NGUYỄN HỒNG NHUNG

( Đột ngột nghe tin Đ Linh từ trần, khng thể tin nổi. Ngậm ngi thắp nn nhang muộn mằn, cầu cho linh hồn bạn siu thot, Đ Linh ơi. Nhớ lại một kỷ niệm xưa cng nhau gặp gỡ với bạn b, NHN đ ghi lại chn dung của Đ Linh trong ghi chp ấy, tặng hương hồn bạn-NHN)

 

 

G

(Tặng Đ LINH)

                                        

 

Trn đời đi khi gặp được vi kẻ như g coi như mnh c phước.

Vo ngy buồn chn thứ bốn mươi bảy trn đất H thnh, lc thời tiết nng bức găm những cơn mệt mỏi vo ci tinh thần vốn lc no cũng sẵn sng ủ rũ, c bỗng gặp lại g.

Hẹn nhau trong một ng phố cổ. G cng một người đn ng khc đợi c trong một qun ăn ồn o đng đc. Đy l lần thứ hai c v g gặp nhau. Chưa đủ vốn quen để thn, họ ngơ ngẩn nhn nhau hồi lu khng biết ni g, sau khi c ngồi xuống một chiếc ghế nhựa thấp cạnh g, cạnh ci bn di ln tịt by đầy cc mn ăn bốc hơi nghi ngt.

 Giống như hai cục đất gặp nhau, vẻ bnh thản của g (v của cả c) chả c vẻ ăn nhập g với ci khng kh ồn o trong ci qun ăn chật chội buổi trưa, đầy người, đầy mi thức ăn, đầy m thanh huyn no, đến nỗi một lc sau c c cảm gic mnh bị ln vo một ci ống nứa chật cng một đm đng đang h ht inh ỏi.

Chỉ cn mỗi một cch chnh mnh cũng phải ht ln. C ht ln vi cu v nghĩa với người đn ng thứ hai, bạn g ngồi đối diện. Tn ny c mớ tc hoa rm,  đi mắt t m ngạc nhin như mắt con trẻ v một nụ cười hết sức duyn, đi khi nở trn cặp mi hơi mo m.

G  v c  như hai cục đất nhn thấy nhau. Vẻ ban đầu như thế. Như kiểu chẳng c g để ni, nước, khng kh, nh mặt trời đủ để l cy thẩm thấu v tiếp tục xanh mướt, cần cất lời lm g?

 Khổ nỗi giống người tụ tập với nhau chủ yếu để ni, cho b cơn thm kht bầy đn sau những giy pht đơn độc tự gặm nhấm mnh đến tan nt cả con tim. t nhất c cho l như vậy.

G c ci cười tủm tỉm, chỉ nhn người khc v tủm tỉm, lc đ nh mắt của g cũng cười, gợi sự bnh an trong sạch lc ta chui vo gian chi của một ngi nh nng dn chu u, ngắm những bắp ng phơi từng dy di trn dy, trắng mịn mng tăm tắp. Những lin tưởng phi bin giới bất thần ập từ đu đến ci đầu lc no cũng lơ đễnh như một gc mng nhện bị bỏ qun của c.

G nhn c v cười tủm tỉm. Lần đầu tin thấy g trong một nh tang lễ đng nghịt, cặp mắt ngước ln hơi d hỏi v nụ cười ny mang cho c đi cht bối rối. Bởi trong một giy, vẻ bnh tĩnh như đất của c bỗng hẫng hụt.

Hm đ, lộn ngược nhiều vng bn chn loanh quanh, cuối cng c v g bằng cch no đấy tự dưng ngồi đối diện với nhau trong một qun bia ven đường, ni nhiều đến nỗi hai vị đi cng g biến mất trong chốc lt, chỉ cn lại c - g v  những cu chuyện nhảy cc.

Hm đ g cả quyết linh hồn người qu cố đ dn xếp cuộc hội ngộ ny. Cn c tm thấy ci xương sống để những cu chuyện giời biển của đi bn đắp da thịt cho cuộc quen biết đầu tin: cả g v c đều quen A.

C thể, đy mới l l do chnh đng chăng ? bởi cu chuyện của cả hai, như thế no đấy ton xoay quanh A., A l chủ đề chnh, l nguyn nhn để gii by, l điểm tựa cho những khẳng định, v cuối cng l chất kch thch cho những thổ lộ xc cảm nửa kn nửa hởA. như một thực thể huyền ảo như nhn vật trong truyện cổ tch, c thật giữa đời thường chỉ v những đồng mối lin hệ hoang sơ trong cc linh hồn bất chợt gặp gỡ nhau.

Buổi gặp mặt đầu tin như một cuộc họp kn. Cuối cng biến thnh thế. Như một m mưu. Như phc thảo đầu tin của một cuộc đảo chnh.

Bởi tất cả những g c v g ni với nhau, về những c hoạt động ly kỳ trn con đường sự nghiệp của g, cũng như những thăng trầm cầm bt của c, lẫn những kỳ tch tinh thần lớn lao trong cuộc đời của A., d đ từng xảy ra, nhưng đều như chuyện khng hề c thật.

Chất ảo mộng lớn nhất chẳng phải chỉ v cu chuyện giữa hai kẻ thi nhau ni  trong một chiều t  đầu h mt mẻ, chả lin quan cht no đến  cuộc sống no nhiệt xung quanh, m cn v chỉ hai kẻ đấu khẩu nhưng  ba người hiện diện.

A. ngồi bn, lắng nghe c v g với nh mắt tươi tỉnh cng một ci hồn tinh anh cuốn ht mnh liệt kẻ tiếp xc, v một nụ cười thong thả. A. tham dự v hnh vo cuộc gặp gỡ như thể muốn chứng minh một trải nghiệm suy tư của c: Đời chỉ l một Tượng trưng sống, bởi vậy bất kỳ ci g cũng c thể xảy ra, miễn l ta để v nhận ra n.

Cn sự xuất hiện của g như một tương quan ảo, cng lc lại tất yếu trong mối quan hệ giữa A. v c. Bởi ton bộ những g tạo ra mối quan hệ giữa A. v c, giữa g v A. đều chỉ l những yếu tố của cuộc sống tinh thần. Xa lắc những rng buộc vật chất.

C chăng, yếu tố vật chất duy nhất giữa họ chnh l thời đại họ cng sống, cng hưởng, cng yu, cng ght, cng đớn đau v n, một thời đại như một hiện hữu giới hạn, quy định pht ba thực thể người cất ln cng một tiếng ni.

C lẽ bởi vậy, c v g gặp nhau bnh thản như hai cục đất nhn thấy nhau chăng? Chng ta chnh l bản chất của mnh rồi- vừa ảo vừa thực- như sự sống cng lc diễn ra v đang biến mất.

Tất nhin, vẫn cần ci c thực: vật chất, để thể hiện ci v hnh: tinh thần, trong nghĩa ny g l dương, c l m, g l đn ng, c l đn b v những g c nhận xt về g như một đối cực ny gặp một đối cực khc.

 

Sau khi ht ln vi ba cu chuyện thăm d nhau khng kết quả, c v hai g đn ng trong ci qun nhậu ồn o như ong vỡ tổ ấy nhận ra: cần phải uống nhiều hơn nữa. Cần một chất kch thch, một c hch của Acsimet, một ci g đ ngoi ta nhưng hộ trợ ta c thể trở thnh ta

Bia qu nh rất dịu, giống như một thứ nước thần linh dễ di ban vo đấy vi giọt thư gin của thin đnh, khiến lũ người quanh quẩn dưới mặt đất uống vo, thỉnh thoảng c cảm gic mọc cnh v ngất ngư trn những tầng my trng điệp.

Ban đầu bia c tc dụng giải tỏa những thăm d, rất cần cho những buổi gặp mặt v cao hứng, cao hứng nn bất chợt v hnh như cng sống lu loi người cng c nhu cầu tm ci bất chợt, để trốn thot( d vi khoảnh khắc) sự tri buộc của những sợi dy đời sống vật chất đ trở thnh rutin.

Tuy vậy, c đ bỏ qua giai đoạn sống ngẫu hứng.

Bởi c nhận ra sau đấy sự lặp lại ci tẻ ngắt cn mạnh hơn, v nỗi chn chường  rn luyện hệ thần kinh của c trở nn dửng dưng với mọi quyến rũ c hnh hi.

C chỉ cn bị kch thch bởi một ci g đấy chỉ cảm thấy được, người đời thường gọi l sự nhậy cảm, hnh như thế.

G- bnh thản như một cục đất.  Loại đất chứa mầm lửa Promete đ đnh cắp v dấu vo đấy. Sẽ te thnh tia  nếu những cục đất như thế gặp nhau. Nhưng cần một tia chớp. Như một thng điệp. Hnh hi vật chất khng cần giải m, chỉ cần một đồng la hiện hữu. Nhưng nhấp nh một khng gian cao hơn, rộng hơn chứa ngập ngụa những tn hiệu cần giải m,  lc những phần khng yn ổn trong con người c cơ hội gặp gỡ nhau.

C v ng bạn của g bn về dy dợ giữa văn chương v hội họa. C bảo c sợi dy lin quan, bạn g bảo khng. C bảo văn v họa cng dng chất liệu giấy nn dnh vo nhau, cn kiến trc v m nhạc lin quan đến sng, đến khng gian.

Anh chng họa sĩ( giờ đy đ c tn) xổ toẹt tất cả những g c lin tưởng. Chng bảo hội họa chẳng định ni ln điều g( như  văn chương) m hội họa chỉ l một xc cảm.

Vậy gần với thơ rồi?( chng khng thm để ) cn kiến trc cũng chả dnh lu g đến m nhạc. Kiến trc l một quy hoạch khng gian, cần sắp xếp đủ chỗ m sống. Thế nhưng nghệ thuật của kiến trc khc chứ, nh thờ v nhạc giao hưởng ắt phải lụy đến nhau( một bc triết gia quen c đ ni thế)

Khng, chng họa sĩ nhắc lại, cả kiến trc nghệ thuật cũng chỉ l một quy hoạch khng gian. Bởi vậy cần biết sắp xếp, một cch cng đơn giản cng hay, nhanh, tốt, hợp l.

Sau cng c hiểu ra một cch chnh xc, chng họa sĩ ny l một tổng ha mất cn bằng của mối quan hệ vật chất-tinh thần, một cch rất tinh xảo, khi nghing về đời sống cụ thể, lc vơ vẩn lạc vo những kinh nghiệm cảm xc v hnh (bản số 3 conserto dnh cho violon của Mozart, đ nghe bao giờ chưa?-chưa!-th tm nghe đi!)

Trong khi đấy g cục đất Prometer của c (giờ đy g cũng đ c tn)  cười hiền lnh v bắt đầu bn về chữ Lụy.

Chnh lc đ một nữ họa sĩ bạn c cập bến. Nng được c thng bo đến đy với hy vọng biết đu gặp vi g đn ng hay ho hơn những g nng đ từng gặp. Nng xuất hiện, thẹn th trong chiếc vy o mu phấn hồng v chiếc quần ren đen st đi, như một bng hồng đằm thắm bằng lụa vứt vất vưởng trn ghế đệm đi văng phng khch.

G Prometer bảo hm qua một người bạn thn( một nửa cặp bi trng của g) trong cng cuộc cả bọn lang thang dạo chơi với một gio sư Php khả knh đ tm ra từ LỤY- đố my dịch ra tiếng Ty đấy?

Thế l cả bọn xng vo mổ xẻ từ ny: lụy nghĩa l cả đi bn cần đến nhau, khng thể khng, một cch( g nhỉ?) hn hạ, sống cn, lin kết, sinh tử?

-        Lụy v tnh- nữ họa sĩ cười khc khch.

-        C lẽ Tnh phải lụy mới ra Tnh chăng? -C nghĩ bụng.

Bia li vo hậu trường, lũ người nghnh ngang tiến ra sảnh đường nhấm nhp chất liệu tạo đời.

 Cuộc  trao đổi lại bắt đầu mang một dng vẻ m mưu. Bầy đn chỉ hấp dẫn nếu gợi ln dng vẻ  đảo chnh của  tương lai, cn nếu khng hội họp chỉ l một nghi lễ thấp thong bng của sự đồng la.

C từng nhận ra nỗi chn chường của mnh giữa một khng gian x hội đầy rẫy sự đồng la, bởi nội dung sống của n rỗng tuếch, v hnh thức sống của n l một ảo ảnh c hồn dựng ln nhằm trấn an nỗi đơn điệu mồ ci của nội dung.

 Lịch sử loi người đi khi dừng lại rất lu, tiến những bước rất chậm v những giai đoạn con người bị u u m m như thế, khi lạc mất chnh ngọn lửa tim dẫn dắt mnh ra khỏi mn đm của bng tối u minh nhận thức.

Bởi vậy những kẻ c tm hồn bức bối cứ phải gặp nhau.

Chẳng để lm g hết.

Chỉ để soi mnh vo hnh bng của kẻ kia, thch th giơ ngi lửa giấu trong o khoc cho nhau xem v thưởng thức lẫn nhau từ những tn ph ngn từ nghiến nt những khoảnh khắc c đơn trước đ hng giờ, hng ngy, hng thng mnh phải chịu đựng một mnh. Trong lc bước loạng choạng đi cho hết ci gọi l cuộc đời.

 

C đồ rằng những kẻ ngồi cạnh mnh đy đều thch m thầm lm việc một mnh. Khi muốn giải phng bản thn khỏi một bức bối sống rng buộc-  Những kẻ chỉ tm thấy bnh an trong lao động c đơn,  gặp nhau chẳng qua v muốn hiến dng cho người khc điều t ỏi mnh khao kht từ cuộc sống: niềm vui.

A.từng ni với c: A. thch khng gian hai người, thm nghe v cho php nhau ni, nghe. Ba người vẫn cn c thể tha thứ, bốn người l hết giao tiếp, chỉ cn sự chịu đựng lẫn nhau.

 

B lũ bốn người bn bn nhậu bắt đầu chia lm đi.

 C v g th thầm. Hnh như chủ đề lại về A.

Hai đại biểu của hội họa quay sang thảo luận với nhau một lc rồi rơi vo im lặng. Nng đi ra ngoi c cht việc, chng họa sĩ phn bua: đấy, bọn họa sĩ c g để ni với nhau đu, phải tm lũ khc, c lẽ đấy l mối quan hệ tất yếu giữa họa sĩ v văn sĩ chăng?

Nng quay lại. Lc ny qun nhậu đ thưa khch, những tiếng ồn o đ lắng xuống, hay chỉ v trời chuẩn bị nổi một cơn ging nn những kẻ cẩn thận đ vội v ln đường?

Chả biết- chỉ biết tự dưng khng gian dn ra, chn c thể duỗi thẳng dưới gầm bn, khng cần ht nữa, bia khng cần giơ ln hạ xuống chạm cốc, ai nấy zoy xui v hi lng khi cu chuyện bắt đầu đi vo chiều hướng hn hoan.

Cc tia đ chạm nhau v lửa le sng. Lc ny kẻ tầm thường bảo:  bia ni, khng phải ti. Cn kẻ quen độc thoại với linh hồn  gật g:  tn hiệu khng gian bắt đầu được giải m.

 

G Prometer dịu dng:

-        Bạn cần in một tập thơ c tn: THM. Ti viết lời bạt, chng viết lời ni đầu. Hoặc ngược lại.

-        Bi thơ THM của bạn nghe m thương xt.

-        Thật ? sao thế?

-        V con người cứ muốn vươn ln một ci g cao hơn, nhiều hơn.

Quay lại pha hai ci bt lng đang t m lắng nghe, g bảo:

-        C một thời con người chỉ thch bớt: bớt tao hay bớt my? ta muốn bớt địch, địch cần bớt ta, phải Thm chứ, thm tnh yu, thm tnh thương

Cả bọn cười hưởng ứng.

C im lặng lục lại trong c bi thơ mới lm:

                                      THM

Đọc cu thần ch mỗi sng mai thức dậy:

anh yu của em!

tỏa ngt hương từ chm hoa cau trắng

giọng chim thủ thỉ thơ ngy: tuy-ty-tuy-ty tuy

thm một ngy sống yu nhau

thm một ngy thế gian thở pho

em vẫn chưa v cảm.

Bụi thời gian-bụi lng đường-bụi nằm su đy mắt

ước biến anh của em thnh dĩ vng mơ hồ

ước biến em của anh thnh những pht tầm phơ

trong ngột ngạt những tầng nh hấp hối

trong ảo vọng những bon chen  hạnh phc

 đm đng.

Thm một ngy, tri tim u yếm

đọc sớm mai cu thần ch thương quen:

Anh yu của em!

 

Chng họa sĩ nheo nheo mắt tinh qui:

-        Yu l hết cỡ chứ g? đừng yu thằng ny.

C v g quay lại nhn nhau, cười

Đi khi thượng đế điều khiển một cch thch th như trẻ con những d dẫm vi vu đi tm cha kha b mật của tm linh người. Để tăng thm (ci gọi l) hương vị cho đời sống hng ngy tẻ ngắt ?

 

Ln một cơn điểm sch, cả bọn gọi tn tra tấn cc tc phẩm dịch. Hai g đn ng đồng thanh:

-        Tại sao đn b đều thch Đỏ v Đen nhỉ?

-        Lạ! đn b no cũng thế.

C  thủng thẳng giải thch:

-        Tại  tnh yu trong Đỏ v Đen l thứ tnh yu c chất Mẹ. Nếu trong đời đn b chỉ gặp ton những chng Julien, ắt phải giơ ci chất đ ra ứng xử.

-        Khng chịu nổi Victor Hugo thm một pht- chng họa sĩ lao nửa thn người ra pha trước- Cải lương!

-        Lắm mồm! tuy cũng hơi nhn đạo- C phụ họa

-        Th vẫn biết! G? Một anh hng thời đại của Lecmontop? Rồi! thời trai trẻ!- chng họa sĩ ấm ức.

-        Nhưng truyện ngắn của Lec. mới thật l hay!

-        Khng!  lm sao b được với S-khốp?

-        V Pautopxki

-        Thuở đ c những dịch giả tuyệt hay, giỏi!- G Prometer luyến tiếc.

-        Hứ!- nữ họa sĩ ku ln: Em cng nhận em đầy đủ, tất cả, bởi vậy đi khi em buồn chn.

Chng - tổng ha mất cn bằng của những mối quan hệ giữa cụ thể v siu hnh điềm nhin phn:

-        Bởi vậy em mới gặp ton những thằng giả vờ!

C tự dưng ngut  Prometer:

-        Đn ng chả cần giơ những ci khin vợ cng ton thể gia quyến ra đập vo mũi đn b.

Prometer cười kh kh:

-        Khng giơ khin ra chỉ lm đến chức vệ sĩ l hết mức.

-         Một lũ ruồi đập thn vo khin lăn ra chết ngoẻo? Sướng?

-        Đừng! THM cơ m! vừa ni xong!-Prometer cười tủm tỉm.

Chng họa sĩ hng dũng chuyển sang đề ti mới:

-        Hm nọ con osin nh mnh đối đp với mẹ mnh một cu r hay: b c thế khng chết theo ng được! bắt n chăm ng đang sắp chết v b đang sống cng một lc! Lm sao cả hai đều phải hi lng!

-        Khng được ni thế -  Prometer phản đối- cậu nhớ trong ngn ngữ chu từ C hiểu khc nghĩa trong văn ha u chu. c đy c nghĩa l ci g negativ, chứ khng phải ci Thiện-ci c.

-        Tớ cho l n ni đng, theo ci nghĩa tại sao b cứ hnh ti? mặc d đi bn chả c vấn đề g với nhau.

-        Khng đng. Cậu phải giải thch để chuyển hướng cho n, khng được php cho n nghĩ thế, bởi mẹ cậu tớ cn lạ g, sao lại gọi cụ l c được?

Hai g  hoa chn ma tay giải thch cho nhau, hai nng chậm ri gỡ xương c, nhấp bia nhn nhau.

C lẳng lặng tổng qut:

-        Đứng về mặt nghĩa của từ, con b osin ấy ni chnh xc, chả c từ no đng hơn từ C  lc ấy( đng rồi!-chng họa sĩ hoan hỉ) Bởi v c đi khi chỉ l sự thể hiện cho sướng ci mnh đang bức xc, đổ đng vo đầu thằng bn cạnh mnh.

 Prometer ku ln:

-        Khng được, phải điều chỉnh, phải chuyển hướng, phải đnh gi lại, để n hiểu khng được php nghĩ như thế. Đấy mới l việc đng lm.

-        Nhưng, lối suy nghĩ của anh cần thiết- C quay sang Prometer- bằng cch no khng biết, nhưng cần một ci nhn thnh thiện ha cho x hội ny, v hiện nay ở đất ny chả c g thnh thiện hết.

Nữ họa sĩ thỏ thẻ:

-        Đng l một lũ ngộ độc chữ, nhưng cho php em gp như sau

C thở di, tiếp mạch diễn thuyết, khng để đến c bạn:

-        Lm đn ng ở ci xứ  ny chả sung sướng g!

Hai g đồng tnh lập tức:

-        Đng! nhất l khi thế hệ bọn ny chuẩn bị đưa tiễn những gi trị đi trước gi nua v chnh mnh cũng chả cn mấy chốc

-        Đng! phải cảm ơn đn b nhận ra sự vất vả khốn nạn ny

Mặc vấn đề thế hệ đặt ra chưa tm thấy hướng giải quyết, c v chng họa sĩ  đ nhảy sang lĩnh vực m nhạc, đay nghiến cng lc cả Beethoven, lẫn Bach v Mozart.

Prometer tủm tỉm, vừa nng cốc bia, g vừa một mnh lắc đầu lặng lẽ:

-        Cứ tưởng mnh đang ở Paris. Ở Paris người ta cũng chỉ ni đến thế ny m thi

 

C liếc nhn g, hiểu.

 Đi khi g như người đi vắng, d vẫn đang ở đấy. G chm vo những đối thoại ring tư. Đi mắt g bnh thường cười cười, hiền hiền, nhưng c lc xếch ln sng ngời như đi mắt của cc vị thần bằng đất mặc long bo dựng trong cc ngi cha. Những lc đ, g giống một một thủ lĩnh đang đắm chm vo suy tư mưu mẹo. Một mnh.

Để sau đ chợt tỉnh, g quay trở lại thế gian với vẻ cười cười lặng thinh.

G ắt hẳn c nhiều tầng suy tưởng khc nhau trong tm tnh.  Tầng no cũng su thăm thẳm v bắt g bận rộn trong đ. Tầng no cũng như đang mở cửa đn chờ một khch tm giao đến thăm viếng, để g thốt ln những cu kinh vừa bay đến từ một trang sch no đấy g cất giữ bấy lu.

 

G trn vo bất chợt một ngy sống của c giống như một mảng nắng khổng lồ bất chợt lộ thin sau đm my đen vừa vượt.

C đang rt mướt run rẩy giữa ln mưa ngập lụt tm can, một mnh loay hoay với lửa đn thoi thp cố giữ thăng bằng. G đến v muốn gip c sưởi ấm. Bằng cch cha tia lửa nhỏ nhoi của g ra. Dường như muốn tạo thnh một ngọn lửa dy hơn, sng hơn v ấm p hơn.

Để gip c đỡ lẻ loi hơn trong những vai tr cần đng giữa những thng ngy  buộc phải đọng lại trn mặt đất ny, như một thực thể bầy đn kỳ dị c tn gọi: con người?

Nguyễn Hồng Nhung

( H Nội 2010.09.28)