GhiChepSzeptember-NHNhung

Ghi chp szeptember.

Mỗi lần rời khỏi vị tr hiện tại quay lại chốn cũ xưa, người ta lại dng từ: trở về.

Nhưng c đng l trở về khng? Ta bắt đầu từ đu để trở về? Hay đng hơn, trở về thực ra LẠI l trạng thi tiếp nối những suy ngẫm ngy hm nay về những ci đ qua của ngy hm trước.

Trở về c thể tm thấy nghĩa trong nội dung ny chăng: trở về một vị tr địa l.

Nhưng cuộc sinh tồn l một dng chảy lin tục, lm biến đổi ton bộ thế gian theo những hnh thức biến đổi của n. Vị tr địa l xưa cn đọng lại ở mỗi ci tn gọi đặc th

Vậy th: chỉ cn trở về đng với ci TI duy nhất của mnh- ci tinh thần bn trong lm nn c tnh, tư duy của mỗi c nhn- trở về với chnh nhận thức bn trong đ bộc lộ hoặc chưa kịp bộc lộ, sẽ bộc lộ của mỗi con người với hiện thực bn ngoi.

Mỗi lần trở về với chnh mnh, sẽ hiểu ra nhiều hơn, thấm tha nhiều hơn ci đ từng trải, đ từng học, đ từng đọc đ từng quan st.

Mỗi kiếp sống l một sự trở về? V mỗi kiếp sống l thm một lần thu thập thng tin về ci vũ trụ bao bọc ta trong đ.

(2010-09-13)

 

Từ VN quay lại đọc Kertsz Imre, nhận ra nhiều kha cạnh tương đồng giữa những điều K. viết v x hội VN, con người VN hm nay, mặc d K. khng viết về ci g cụ thể cả, chỉn nuận!

Đy l: Gi trị của l thuyết để hiểu ra thực tế. Vai tr của tư duy triết học để sống cụ thể.

Từ tc phẩm của K. ngẫm nghĩ lại những g thấy ở VN, nghĩ về những quan niệm của những người( được gọi l) tr thức VN vẫn thấy cộm ln một đề ti duy nhất dường như con người chưa bao giờ giải đp nổi: THI ĐỘ SỐNG

Tc phẩm của K. v những g đang xảy ra ở VN khiến người ta ngẫm nghĩ đến thi độ sống của con người trong một bối cảnh lịch sử nhất định, trong một lt cắt x hội cụ thể: trong thời đại của chủ nghĩa cộng sản, của chủ nghĩa ton trị, của thức hệ một đảng cầm quyềnvvv

Thng điệp duy nhất của K. trong bối cảnh đ: KHNG THỎA HIỆP.

Cch lựa chọn sinh tồn duy nhất của K. trong những thng năm sống chung với chủ nghĩa cộng sản: tồn tại TỰ THN.

đấy l phương cch giữ cht tự do hiếm hoi để khng tan vo bầy đn, vo đm đng.

để lm g?

để TỈNH TO v lựa chọn trạng thi thỏa mn hạnh phc như quan niệm của một c nhn độc lập.

điều ny phụ thuộc vo ci g?

Cần một tm hồn NGƯỜI biết quằn quại v đau, v ci đẹp, v sự thật, đi km với một TR TUỆ người, thứ tr tuệ như một TRỰC GIC của thượng đế, của vũ trụ CẢM được sự sống bất diệt của tri đất ny.

Cần đọc K. để hiểu thm về nỗi SỢ HI c thật trong x hội cộng sản, với những tinh vi hủy diệt phẩm chất tự trọng, tự ho bản thn, những phẩm chất tinh thần cao thượng chỉ con người hiểu nổi, xy dựng nổi thng qua văn ha đọc viết.

Đy l bản chất đấu tranh sinh tồn giữa ci thiện v ci c, giữa tnh người v tnh sc vật, giữa vật chất v tinh thần, giữa tm linh thượng đế v tm địa ma quỷ của tạo ha.

Cần đọc K. để thấy chất bi hng đẹp nhất của đời người l chy ln như một ngọn đuốc chn l - l tưởng lựa chọn cch sống, như một tất yếu khch quan của qu trnh pht triển biện chứng của SỰ SỐNG, d ở bất kỳ mảnh đất tr chn no trong một kiếp người.

( 2010. szeptember 15.)

 

Tại sao my muốn dịch tập thơ NĂM THỨ HAI MƯƠI SU của Szab Lrinc?

vừa run rẩy vừa sợ hi vừa khao kht

n tm kiếm ton bộ 120 bản sonett của tập thơ.

N đ ngửi thấy mi chết chc của tnh yu vĩnh cửu trong tập thơ ny.

n đ ngập ngừng trước linh cảm chia xẻ của vĩnh viễn chia ly tm hồn người với nhau

n cảm thấy sợ hi, v thừa biết n đủ khả năng yu như thế

sợ hi v sợ sẽ yu như thế, nghĩa l sẽ giết chết một ai đấy, hoặc chỉ bản thn n hoặc người n yu, v nếu đọc, hiểu v dịch được, n sẽ đi hết tm hồn

sợ hi, nhưng lại muốn dịch: v ci Đẹp vẫy gọi, ci đau vẫy gọi, tnh yu vẫy gọi

khng thể sống lờ mờ vật vờ như thế ny mi được.

trước khi chết phải hấp hối

hoặc ĐỪNG bắt đầu nữa?

NO! DẤN BƯỚC, TIM ƠI!

(2010.09.19)

 

Hm nay đọc nhiều, lm việc nhiều, từ sng sớm đ cặm cụi, đi khng thể tả mới đứng dậy đi tm ci ăn. Rồi tỉnh to, bắt đầu bỏ tất cả sang một bn, bắt đầu dịch Szab Lrinc.

Szab Lrinc:

 

BẰNG VIỄN TƯỞNG VIỂN VNG CỦA EM

( bản sonett 3)

 

 

 

Bằng viễn tưởng viển vng của em anh mường tượng

em đang nhớ anh- ơi người yu- khi

bnh xe cuốn nhanh: nỗi đơn ci anh kht khao v vọng

Quạnh hiu em vẫy gọi, quanh quẩn bn anh

 

như anh đang cng em để, lời an ủi chỉ

hiện hữu hoang tưởng của em mang lại,

nỗi đau em chua cht chỉ dịu vng tay xiết từ con tim em

trong buốt thương anh nhức nhối.

 

Bằng viễn tưởng viển vng của em anh mường tượng

chng mnh bn nhau: t lắm nếu chỉ ring anh

ngật ngưỡng với mnh, th thế ny,

 

lun lun được gấp đi, như tin nữ lượn vng

mang đi - ko lại - đổi trao, để cng lc từ hai nơi xa thẳm

tnh yu kha chặt vo nhau.

 

Nguyễn Hồng Nhung dịch từ bản tiếng Hung

( Tập 120 sonett Năm thứ hai mươi su- Szab Lrinc)

 

 

 

Bi thơ ny: trước tin l cảm gic c độc-gấp đi c độc- cng lc tc giả ha quện với một tm hồn đồng điệu khc, bằng sự quen thuộc thập kỷ của tnh tri kỷ xẻ chia.

Đến mức như thể L một mnh. V đng l lun lun một mnh. D rất hiểu người khc: em cũng chnh l anh, sự hoang tưởng đon tụ ny!

Bản chất của tnh yu vĩnh cửu: khng chia xẻ được, chỉ c thể l Một. Đng bằng sự c đọng u yếm của TNH YU.

( 2010.09.20)

 

Tối khng lm được g hết. Trước khi chui vo giường, sửa lại bản dịch bắt đầu trước bữa chiều. Bản sonett thứ 7( khc ca ngắn thứ 7) ny chỉ ra bản chất của sự sống: những ảo vọng chập chờn giữa ranh giới thực hư của tnh cảm người, chỉ l nh ho quang thoảng qua của hạnh phc truy tm mục đch. Với đồng loại. Của nỗ lực c độc hnh động người.

(2010.09.20)

 

 

Szab Lrinc:

 

MẶT GƯƠNG ĐIN

( Bản sonett số 7)

 

 

Sự việc mới tiếp nối nhau nhưng giờ đy em đ

đứng ra ngoi chng. Anh cạo ru

sực nhớ ra em: nước mắt ứa tro

cm lặng: em l nửa mục đch của đời anh

nửa hnh động tự do của anh, i gi m

em nhiều hơn thế! Anh sống tiếp ngy

lại ngy trn việc, để trn khắp ngả anh đi

ăm ắp kỷ niệm cng vắng thiếu lang thang

phng viếngi nước mắt cng mọi nẻo đường của anh

dng lm g em hỡi? để lm g, bạn đường yu dấu vắng đồng hnh?

Hiện thực sống, giy pht ny đy, đều ở đ!

chỉ khc xạ lại, chỉ nng niu mặt gương em, linh hồn anh v anh

những bức ảnh rụng rơi từ gương chiếu

mặt gương đin tưởng thc dậy đời người

 

Nguyễn Hồng Nhung dịch từ bản tiếng Hung

(Tập 120 sonett Năm thứ hai mươi suSz.Lorinc)

 

 

Cả ngy hm nay trn đường, tối về vừa ăn vừa đọc, v sau cng ngồi dịch.

 

khc sonett ny bao la như một khoảng trời đất - khng gian thượng đế dnh ring cho tnh cảm con người, khi cht nhn thấy v phải lng lẫn nhau. Giy pht định mệnh.

 

Chỉ sự đồng điệu về tm hồn bất diệt c nghĩa cứu vớt khoảnh khắc cng tồn tại ny khi Khắp nơi Khng ở đu cả!Khi cng lc xuất hiện cả Anh v Em, để sẽ đến lc Khng cn ai nữa.

 

Sự sống đồng nghĩa cng lc với ci chết v thế. Yu l hiến dng v thế. Chy trụi để cn lại vết tch vĩnh viễn v thế. Con người- ngọn lửa của kht khao thể hiện ci Đẹp Hư v.

(2010.09.21)

 

 

Szab Lrinc:

 

EM Ở KHẮP MỌI NƠI

( sonett số 9)

 

 

Em ở khắp mọi nơi, từ khi

anh ngỡ ngng, anh nhn thấy, v đ yu em:

con đường, dng sng, cnh rừng vẫy gọi

lng mạc, thnh phố, đm v ngy

 

khng ngừng nhắc nhở, ni thu v tuyết đng

suối nguồn ro gọi, run rẩy trong tất cả

thm kht đầu tin cng đin rồ vĩnh cửu

hai mươi lăm ma xun, ma h chy trụi.

 

Em ở khắp mọi nơi: như cnh đồng hoa

phủ kn đời anh, niềm vui trong trẻo,

đời trai tươi tỉnh, nỗi ngy ngất của anh:

 

tất cả mọi nơi c em ha nhịp

cng tiếng tht thầm th đau đớn

i khắp nơi Ci khắp nơi ny Khng ở đu!

 

Nguyễn Hồng Nhung dịch từ bản tiếng Hung

( 120 sonettNăm thứ hai mươi suSz.Lrinc)

 

 

Hm nay lang thang trong nắng thu vng bao bọc thnh Budapest. Đẹp đến nghẹn thở: mặt nước Duna lấp lnh vảy c, nắng vng ươm, cung điện Buda diễm lệ khoe duyn dng cng cao vt thp chung nh thờ, nh quốc hội dt vng lng lnh soi mnh xuống mặt sng m ả.

 

dng người cuồn cuộn tung trải đi cc nẻo đường. C bao nhiu khun mặt tang Szab Lrinc trong đm người đ?

 

Khng, dưới nắng vng ấm p v gi thơm la mi tc, chỉ c sự sống ca ht. Ban ngy. Dưới u yếm của nụ hn thần mặt trời. Tang chỉ đến khi niềm vui sự sống ny đi vắng.

 

Lc no vắng v lc no hội tụ đy: Tang v Sức sống?

 

Chng quện vo nhau, quấn qut, vẹn ton, cn đối: tang v sức sống. Tồn tại v ci chết.

lm nn Anh v Em- sướng vui buồn tủi-nhớ thương v hạnh phc.

lm nn mối tnh chng mnh.

c phải thế khng?

 

Tối về, dịch tiếp.

 

Bản sonett 19 ny l mảng hiện sinh tỉnh to của một người Tnh gi mất bạn: k ức l nỗi đau khi nhận ra sức sống trn trề ngập ngụa của đời bao vy quanh mnh. Mnh cũng đ mất khi Bạn mất.

 

Hỡi ơi, qu bu lm sao pht vẫn cn được u yếm gọi nhau: Mnh-Ta.

 

Dịch đến bản ny bắt đầu hiểu l thuyết thơ sonett m lng tử Chn Phương đ giảng giải: đng, quan trọng nhất của khổ thơ 4+4+3+3 l nhịp điệu dồn dập c đọng m tiết.

 

Trong từ điển ghi ch: sonett bắt đầu v pht triển rực rỡ nhất vo thời trung cổ khi by tỏ tm tnh người được coi l trọng tm của hnh thức thơ chu u rực rỡ ny.

 

Tối nay dịch một bi thơ tang m thấy lng khng nặng trĩu.

 

cn cn sự sống đang nghing nặng về pha tnh yu trong ti!!!!!!!!!!!!

( 2010.09.22)

 

 

 

 

 

Szab Lrinc:

 

HAI MƯƠI HAI TUỔI

( sonett 19 )

 

 

 

Em hai mươi hai tuổi lc

bắt đầu, bốn mươi bảy, khi kết thc:

qu nửa cuộc đời em trải cng anh

v ma xun mang cnh n khng ở đu

 

cn thấy nữa:từ mộ em rc rch tun dng

tuyết băng ứ đọng: ci từng l người trong em

ngưng lại hoặc chỉ cn hấp hối phản hồi

từ những tri tim đớn đau bại trận.

 

Khủng khiếp nhất, dai dẳng nhất trong anh :

xun đầu tin của đời em lại h nở,

em, hai mươi nhăm đằng đẵng ma xun anh ,

 

để giờ đy xun về sao run rẩy

anh kiệt sức, ho mn gi nua qunh lặng:

em đ mang đi rồi mọi cảm gic của anh.

 

Nguyễn Hồng Nhung dịch từ bản tiếng Hung

( tập 120 sonett Năm thứ hai mươi su Sz.Lorinc)

 

 

Đọc Glyanapl của Kertsz Imre: Nhật k kẻ khổ sai cho thuyền.

 

Cuốn sch cực kỳ đng đọc. Chỉ kẻ no sống trong chế độ ton trị cộng sản mới viết được những tư tưởng ny. Kẻ l tr thức-theo đng nghĩa đen- ngy ngy ăn chữ, nghĩ bằng chữ, v giải thot bằng chữ, nghĩa l kẻ c những tư tưởng triết học, d học ở một ai đấy, một nguồn no đấy, hay tự mnh đc kết nn.

Ở VN c những người viết như Kertsz khng? chắc chắn c- nhưng dưới dạng một triết gia chưa thấy - tuy nhin đặc th văn ha VN lại đẻ ra những cch thức văn chương khc. Nội dung ton trị cộng sản ở đấy phơi by dưới hnh thức khc, nhưng về bản chất, giống hệt những g Kertsz viết trong cuốn sch ny.

C lẽ ở VN điều nổi bật nhất cần nhn thật r, nhận thức thật tỉnh to, xoy thật su vo trọng tm của đời sống x hội VN( từ bấy đến nay) l sự GIẢ DỐI do thức hệ ton trị cộng sản mang lại. Trục chnh của tư tưởng x hội VN l sự giả dối, mang lại ton bộ biến thể của cc hnh thức tồn tại, hay ni một cch văn chương: mối quan hệ con người với con người ở VN l: ra khỏi cửa l bắt đầu phải đối ph.

Ci tạo nn đời sống hng ngy ở VN l sự đối ph. Với chnh ci giả dối tạo nn sự bức bối tồn tại. V con người VN hiện tại đang HẤP HỐI để thủ tiu chnh qu trnh x hội bệnh hoạn ny.

 

Tối nay đọc cuốn sch dịch của Nguyễn Ước Về từ ci chết-tc giả Elie Wiesel.

Thật l th, nh văn Mỹ-Do thi ny gốc Hung, sinh ở Rumani, mảnh đất qu hương ng trước kia thuộc về Hungary. Bản thn nh văn rất giỏi v am hiểu ngn ngữ lẫn văn học Hung.

Lại chất Do thi ngạt thở. Lại chất triết l Người quằn quại. Ci Chết dnh cho dn tộc Do thi để họ giảng giải Sự sống cho nhn loại.

Đng thế. Chỉ như vậy mọi kẻ hy sinh khng biến thnh nạn nhn. Mọi tội c chỉ phơi by sự thất bại thảm hại của chất Phi Nhn tnh -chnh trong bản thn con người, trong tất cả chng ta, kẻ đang sống trn quả đất ny.

Cần hiểu ra điều ny, hiểu thật su sắc.

Để lm g?

Để nng chất người cao hơn nữa trong mọi hnh vi đối xử với nhau. Để thnh NGƯỜI.

Cuốn tiểu thuyết ngạt thở cn do bt php của tc giả, một lối viết trực tiếp, khng cần hư cấu, m vẫn đầy rẫy tr tưởng tượng v cảm xc lng mạn của nghệ thuật trong đ. Tất cả những phẩm chất của Nghệ thuật nắm chnh ngay trong NGHĨA của sự việc lm nn đời sống người. Sống ra hồn, quằn quại như con người mới lột tả hết được ton bộ tnh chất nghệ thuật của đời sống l như thế đ!

Khi no đời sống người mang lại tc động người một cch chn thật nhất?

Khi vấn đề Sinh-Tử được nhn dưới gc cạnh Nhn văn nhất.

Trong tiểu thuyết ny: nạn nhn c thể đổi thnh vai đao phủ v ngược lại. Khng đi qua bất kỳ một knh ngụy biện tinh thần no hết. Đấy l bản chất của vật lộn sinh tồn, l mn sương Ảo của tất cả triết l biện hộ cho hnh động để tiếp tục sống cn của con người.

Bởi vậy nghẹt thở.

Cc loại chủ nghĩa ( izmus) nảy sinh ra trn đời ny nhằm cứu vớt trong giy lt sự nghẹt thở sinh tồn người.

(2010.09.24)

Nguyễn Hồng Nhung