừa bộn của lũ trẻ, v những quả to trn đỏ ngự trn cc cnh cao, trng giống như những mụ bn hng lắm điều qu bo tốt trước một cơn nhồi mu cơ tim.

 

Lũ mo con những tưởng đ trưởng thnh. Ci bẫy chuột tm được một ch, tiếng ngoeo ngoo đau đớn của lũ mo trn chiếc ghế di th thảm đến nỗi đm cư dn hớt hải bổ đi tm điện thoại cầu cứu cảnh st.

 

Một vị cảnh st cũng đến, giải cứu cho ch mo, rồi rất khoan thai v bnh tĩnh, ngi ln lớp cho đm cư dn, khiến những kẻ ny qu nửa đm vẫn cn tụ tập họp, để xem c nn cảm thấy bị xc phạm - hay khng?

 

Giữa lc đ, trong khu nh knh một g chồn hi v gia cư đột nhập, khiến lũ chuột -cn st lại- bỏ trốn bằng hết. Sau sự kiện ny, g chồn bắt đầu để mắt tới đn g, v đng lc g định bp cổ một chng g trống, cậu chủ trẻ tuổi dng chiếc gậy của cụ chủ đ đi xa, tương cho g một đập ch chết.

 

Tay săn th cừ khi ny đi chn đất, sau khi thực hiện chiến cng lừng lẫy cậu tự nhủ ha ra thời tiết quả c lạnh đi thật. Cậu c l, bởi thnh phố xa xa sau khu vườn, dưới chn ni kia

 

 

THNG CHN ( SZEPTEMBER)

 

đ bắt đầu tới, mở đầu bằng những cơn mưa lạnh buốt, dập tắt bụi v mng nhện thng tm.

 

Đm cư dn bận rộn với những nỗi lo trường học, lũ n đậu trn cc dy điện mải m nghin cứu bảng giờ tu chạy, bọn sơn tước ăn cắp bơ v cc loại thịt từ chạn đựng thức ăn, khng qun xem xt kỹ thnh phần dinh dưỡng. Đm vng anh đ biến mất từ lu, lũ thằn lằn chỉ buổi trưa b ln cc thn cy rạn nứt, cậu học tr xuất hiện với một cuốn sch mới, v Elemr cuối cng vẹt ta đ thốt nn lời: Elemr - khiến b c gi nghẹn ngo chi giọt nước mắt ứa ra từ khe mắt chn chim.

 

Đất nguội đi, v căn phng th nghiệm dưới đm l kh ngy mỗi ngy giảm dần cng suất. Rặng cy ngi ngủ, lắc rắc gửi vi chiếc l chao cnh đ đy cho lũ muốn tm chỗ ẩn.

 

Bọn c mo con cũng tản mạn tỏa đi tứ phương, nếu chẳng may đụng phải phụ huynh, tốt nhất chng trnh mặt, cn hơn lm ra vẻ đang dựng xy sự nghiệp, bởi chng sợ biết đu đy l khu vực săn bắt của cc vị sinh thnh.

 

Nhưng muối tan của sự tan r, trẻ sơ sinh của gi băng đ đến khi

 

 

THNG MƯỜI ( OKTBER)

 

đ đến, khi trong vườn chỉ cn st lại những giống chim khng di cư, hoặc một vi vị khch sắp ra đi.

 

Một buổi sng g bồ cu c khoang trn cổ chao lượn, dừng nghỉ ngơi trn một cnh sồi kh, vm l lưa thưa mệt mỏi chuyển động v từ từ rơi xuống, cy trả lời cho một cu hỏi khng m thanh:

 

Thế no c g mới? đường x thế no rồi?

Khng c g mới. Lũ diều hu đ chuẩn bị xong, ngỗng trời đang trn đường, v trong rừng, người ta đang đốn cy.

 

Rồi g bồ cu vụt bay đi, bởi với giống bồ cu hoang ny thời gian bao giờ cũng hiếm.

 

Trn đường, c bn v tu điện khoc trn cnh tay chiếc o chong ma đng, lng của lũ ch dy ln trng thấy, lũ sơn tước vui vẻ tập thể dục trn cc cnh cy, một ả chim su cố nht những ci hạt vo những vết nứt trn thn cy, bởi ả biết trước khng ăn nổi, v ả học được cch lm như thế. Rồi ả chấp chới bay về pha khu nh, nơi người ta đang khun ra những thanh củi, ở giữa đống củi thể no cũng chứa chấp vi mụn su bọ.

 

Muộn hơn một cht, lũ ống khi bắt đầu ph pho nhả, chẳng ai để , từ ln khi ngoằn ngoo ny c thể đọc được dng chữ:

 

 

THNG MƯỜI MỘT (NOVEMBER)

 

những ln khi đẹp hơn nt vẽ khi lượn vng sau đui chiếc my bay, v đẹp hơn hẳn dng khi nh my giết người cuồn cuộn tỏa ra, khiến người ta chết ngạt trong những thng mười một của dĩ vng.

 

Tại thời điểm ny lũ sơn tước đ đnh dấu chỗ xong trong phng ở chung, khi năm su con co ro sưởi ấm nhau trong cng một chỗ b xu, lũ chim su khẳng định sự chắc chắn về chỗ tr chn ma đng, cho d tường mới ngăn từ ma xun, để ngỏ một cửa ra vo, lũ chim g kiến go ln đi khi, chiếc mũ đỏ trn đầu chng phất phới ẩn hiện trong vườn.

 

Ngoi ra khng cn tiếng động no khc, bởi trong gi lạnh, những tri tim khng đập thổn thức; những sợi dy đn bị tắc nghẹn. Trn cc con đường, lũ chiền chiện rn xiết, ha với lũ sơn tước cứ nhắc đi nhắc lại:

 

Khng c khng c

 

V chng hết sức ngạc nhin, khi một ch thỏ rừng bằng xương bằng thịt đột nhập vo khu vườn, đo hang một cch im lặng, bởi thỏ vốn khng phải loi lắm mồm. Đm đm ch gặm nhấm v rung những bụi cy, khiến ả mo run bắn, bởi ả chưa bao giờ nhn thấy loi thỏ, ả bn lin minh với lo ch. Lo ch bo phị, thở hổn hển, v sau lần săn đuổi thỏ đầu tin xảy ra lo cho rằng ha bnh l tốt hơn cả.

 

Người ta độn ấm vo chuồng ch, lắp thm rm cửa. Lo ch gi hơi bị điếc, lo khng nghe thấy g khi trn những nẻo đường, trong cc khu vườn, dưới những gt giầy v những gt chn, trong tiếng cọt kẹt của gc xp, v trong tiếng răng rắc vỡ của những tảng băng trn hồ khi

 

 

THNG MƯỜI HAI (DECEMBER)

 

đ đến, v những tiếng răng rắc vỡ ny như một bản tường trnh khng khoan nhượng. Như thể lời cng bố một bản n, như tiếng nghiến răng của những kẻ c thi quen ny khi ngủ, như thể tiếng ru bổ v tiếng cy o o đổ xuống.

 

Mặc d chỉ l thng chạp được viết ra. Tất nhin: được viết ra bằng mẩu ch băng, viết ln mặt băng, những k hiệu v những điều b ẩn xảy ra trong năm, những điều sẽ biến mất. Sẽ khng để lại cht dấu vết g, d đấy l cả một cuốn sch b ẩn, chỉ lũ động vật biết, nhưng biết chẳng bao lu, v chng sẽ qun.

 

Nhưng thng chạp vẫn ghi lại tất cả, chp lại tất cả - v khng nhận ra một con người, kẻ nhiệt huyết trn đầy được gọi l nh văn - đ chp lại cuốn sch b ẩn ny, chp h hục đến tận khi mẩu ch băng vẫn chưa gẫy, v những từ ngữ cuối cng trở nn khng thể đọc được.

 

Nguy thật - kẻ ny ngạc nhin, bởi biết đu giữa những từ ngữ đ lẫn vo một từ, chứa đựng ton bộ mầm mống v sự ton thiện của sự sống, đ l từ: HA BNH.

 

Tuy nhin tất cả vẫn được ghi chp lại, bằng sự thiếu thốn tận cng ny, v những con người, trong giy pht chc nhau một năm mới hạnh phc, chợt ngỡ ngng nhận ra, nếu thiếu từ HA BNH duy nhất ny sẽ chẳng c g hết, cũng như họ sẽ chẳng thể cho rằng, khng c g xảy ra hết trong một khu vườn đ bị bỏ qun ở thnh phố Buda

 

Nguyễn Hồng Nhung dịch từ nguyn bản tiếng Hung

(Bp. 2010.02.14)