DocThoChanPhuongNHNhung

 

Đọc thơ Chn Phương

 

Đ một lần đọc thơ Chn Phương, khng cưỡng được sự t m, phải tm đọc tiếp.

Ấn tượng ban đầu chỉ c một : thch th. V những ấn tượng tiếp sau, a nối theo nhau, rơi xuống thnh đi dng tm sự. Của một kẻ yu thơ, nhưng khng biết lm thơ. Của một người nhận xt thơ nghiệp dư, cng một niềm say m với thi sĩ : v cng yu tiếng Việt.

 

Chn Phương nghe nh ?

 

Đy l một giọng thơ lng tử. Khng hiểu sao, ti cứ khăng khăng với nhận định ny. Nhưng khng phải chng lng tử trong truyện kiếm hiệp.

Lng tử ngoi đời, mượn thi kiu sa của lng kiu hnh che đi nỗi buồn tm tnh, như sắc l thay lc chuyển ma, mượn thi lộng ngn chữ nghĩa dấu đi nỗi phiền muội tri thức tỉnh to, nhận chn dung kiếp bo bọt sinh tồn, dng thi độ dửng dưng khng ham tham dự vo bất kỳ đam m no thi qu, để chỉ ra sự trần trụi biến tướng của thin nhin, cảnh vật, nhưng l của chnh tm hồn thi sĩ.

 

Thơ Chn Phương, đi lc ta bật cười, v những điều hiển nhin thi sĩ viết, hiển nhin như cuộc sống, tuy ngẫm cho kỹ, khng hiển nhin cho lắm, v đy l một cuộc sống đặc th được miu tả, của những kẻ chn my gc biển, của một giấc lưu vong, của những tm hồn, đứng ngoi tm hồn, thưởng thức v phn xt cuộc sống.

 

Ti cảm gic, hnh như vừa tm ra một nt tương đồng giữa mnh với Chn Phương, khi anh lun lun ở trạng thi chia ly, trạng thi đang ra đi, đ đi rồi, nhưng khng thể đi nổi, v sự vật cứ quay trỏ lại, k ức khng chịu la bỏ ta, đang hưởng đời sống đy, nhưng ta cứ như đang ở ci no, chỉ nếm được hiện hữu mnh, bằng mi vị sự vật trong qun lng

 

"Bằng nẻo trăng mờ no

vĩnh viễn xa nhau ? ( nghĩa của em v biển)

 

Tiếng Việt ơi ! "những nẻo trăng mờ" gợi cho người đọc những lớp linh hồn mờ mịt ta, những khi mnh đau khổ !

 

"Kẻ đ lm thất lạc

trn mọi bờ mi

nụ hn buồn từ cc bi thơ dang dở

Đối với ti

ma h no cũng l ma h cuối" (Khoảng cch)

 

" Bầy phi cơ bay qua bầu trời

vắng bng tai nạn đam m

 

Lũ ma h cn lại trong đời

sẽ biến thnh những con su độc

cắn nt tr nhớ của em v ti" ( Returning from summer)

 

"ghế bn hng qun lần lượt

rời bỏ cc bi thơ lng mạn

đu cần ngng ng xa xi

đn chim thin di sau cng

chnh l mớ tc bạc sau cng" ( Ma h vội vng)

 

"Đắp hết chiếu chăn kỷ niệm ln mặt hồ hoang

ti trần trụi theo my xm về nghĩa trang những tiếng đn"

( giao hợp với ma thu)

 

"Ti ln xe

thắt nịt an ton

phng thẳng trn con đường

khng cn dẫn đến địa ngục hoặc thin đng" ( returning from summer)

 

Thi sĩ nghĩ rằng mnh sẽ thot. Cuộc đời trần thế ny. t nhất trong suy nghĩ, trong cảm xc. Lng tử m. Khi đứng ra ngoi tm hồn mnh để nhn nhận, nhủ thầm, nguyện sống, như thể ta khng thiết đến mi, ci Ti dy v ny, khi ta đ bỏ nh ra đi, bỏ lun mi ra đi

 

M qun mất, kẻ xa qu sầu muộn v biết yu, mi mi l một lng tử. Bởi khng thiết bnh thường trong đời thường, m phải thnh kẻ trong mộng du vật vờ v sương mờ suy ngẫm, nhn đời, thưởng thức, đau, buồn, vui, nhớ, qun vviết.

 

Cảm gic tm hồn đứng ngoi tm hồn để chim nghiệm ny, hnh như thượng đế chỉ ban pht cho những kẻ ra đi, phiu lng, để nhn đi, nhn ba, nhn gấp nhiều lần hơn nữa cảm xc với đời, b đắp cho ci cy tự nhổ rễ mang mnh ra đi, dấn thn vo vũ trụ. B đắp cho những người đnh qun bản năng sống hồn nhin nơi chn rau cắt rốn, chỉ st lại trong lng một nỗi kht Yu để tồn tại nốt một kiếp ngừoi

 

" đ gy mọi nhịp cầu tưởng tượng

khng gian trong suốt

l ci o quan

cho cc cnh tay khng cn

với tới mống trời

 

Lng qun nm

Chiếc lưới tc trắng

chụp bắt

bọt sng vỡ tan"

( tc trắng v giấy trắng)

C em hay khng

ti vẫn đin ln v tri đất ny cm lặng

nơi ti sinh ra,

tập đi tập ni

rồi chết một mnh ( Impromptu)

 

Hy đọc chầm chậm, từ từ" Một mnh với Paris" của Chn Phương, nếu muốn bắt gặp bng dng chng lng tử, xao xc mọi gc mở tm hồn, lang thang khắp kinh thnh nh sng. Bi thơ ny giống như một nt nhạc du dương bay bay trn sng nước sng Xen, khiến người đọc ngạc nhin từ một gc nhn hồn nhin cy cỏ của thơ Chn Phương.

 

Để chưa kịp xc định nn buồn hay nn vui khi đọc thơ anh, đ bắt gặp ngay một tm hồn hnh như đ sng lọc kỹ những nỗi đau, lắng buồn phiền, những miền trăn trở, để cch điệu ha trở thnh thời gian, của một giọng thơ dấu những nỗi m man :

 

"hồn thim thiếp, bầy ngựa đin ko xc hnh tinh lạnh lang thang.

Chiếc l mất đ, vướng trn thềm k ức

 

Giữa hoi niệm với mưa phn, buổi sng lại hn m. Mớ từ ngữ lạ mặt lộn tri dng thơ, ph bầy mấy tiết diện v dậy th, v hai bn tay hư cấu

 

Đm tối nuốt con rắn hong hn, lật ngược đồng hồ ct, điều chỉnh cơn phiền muội. c ph đen bốc khi, xạ ảnh vo quạnh hiu

 

Rớt bng bn tay trn thang m lạnh

 

Hong hn bỏ lại con đường,

Đm vỡ tan khi chạm phải đồ vật trng độc,

Bầy gin tha đi một ngn tay đeo nhẫn"

( Thơ mấy bi xui)

 

Đến đy chng lng tử thoắt biến thnh người đn ng nhiều tm sự, ngẫm nghĩ nhiều, nhưng chưa ni ra, chưa by tỏ hết

 

"Lật trang động tc của mọi động từ

dng nước tri xui,

ngi nh trống, nuốt rồi nhả my m

cồn co nỗi đi khng ngn ngữ

 

Lật trang lật trang

động tc của mọi động từ

c tim ngập nắng thng tư

khởi điểm vng trn l tờ giấy x đi" ( Nhật tụng)

 

"Đng kịch với chim bao

giữa điệp trng sn khấu

mặt truớc với mặt sau

viết hay l hiện hữu ?" (Thi nhn)

 

Người đn ng trong thơ Chn Phương trầm ngm như một khi niệm, tri với hnh ảnh chng lng tử dạt do cảm xc. C lẽ người đn ng ny đ định nghĩa xong thời gian của mnh :

 

"Rời dần

my xoay lốc tm tưởng

đu

hiu

Như chiếc ghe

dạt xa

mọi bi bờ

Lnh đnh

tri khỏi những cuộc tnh chết

ko theo mnh

chuỗi ngy

trĩu nặng da thịt nặc danh

( độc tấu cho bốn bn tay ngập ct)

 

Con đường xa hơn niềm tuyệt vọng r cnh

Con đường xa hơn sự vi lấp tnh danh

 

Trong ti sẵn sng

tấm v một chiều,

hnh trnh

về ci lng qun"

( sinh nhật của ti v gi)

 

Từ đy, người đn ng lc nghim nghi quan st, lc phong trần lng đng, bắt đầu một cuộc chơi vui th nhất với thời gian của mnh : đa nghịch cng tiếng Việt !

 

Chn Phương chắc hẳn khng chịu nổi nhn sự vật cm lặng, anh bắt chng tr chuyện với mnh. Chẳng kh khăn g việc ấy, khi anh tm ra cch điều khiển động từ tiếng Việt Động từ trong thơ Chn Phương trở thnh những con bi chủ đạo, chng khiến thơ anh mang một sắc thi linh hoạt diệu kỳ :

 

Mấy nốt ging thăng,

rủ nhau tro khỏi cửa sổ

bỏ trốn cy đn kỷ niệm

 

trong căn phng sa mạc

cơn say cng l ti

đi tm ci giường ảo gic

( Độc tấu cho bốn bn tay ngập ct)

 

Muốn đ m với diệu kỳ động từ tiếng Việt, bạn đọc hy đọc thật kỹ từng cu trong chm chn bi thơ "Dưới độ m" của Chn Phương. Trong chm thơ ny, dưới bn tay cầm bt ph thủy của anh, động từ tiếng Việt gp phần cng anh tặng cho đời những hnh ảnh ma đng tuyệt đẹp :

 

"đn ngựa chiến hung hăng truy n

lũ tn binh my xm lang thang

nằm im vờ chết dưới mớ nhnh kh

p mặt vo xc l

ti thọ gio cy gi ( Bi khc)

 

Vứt mớ tc giả giữa rừng trụi

ma thu phất tay o gi

quay vo hậu trường

 

Quạ gi đậu kn nghĩa trang

bắt đầu hợp xướng" ( đm văn nghệ ma đng)

 

"Cy gi sn trước rt run,

bụi cỏ sn sau co rm

Gi bấc lẻn dưới da nhăn tm hơi ấm

Phổi ngực ho hen

chn giường cảm cm" ( lần cuối về thng Chạp)

 

Bi " Lời hang động" - hy đọc cho kỹ ! Khng chỉ l bức tranh run rẩy buốt gi của đất trời dưới độ m, m cả nhịp run rẩy của tri tim buốt cng đang tự thắp lửa cho mnh của thi sĩ cũng khiến người đọc mủi lng chia xẻ. Một bi thơ xiết bao linh động bởi biết bao động từ tiếng Việt sinh động được huy động !

 

Nhưng đến khi đọc Thơ Lục bt của Chn Phương, ta mới ng ngửa, v một trong những điều cuốn ht ta nhiều nhất trong cc dạng thơ của anh, chnh l tnh duyn dng trữ tnh, đằm thắm, bn cạnh những triết l su sắc v thấm tha, m trong thể thơ su-tm, ta mới cảm nhận được r nt nhất.

 

"Gi từ dăm cuộc tnh sầu

Mi hn vứt lại, chn cầu thời gian

Nhạt nha những lối hợp tan

Ngổn ngang gạch đ rn than nguyệt t"

( Khc T.C.S)

 

Đặc biệt, bi "Gi từ lục bt" khng hiểu sao, ti thấy đậm đặc chất Chn Phương : một chn dung da vng, tha thiết thơ ca, tha thiết sống, nhận ra đủ mọi gc độ ci Đẹp của đời, vừa khoan dung, vừa buồn b, vừa ngậm ngi, Chn Phương dạo chơi v ca ht :

 

"Ny cu lục bt hư hao

Cuộn trn trang giấy đ nhu bể du

Chui vo lm kn đui m

Chờ giờ mọc cnh mang sầu bay đi."

 

(2009-01-06. Hồng Nhung)