ThuCuaSzaBoLoringGuiConTraiNguoiTinh

THƯ SZAB LRINC gửi:

Con trai người tnh vừa tự st - sau mối tnh 25 năm của hai người

 

Budapest 1950.februr 17

Đm đầu tin đ tri qua, đm đầu tin nng nằm dưới đất đen, chng ta đ gặp nhau, ta cn nhn thấy lần nữa căn nh, căn phng của chng ta, nơi chng ta đ đau khổ biết bao v cũng đ hạnh phc biết bao. Thực ra ta đang rất yếu, nước mắt ta chảy khng ngừng. Ta phải dừng lại nửa tiếng sau mới viết cho con một cch chung chung v khng thứ tự cu chuyện tnh bạn của chng ta. Nghĩ đến đu ta viết đến đ, cho hết khoản thời gian ny. V ta lun lo sợ, ta sẽ khng c cch no để viết lại, d giản lược, cu chuyện của chng ta.

Nhưng ta sẽ viết . Nếu như c thể ghi chớp nhong những suy nghĩ, những kỷ niệm!- Như Radnai Bla từng gip đỡ: ta ni lin tục trong 2-3 tiếng đồng hồ, những người bạn tin cậy ghi tốc k v đnh my lại. Đng lẽ phải lm như thế.

Cu chuyện bắt đầu như thế ny, mẹ của con l một c gi đẹp tội nghiệp, nhỏ nhắn, yếu ớt, thng minh, rất nhạy cảm về mọi mặt, khoảng trước năm 1920 tại Văn phng Phc lợi lm quen v gắn b hết lng với quả phụ Rudnay Sndorn, Mikes Klra, con gi lớn của bin tập vin, tiến sĩ Mikes Lajos. Klra- sau ny l vợ của ta - cao hơn hẳn Erzsi về nhận thức, về sự độc lập, vị tr x hội v văn ha, về cả kinh nghiệm sống, bởi v Erzsi-lc đ gọi l Bzsi- km Klra những bảy tuổi.

Trước ngy kết hn 31.12.1921 ta chưa hề gặp mặt mẹ của con. Lc đ mẹ con đ lấy chồng chồng, bởi muốn thot khỏi gia đnh một cch nhanh chng. Chồng của Erzsi, cha của con l một người tho vt, kiếm tiền giỏi, cho d khng phải l người độc lập. Gia đnh mẹ con về kinh tế kh hơn gia đnh của ta. Nhưng sự ngưỡng mộ knh cẩn của Erzsi đối với Klra l một dạng kht vọng hướng tới một nhm bạn b th vị hơn, nhất l những nhu cầu văn ha đ ko mọi người lại gần nhau hơn. Lần đầu tin ta nhn thấy nng bn cửa sổ căn nh cũ của Klra ở phố Hornszky, trn tay bồng một đứa trẻ sơ sinh, l con. Ta khng để lắm đến nng.

Rồi thời gian tri đi. Ta lc đ lm việc trong ban bin tập ta soạn, sch của ta đ xuất bản, ta được coi như một ti năng trẻ đứng đắn, chng ta đứng trước cnh cửa mở rộng đến với những nhm nhn vật l th, ti năng v giu c trong x hội lc bấy giờ. Gia đnh cha mẹ con, nh Vkes cũng thế. Chng ta cng đi thưởng thức ở nh ht, rạp phim, đến những buổi biểu diễn nghệ thuật của nhm Fszek( Tổ ấm), những thứ ta cũng chả thiết lắm, nhưng lại cuốn ht đm phụ nữ.

Ngay lập tức một mối quan hệ nhanh đa -nhanh giận đ hnh thnh giữa ta v Erzsi, tuy v thưởng v phạt v bề ngoi. Klra hoặc khng để hoặc khng nhận ra. Erzsi c mặt ở chỗ chng ta nhiều hơn cha của con, v cng việc chiếm hết thời gian của cha con. Thời đ hai gia đnh sống gần nhau, ta ở tầng trệt số nh 31 phố lli, cn gia đnh con ở phố Maria, trn tầng hai của căn nh cạnh nh thờ, nơi từ dy cửa sổ sau ny ta nhiều lần nhn thấy mẹ con xuất hiện v ra hiệu cho ta, khi đ chng ta đ yu nhau, đ lẩn trốn, khun mặt c mi tc loăn xoăn, dịu hiền đng yu v nhiều lc đẹp v cng.

Tất nhin lc đ đ c thể cảm thấy tnh yu v t nhất ( trong ta với một mức độ khủng khiếp) tnh dục; nhưng ta knh trọng người bạn gi tốt nhất thn thiết nhất của vợ mnh, ta sợ những sự phiền toi, v mặc d đ trải qua vi vụ thảm hại với vi mối quan hệ với phụ nữ c chồng, nhưng by giờ ta khng muốn gy ra điều ấy. Nhưng lc đ mẹ của con, Erzsi đ lm ta qu yu thch rồi.

Nng mới thon thả lm sao, nng mới vui tươi lm sao; nng mới dản dị lm sao giữa bao nhiu đn b lm ra vẻc học. Chnh sự dản dị ny tc động đến ta, cho d lc đ ni chung ta vẫn coi thường nng. Trong bản thn con người nng chứa đựng một cảm gic tự ti no đ. Sau ny nng hay kể, Klra thch chọc nng bằng một kiểu ni, tuy khng c : C, Bzsike thn mến, c khng thể tm được một dạng người tr tuệ như Lrinc đu. C đừng c m nng nổi!

Ta cần ni thm ở Bzsi từ thời cn trẻ đ c một ci g đấy nhẹ nhm v niềm nở đối với giới đn ng, ta nghe nng bảo, v Klra cũng ni thế; điều ny một phần tot ln từ bản tnh khao kht tnh yu, v một phần khc tot ln từ sự duyn dng trực tiếp trong c tnh của nng. Klra phải km hm bớt nng lại- ta khng biết từ những g. Chắc ton từ những việc vớ vẩn, ta nghĩ vậy.

Cu dọa nạt của Klra lập tức v mi sau ny vẫn c tc động đến Erzsi, v nng hướng về ta như vậy. Điều ny hng trăm nghn lần nng nhắc lại với ta. Nng bị hnh hạ dy v rất lu v ci gi trị đạo đức thin cha gio- thị dn m nng tiếp thu được khi bắt đầu mu thuẫn với người bạn ginhư mẹ, người nng sẵn lnghy sinh, v với chồng nng, người nng lun lun dấu kn ci Ti thật của mnh khi đứng trước anh ta.

Chng ta bắt đầu để đến nhau, tuy vẫn cng khai, trước mặt hai gia đnh, đi hai người, đi khắp nơi, cc buổi du ngoạn, xem ht, xem triển lm, nng ngy no cũng đến chỗ chng ta, v ngược lại. Chng ta cng đến gia đnh của Babits, hay Tth rpd, hoặc đi với nhiều người khc nữa. Erzsi như một phụ kiện của Klra.

Một buổi du ngoạn trn ni, ma xun hay h g đấy đ mở mắt cho ta thấy sự thật, thay v những cu pha tr v thưởng v phạt, ta thực sự đ yu su sắc, hoặc t nhất đ qu thm muốn người đn b trẻ ny.

Hm đ chng ta đến Csillebrc cả ngy. Cả hội leo tro nhảy nht trn một vng cao nguyn, kh đng, t nhất c 12-15 người, chơi trốn tm, chơi nhảy ngựa, khiu vũ, trn đường quay về nh chng ta đến qun rdgorom để khiu vũ ( (ta khng nhảy, ta khng biết), nhưng ta vẫn nhớ cảm gic ghen tung khi thấy nng nhảy v tư với Komls Aldr.

Nhưng chưa, vẫn ở đoạn chng ta cn trn cao nguyn. Bọn con gi v đm phụ nữ chơi nhảy ngựa- qua đầu qua vai ta- ta chẳng cảm thấy g hết, nhưng khi Erzsi bay qua vai, qua mi đầu ci xuống của ta, đột nhin tri tim ta thắt lại với một kht khao, cho đến tận by giờ, pht ny đy, ta vẫn nhận ra. R rng tất cả đ bng chy, ta biết ni thế no đyTa khng đi vo chi tiết, bởi sau ny hng nghn lần ta quay trở lại trạng thi ny, v by giờ ta chỉ muốn phc họa lại những cảm gic v qu trnh cuộc sống của chng ta.

Ta bắt đầu tn tỉnh Erzsi. Nng đn nhận một cch hạnh phc, vừa cười vừa trnh. Tuần nọ qua tuần kia, thng nọ qua thng kia. Cng ngy chng ta cng gắn chặt với nhau.

( By giờ ta viết tiếp trong phng, trong căn phng của chng ta, trn chiếc bn của nng)

v từ by giờ ta sẽ viết nhanh hơn những tnh tiết cu chuyện ny.

Khoảng giữa thng 12 năm 1925 chng ta lần đầu tin trở thnh của nhau. Nhiều khủng khiếp l những nỗi dằn vặt, tự đấu tranh với bản thn. V những thử nghiệm chấm dứt cn nhiều hơn nữa. Hng năm trời- kể cả sau lời thổ lộ- hiện thực, niềm hạnh phc của chng ta, thứ khng g snh nổi trong cuộc đời ta đ thiu chy rụi cả hai chng ta.

Với nng cảm gic c tội với Klra dy v nng l chnh. Ban đầu nng nghĩ rằng chng ta sẽ rời khỏi nhau với ci gi phải trả của một quan hệ chốc nhong. V tất nhin nng thấy dễ chịu, sau cng một người đn ng như Sz.L cũng phải thch nng. Nng phải trả gi đắt cho một chiến thắng tnh cảm nhỏ, v nng bắt đầu thử tm cch thot. Nng chờ đợi một vi buổi cng nhau, chắc ta cũng từng nghĩ thế. Nhưng chng ta khng hề nhận biết về chnh bản thn mnh.

Thế l bắt đầu thời kỳ của những lời ni dối, sự vạch trần v sự lẩn trốn. Trước đấy chng ta thản nhin xuất hiện cng nhau, giờ đy bằng cảm gic tội lỗi, chng ta bắt đầu chui lủi. Cần phải như thế, để khng lộ ra ci g hết. Nng rất sợ Klra. Ta cũng vậy. Chng ta c l do để sợ. Chng ta bn nhau v cng nhiều lần. Lc đ con chưa ch , chưa biết nghi ngờ.Bn cạnh đ, ta khng hề biết rằng tnh cảm của nng mạnh mẽ đến thế. Đấy chỉ l một trong nhiều l do. Cảm gic tội lỗi, sự lẩn trốn, niềm an ủi lẫn nhau đặc biệt lm tnh yu của chng ta trở nn su đậm. Với bn ngoi tất cả vẫn như cũ; nhưng khi c thể, hai chng ta lại tm đến nhau. V ta đ dạy nng!

Cứ như vậy khoảng một năm tri qua.

Sau đ:

Cha của con bị rơi vo ph sản, cảnh st, rồi tiền bạc, những tai tiếng đe dọa. Một đm Erzsi đến chỗ chng ta. Lc đ chỉ c mnh ta ở nh. Nng đập cửa sổ. Tnh hnh lc đ quả l nghim trọng, thảm họa. Chng ta cần phải bảo vệ lẫn nhau, chng ta chạy khắp nơi. Những mối quan hệ nghề bo của ta gip nng chỗ nọ-chỗ kia. Chng ta cng chạy đến sở cảnh st. Trong vi tiếng đồng hồ ấy nỗi lo lắng của ta v Erzsi đ vượt ln trn tất cả. Lc đ, trong thời khắc nguy nan ta mới biết ta yu nng lm sao. Sự lin minh bn trong ập đến với chng ta. Rồi hiểm họa cũng đi qua, nhưng gia đnh nng ph sản.

Lc đ chuyến du lịch sang Hlan rất cần thiết. Lời mời đến từ Enschede lm dịu bớt khng kh gia đnh, cn với nng mang lại hy vọng cắt đứt. Bởi v nng cảm thấy v cng c tội với Klri. ( từ pht đầu tin cho đến những thng năm hạnh phc nhất của chng ta lc no cũng c bng dng của thử nghiệm cắt đứt: nhiều lần- một cch đau đớn, đi khi khủng khiếp- chng ta thảo luận, thử, rồi lại ở lại cng nhau)

Tm lại vo lc ấy ta đ thật sự yu nng. Yu hơn bất cứ ai. Điều ny tất nhin mang lại một sự b mật no đấy, một sự căng thẳng no đấy ở gia đnh ta; nhưng đối với Klra chưa c chuyện g v Klra chưa mảy may nghi ngờ.

Erzsi đi H lan. Thư đi từ lại giữa chng ta hết sức nồng nhiệt, đầy ắp kht vọng v sự khao kht. Ta đặt ton bộ kht vọng tnh yu đon tụ vo những chăm sc như: chỉ dẫn ghi trn bản đồ, những giải thch nơi tham quan v những lời khuyn cho nng.

Cng lc đ như thế no đấy quan hệ của ta với vợ c vẻ phục hồi. Hon ton tin cậy lẫn nhau như chưa từng c. Vợ ta tỏ ra cực kỳ thng cảm. Về mặt l thuyết c vẻ như chấp nhận tnh thếtam gic ba cạnh, giải phng cho ta khỏi cảm gic phạm tội. Một bi thơ tnh của ta lm cho b ấy nghi ngờ, nhưng khng sao- thậm ch!....- đến đy ta sẽ viết thiếu rất nhiều.

Mọi việc sẽ chấm dứt, sẽ: tha thứ mọi tội lỗi cho anh v bắt đầu cuộc tra hỏi. Nhưng vừa nghe thấy ci tn Erzsi, b ấy pht đin. Anh v c ta, cũng như ti v anh. Đến con gi nui cũng thế !...

Thế rồi những mn khủng khiếp, những nỗi đau, những cơn bệnh, những cuộc thử nghiệm tự st. Nhưng Klra giữ lời hứa. t nhất b ấy muốn giữ. Ta viết tất cả cho Erzsi. Nng lăn ra ốm nhưng cảm thấy mừng. dn ba của con vẫn chưa biết t g.

Hai vợ chồng ta đi du lịch sang Ty Đức( lc đ đang ma h). Thỏa thuận như sau, ta từ bỏ Erzsi, mẹ con cũng từ bỏ ta, v chng ta bắt đầu lại từ đầu tnh bạn cũ -khng c tnh yu. Điều giả dối, rằng ta c thể từ bỏ nng. V nng cũng thế. Chng ta đ buộc vo nhau như một định mệnh. Nng đ ni đến điều ny trong l thư gửi Klra, khi đ tm hồn nng cn như một c b, l thư ny ta giữ. Sau hai mươi nhăm năm hm qua ta đọc lại. Thật chua xt.

Nng lc đầu định đến chỗ chng ta đi từ Kln. Nhưng nng gửi điện ni khng đi nữa. Cn tm tr ta hon ton ở bn nng. Ta gửi gắm vo những bi thơ hoặc mơ mộng.

Khi nng về đến nh việc đầu tin l nng kể hết cho chồng mnh biết. Cha của con cũng rất khổ sở. Nhưng tha thứ cho mẹ con. Chng ta lại như xưa. Ta cảm thấy sự từ bỏ của mnh thing ling như thế no đ.

Nhưng cuộc hn nhn của ta bắt đầu tan vỡ, Klri rơi vo trạng thi khủng hoảng tinh thần. Đến đy ta lại chỉ viết những nt chnh. Vợ ta, Klri suy sụp. Những kế hoạch ly hn bắt đầu. Ta cũng khng thể ở lại với b ấy nữa, ta cảm thấy b ấy đ phản bội một lời hứa tha bổng, điều b ấy khng thể lm được. B ấy thử tự st-thậm ch hai lần. Ta thương b ấy nhưng ta yu Erzsi, v ta muốn giữ định ly hn.

Để giải thot cho mnh, ta đến thẳng phố Maria. Ta ph tan một cuộc hn nhn của một người đn b v chữa lnh một cuộc hn nhn khc. Theo cam kết của bốn bn chng ta khng được php gặp nhau. Nhưng ta đ gặp nng. Ta hỏi nng c muốn trở thnh vợ của ta hay khng. dn về nh tức giận v thấy ta ở cạnh vợ anh ta. Nhưng rồi yn lng khi Erzsi cho biết nng đ lựa chọn.

Nng yu ta nhưng lựa chọn dn. Trng bn ngoi nng lạnh lng, cương quyết. Bản năng tử tế trong nng nổi dậy khi nghĩ đến người bạn gi như mẹ nng, v c thể c một cht niềm tự ho: Thấy chưa, ti đ trả lại lại chồng cho một người vợ tự st!( lc đ l năm 1928? C thể).

Thế l ta ở lại với vợ, với Klra lớn v Klra nhỏ, Lci sau ny mới ra đời: 1929. Tất cả mọi người ở lại vị tr cũ một cch bị tổn thương, Klra khng mừng rỡ bao nhiu v đ ginh lại được chồng; c thể b ấy chưa kịp hiểu hết ton bộ cu chuyện. Nhưng chuyện đ xảy ra như vậy.

B ấy v Erzsi sau đvẫn tử tế với nhau. Ta trnh mặt Erzsi. V ci đạo đức nhn tạo của nng cũng gượng gạo chả km g sự trnh mặt của ta. Gia đnh ta lc đ ở phố Nmetvlgy. Erzsi đến thưa thớt dần. Ta gần như mừng rỡ. Giai đoạn ny c những chiến thuật rất đặc th. Đng ngạc nhin l ta tm ra được sự khuy khỏa b đắp no đấy.

Tnh cờ, những buổi chạm trn m chng ta cũng biết khng hề tnh cờ lại ko chng ta gần nhau, đầu tin chỉ l những cu chuyện chng vnh. Cả hai chng ta đều rất yu nhau, rất thm muốn nhau.

Giữa chừng những kh khăn về kinh tế ngy cng nhiều hơn. Gia đnh Erzsi từ bỏ căn nh đang ở chuyển đến tầng hầm một khu chung cư ở Rzsadm. Lời tuyn thệ nhiều hướng được coi như thing ling đ gim giữ tnh yu v cc buổi hẹn h lại. Chng ta căm th kẻ khng giữ lời nguyện. Trước hếtkhng, ni như vậy hơi qu. Klra rất đau khổ, dn cũng vậy. Thực tế, Erzsi cứ vắng mặt dần, bản thn điều ny tự ni r hoặc đ ni ln điều g đ.

Chng ta lại tm cch gặp nhau, bằng những cch lẩn trnh kho hơn. dn bỏ đi. Bỏ lại nh cho Erzsi, anh ta khng kiếm được tiền, hoặc rất t; v cũng c thểanh ta đ trở nn lnh đạm, hoặc-rất c thể- anh ta nhn thấy sự say m ny xứng đng. Nhưng chng ta đ phải đầu hng Klra, chng ta đau khổ rất nhiều.

Bandi b bỏng của ta, chắc con cn nhớ vi kỷ niệm nhỏ của con trong thời gian ny. Ta đ nui dạy con pha sau hậu trường. Sau trường học, sch gio khoa l những việc lớn-nhỏ ta lo lắng, sự bắt buộc phải chui lủi, sự ln lt, những lần gặp nhau họa hoằn( một tuần một hoặc hai lần) những lo u về tiền bạc, sự gắng sức dũng cảm của mẹ con, v trn tất cả l một tnh yu lớn tuyệt đẹp, dằn vặt (lc no cũng bị thử thch bằng những lần thử từ bỏ) v một niềm hạnh phc, d trong dấu diếm cp nhặt nhưng với sức mạnh tuyệt vời của n cứ buộc chng ta lại với nhau nhiều lần: tất cả những điều ny chỉ lm tăng thm cảm gic định mệnh thuộc về nhau. C thể nếu sống trong hn nhn chng ta đ từ bỏ nhau nhanh hơn.

Vậy m ta cũng khng chung thủy với nng. Ta c nhiều tnh nhn. Cuộc đời của ta khủng khiếp. Hng năm trời ta lun lun chuẩn bị để chết. Nhiều vấn đề khc cũng nổi ln, tại sao khng, khi lo nghĩ v say m đến pht đin, đin l tốt.

Năm thng rồi cũng tri qua. Ta khng cn nhiều thời gian để hon thnh l thư ny.

Trong thời gian ny ton bộ vng Rozsadomb l tổ ấm b mật của tnh yu chng ta. Khu rừng nhỏ, ngọn đồi, tất cả cc bi cỏ, cy, đường phố, cc qun x: đy-đ kỷ niệm, đều trở thnh quan trọng để đến tận giờ đy ta vẫn xc động v chng. Ta trở thnh một kẻ thất thường v cng. Cn mẹ của con bắt đầu đọc, học, chững chạc dần. Ta tr chuyện, đọc cho nng nghe, ta viết ; hoặc nng ghi lại. Nng học đủ thứ: văn học, nghệ thuật, m nhạc, triết học, tm l học.

Nhưng ta kể hơi sớm.( thm một điều nữa l con gi b chủ nh ở phố Eszter, Steyskal Baba đ trở thnh bạn tốt của Erzsi, v khi c đi lấy chồng, dr. Luka Pista, cho đến tận khi nng chết nhiều lần chng ta cng đến nh c: c biết về mối tnh của chng ta v đứng về pha chng ta.)

Ta ni ta kể hơi sớm v Erzsi buộc phải đi tm việc lm v kinh tế thiếu thốn. Bandi- c thể - phải đến ở với b nội, nơi dn cũng ở đ. Ta gip đỡ nng, lc đầu l nước hoa, rồi đến nhiều thứ khc, cam, scola, bởi v chng ta ngại ni đến TIỀN. nhưng hiện thực cuộc sống chẳng mấy chốc by ra l cần bnh mỳ chứ khng phải đồ ngọt. Chng ta đ cng khc bao nhiu lần v điều ny. Tất cả mọi khoảnh khắc v nước mắt của chng ta, ta đều thấy thing ling, cho đến tận by giờ ta vẫn cảm thấy thế. Hồi đ ta khng c nhiều tiền, một thng khoảng 100-150-200 peng, v sch, v xem nh ht ta được cấp.

Erzsi tm đến những nh tm l học C nhn. Đy lại sang chương mới. Ta quen t. Rất tnh cờ nng tham dự một buổi giảng của họ: đy l buổi mở đầu. Mday yu mến nng, chng ta trở thnh bạn tốt với nhau. Ta xin ngi gio sư tốt bụng một kha học ring hai người. Nhưng lc đ Erzsi đ xin được việc lm. Nng lm c gio. Dạy nhiều nơi. Nng dũng cảm v mạnh mẽ. Nếu chỗ lm c telefon nng gọi ta v nng cảm thấy nhẹ nhm; nhưng nng t thời gian rảnh:hng tuần liền chng ta mới gặp nhau một lần. Nng c thể viết hoặc gọi cho ta lun lun. Về ta soạn bo Est. Hoặc nng đến.

Rồi nh ht, sự học hnh, cc buổi du ngoạn. Trong thời gian rảnh: căn nh tr ẩn mang kỷ niệm đẹp tuyệt vời ở Klastrompuszta; chng ta đi thuyền trn dng Đanup, đến Mohcs-Pcs vvvđến Balaton, Bakony, những khu lng xm, ni ngoại vi Pest. Chng ta c đủ kỹ thuật đng kịch với sự ch của mọi người, tất nhin những người lạ v cảqun địch cũng bắt gặp chng ta. Tin đồn lại bay về nh.

Lại những thảm kịch gia đnh. Bản n: ta mang tiền cho Erzsi. ! tội nghiệp, nng nhận từ ta bao nhiu! Ta đnh phải trở nn cứng rắn: Klra hoặc im lặng chịu đựng hon cảnh tiếp hoặc đổ vỡ. Tnh trạng cứ diễn ra như vậy nặng nề, đầy vấn đề( khoảng nửa năm sau cng đỡ hơn một cht)

Dưới tc dụng của l thuyết mn tm l c nhn Erzsi bộc lộ hết khả năng gio vin của mnh ra trong thực hnh, nng trở nn độc lập. Nng bắt đầu đng một vai tr khng nhỏ giữa đm gio vin adlerista.

Giữa chừng lin tục l cc thử nghiệm từ bỏ lẫn nhau. Khng bao giờ thnh cng. Hng ngy trời, cng lắm l 2-3 tuần, sự tch rời chỉ mang đến sự đon tụ mới.

Hạnh phc, sự ngất ngy, sự đi ngho v tiếng khc.

V cả bệnh tật nữa!

Ở xương quai xanh của Erzsi c dấu hiệu bị lao xương cần đến Thụy Sĩ, ln ni, một năm điều dưỡng, may ra ng gi Levai bc sĩ, m ta đ khc ng trong bi thơ điếu, ta kể cho ng nghe b mật của chng ta, v gần như 99% khng hy vọng, ng bắt đầu chữa chạy cho Erzsi, bằng thực phẩm, thuốc, những dụng vật gia đnh v chế độ nghỉ ngơi. Điều kỳ diệu đ xảy ra. Bệnh nng chấm dứt, cho d chng ta mọi người đều tuyệt vọng. Erzsi đi chữa chạy gần như lần cuối tại Bakonybl. Rồi đến Vesszprm, từ đ đi oto but. Nng ở nh một b c tn gọi Kati, nng nghỉ ngơi v ta đến tm nng.i! Cha ơi!

Đng ra ta cần kể hng nghn khoảnh khắc thay cho vi dng thế ny.

Chng ta đi nhiều nơi cng nhau. Ta cho l vẫn t. Khi nng đi dạy học chng ta đ cng đi: ton bộ vng Felvidk, đi Tiệp, Praga, Kniggratz, Bodenbch, Karlsbad, Marienbad, Eger, Orishegysg, hang Macocha, Brnn, thung lũng Vg, dy ni Ttra Chng ta c hai ci v tu hạng hai cho ton bộ chuyến đi Tiệp, Straka Anton đưa cho ta, v nng, v thừa nhận mối quan hệ của chng ta v Erzsi. Bể tắm Stubnya! Đường cp Orishegysg. Chng ta đi qua cả nước Đức:2 ngy ở Drezda!

Những năm thng. Những năm thng. Lun lun l nỗi đớn đau ấy v sự tuyệt vời ấy. Ta đ biết từ lu nng l g đối với ta. Lun lunta khng dm viết ra, những g ta vẫn ni với nng, v những g giờ đy ta vẫn cảm thấy. Người yu dấu tuyệt vời của anh! Niềm vui lớn nhất v nỗi đau lớn nhất của em, người em bỏ lại đy! Anh sợ rằng anh khng qua khỏi ma đng ny v em.

Erzsi đ tự trưởng thnh. Nng mua nh ở phố Rath Gy. số 41, hai phng. Nng nhận trẻ về dạy. Ngy cng nhận nhiều hơn. Tnh thế của nng phục hồi; ta cũng c thể gip nng tốt hơn. Học hnh, tnh yu.

Để con, Bandi sau lớp 6 con vo được cấp ba, l một cuộc tranh đấu lớn. Mẹ con nhiều lần suy sụp.

Nhưng từ từ mọi việc đều tiến ln. Mẹ con ngy cng c uy tn chuyn mn. V uy tn của ta trong văn học cũng thế.

Cơn gi đầu tin của đạo luật chống Do thi, rồi đến thời gian thực hiện. Về điều ny con đ biết nhiều. Chng ta nhiều lần thảo luận với Erzsi nn lm g tốt nhất. Giữa chừng l những năm nghĩa vụ qun sự của ta. Rồi những buổi du ngoạn của chng ta, những lần đon tụ! Vng trn bạn b ring của chng ta ngy cng rộng mở.

Những thăng trầm chiến tranh. Về những điều ny ta sẽ khng viết.

Erzsi của anh, người ta đang ko chung, hồi chung giữa trưa, khi anh ngồi đy lần cuối trong căn phng của chng mnh. Từng điều vụn vặt, từng hạt bụi đều qu gi biết bao! Anh nhn tấm ảnh chn dung em, anh yu em, anh yu em, anh yu em. D anh đ lm bất kỳ ci g đi chăng nữa, đều l sự nhầm lẫn: thiếu em anh khng thể biết ci g c thể trong tnh yu. Em đ từng tuyệt vời lắm!Hm qua anh đ cầu nguyện cho em, anh, kẻ v thần

Nng đưa bọn trẻ sang Pest đi qua sng Đanup đ đng băng, lại hai thng xa cch.

Cần phải nhờ đến những người mới. Lc đ lần đầu tin ta ni về nng với Illys Gyula, người nhận nhiệm vụ đưa thư.

V những l do khc nhau, lần lượt họ biết chng ta: Farkas Ferenc, nữ họa sĩ Szikln Lm Ilona, dr. Tompa Mihly, dr. Radnai Bla. Tompa rất qu nng knh trọng nng. Những người khc cũng vậy. Cn ta kết bạn với những người bạn của nng.

Những năm thng cuối cng thật may mắn người ta knh trọng ci trường học b nhỏ của nng nn nng ổn định về mặt kinh tế. Lc ny ta khng thể gip nng được nữa. Ngy lễ, ngy đặt tn ta chỉ mang đến cho nng kỷ niệm. V những đồ lặt vặt.

Chng ta lại cng nhau du ngoạn nhiều nơi. V ta nng đồng đi my bay.

Năm ngoi giờ ny chng ta cng đi tắm ở hồ Hviz. Ba ngy tuyệt đẹp của chng ta. Thng năm chng ta lại đi lần nữa. Cực kỳ.

V từ lc đ trở đi tất cả đều yn lnh. Ta khngkể chi tiết ci g nữa. Để sau.

Lm Ilona vẽ chn dung nng nhn ngy Noel. Tấm ảnh ny, khi được vẽ ra đ chỉ ra đồ muốn tm ci chết của nng.

Thứ su chng ta cng nhau xem bộ sưu tập c nhn của Radnai, buổi chiều chng ta đ ở đy. Lc hạnh phc nhất i!-nng ni: giờ đy em chẳng ngượng ngng t g

Tuần trước, thứ tư, chng ta cng đi xem đấu gi, ta mua chiếc đồng hồ cho Lci. Một sự suy sụp hon ton

Thứ su: thần kinh suy sụp

Thứ bảy: nng giả vờ mnh mẽ trở lại. Như tối hm trước nng đuổi ta về, rồi đến Bandi, rồi đến những người trợ l. Nửa đm nng mở ga tự tử.

Ta đ nhn thấy những giy pht định mệnh ny trước đy hai-ba thng.

V ngy hm qua l đm tang của nng. Người ta đ chn ta cng nng.

Cha ở bn cạnh Em, người yu!

Cha ph hộ cho con, Bandi

SZAB LRINC

Nguyễn Hồng Nhung dịch từ bản tiếng Hung

(Bp. 2011.05.16)