Nguyen Ngoc Tu

 

Mai Ninhgiới thiệu

 

 

Mt C Tha l c lao đơn độc hiu hắt nằm cuối một con sng, bn rừng mắm. Nơi c những g đất chn cất từ trẻ em đến người lớn, đa số chết v bệnh chỉ do khng c được một thầy thuốc hi sinh đến ở chốn ny. Dn lng ph mặc cho rủi may, ngoi ng trưởng ấp. Người đn ng đầy tnh nghĩa v quyết tm khng chết v bệnh, chỉ v gi sẽ lm g để đem đến một đời sống an lnh đảm bảo hơn cho đm dn ngho cam phận của ng ?

    Nguyễn Ngọc Tư, như từ những ngy đầu ti đọc tập Ngọn Đn Khng Tắt, với tấm o ngoi bnh dị nhưng gi bn trong tất cả su xa lắng đọng - trong tưởng lẫn ngn từ, đ đưa ti ln một chiếc xuồng xui dọc con sng Di, như nhn vật trongThương Qu Rau Răm dưới đy, để bước vo thế giới nhỏ nhoi nhưng đượm tnh người chn chất lại lun lun phảng phất một nỗi g u hoi thin cổ. Thế giới của con người tận cng miền đất Việt Nam.

    Ti ngồi trn xuồng v để mi cho của Nguyễn Ngọc Tư đưa đi, chị rất ti tnh đổi thay nhịp nước. Mt C Tha buồn thế, vậy m Nguyễn Ngọc Tư đ dấy ln trong ti bao nụ cười cng th vị bất ngờ. Văn chương m khng cần cầu kỳ ẩn dụ nhưng đem được cho người đọc những xc cảm như thế, khng phải nh văn no cũng c khả năng.  

 

                                       

Thương Qu Rau Răm

 

Nguyễn Ngọc Tư

 

 

     ng Tư Mốt chỉ ci di xanh m m trong mưa, bảo c lao Mt C Tha ka. Văn ờ, ni thấy xa qu ch ha. ng cười, gạt ngang, xa g, đy tới đ mấy hồi. Rồi chiếc xuồng my nhỏ mong manh rập rờn đi trong ging gi. Người thnh phố ngồi ngấm ci mấy hồi của ng gi, mừng tủi thấy mu xanh cy cỏ c lao đ thẫm trước mắt (m sau mới biết mnh mừng hụt). Mưa dịu lại, hạt nhỏ rức nhưng gi mạnh ln, thổi x quần, khng biết đu l chiều hướng. ng Tư quăng cho Văn ci can nhựa cn t xăng, bảo, tới khc mứt nghen, coi chừng lật xuồng. M, c kịp coi g, Văn thấy mnh ng ập xuống nước, hnh l tri mất, ln tới bờ anh chỉ cn trụi trơ bộ đồ đang mặc. ng Tư k chiếc xuồng v sau, dậm chn dậm cẳng bứt đầu gi tc như thể mnh vừa lỡ tay lm nn cơn ging chiều nay. Bởi ng biết rằng, mưa gi kia, sng nước mnh mng kia v cả mu chiều đang lịm dần kia sẽ lm cho người bc sỹ trẻ ny thất vọng. Bc sỹ thứ su về lm việc ở trạm x c lao. Năm người trước đ ra đi, đi v khng chịu nổi thiếu thốn. V buồn.

    C lao Mt C Tha nằm gần cuối sng Di, trn n một cht c một nhnh sng khc rẽ về pha mặt trời, rộn rịp được đoạn đ rồi thi. Mt C Tha nằm hiu hắt, lu lu mới thấy bng dng một con tu lớ ngớ chạy vo rồi lại tẻn t quay ra v lầm đường, v khng biết đằng sau c lao, sng cụt. Ng sng vắng vẻ qu trời buồn, nhn cảnh c lao cn buồn hơn. Buồn từ mi ổi chn phảng phất trong vườn, từ giọng người ới ln một tiếng rồi bặt, dư m cn thm u trn cc ngọn cy, tiếng cạo cơm chy xa vẳng trong nắng chiều... Từ m rừng mắm chống lở đất pha bn ny, đi hết vườn cy ny gặp được một căn nh th lại tiếp đến vườn cy tri khc. Cuối cng l bi bồi, dy khoai lang b xm xa phủ kn đất. Bng người ẩn hiện dọn cỏ dưới cc gốc cy. Bn đường thấp thong nhiều nấm đất con con của những đứa trẻ kiệt sức v bị đẹn m chỉ được rơ miệng bằng cỏ mực, những đứa trẻ bệnh sốt xuất huyết chỉ chữa bằng cạo gi, uống nước ma lau, rễ tranh, những đứa trẻ mắc thương hn bị thủng ruột v tự do chạy ra vườn ăn ổi chua, ổi cht... Những g đất ấy đ cũ mm rồi, by giờ người c lao hiểu biết nhiều, nhưng vẫn cn chuyện rủi may, cn người bị rắn độc cắn, chết trn đường ra bệnh viện huyện. Hm ấy, trưởng ấp Tư Mốt tuyệt vọng nắm chặt hơi thở cuối của ng bạn lng giềng trong tay, tuyệt vọng thấy n tan đi, ng về nh viết ln tường trạm x Cương quyết chỉ chết v gi.

    Nhn vin y tế no mới về ng cu khẩu hiệu ấy cũng cười, cũng thương. Nhưng rồi nửa khuya ngồi ăn m gi, nghe c ku lẫn tiếng radio khọt khẹt (để cht m thanh đấy cho đỡ quạnh), vạch đi vạch lại tờ bo cũ mm, họ sực nhớ phải về qu lấy vợ, lấy chồng, sực nhớ vợ mnh mới sinh, sực nhớ tội nghiệp ba m đ gi V họ từ gi c lao. ng Tư Mốt ờ ờ ra chiều thng cảm, vẻ mặt cố tỏ ra khng buồn nhưng hm ru xui xị. Họ ngoắc đ đi rồi ch cn đứng mi trn bến, nghĩ giận đm trẻ c lao đ được học hnh  nhưng chẳng đứa no chịu quay về.

    Nn ch bảo với bốn mươi ba nc gia sống trn Mt C Tha, Bất cứ người xứ lạ no đến lm việc ở đất c lao đều qu, mnh phải đối xử cho tử tế, thiệt tử tế. Gặp Văn lần đầu tin, ng nghĩ ngay, phải giữ thằng nhỏ ny ở lại c lao, thấy ci mặt buồn buồn, ng bộ đng hong. ng nghĩ l mnh c cch, khng c g su nặng bằng tnh cảm người với người. Th ng đ rịt chn mấy thầy c gio cho đm trẻ c lao đấy thi. Hm Văn đến, b con m lại cho một đống o quần, gp gạo đổ v thng, cu c đem rọng. Rồi mấy con c ốm nhom, trắng dờ con mắt, lội vật vờ tới lui chờ ho kiếp m Văn vẫn cn ngợp trong mớ lời mời, hết nh ny đến nh khc, bữa th cho vịt, cho rắn, bữa khc tm nướng, lươn um...

    M, trng Văn vẫn buồn, buồn chen giữa hai ci cười, n tranh thủ cả khi Văn đưa ly rượu ln mi v để ly khng xuống (cn lc uống th mặt Văn nhăn nhm lại, vẻ buồn khng r rng). Hỏi lm sao buồn th Văn cười, ủa, chu c buồn g đu. Hỏi nhớ thnh phố , Văn cũng cười, khng, thnh phố c g m nhớ. Hỏi nghĩ sao m tnh nguyện về đất c lao ny, nghe tn Mt C Tha bộ khng ớn sao, Văn (lại) cười, khng, c nghĩ g đu, chu chọn nơi no hẻo lnh t người... Nghe ci giọng như đời ta l lục bnh, tri đu cũng được, cng xa cng tốt.

    Nhưng trưởng ấp Tư Mốt phải lm cho anh chng hiểu đời anh c nghĩa với đất ny như thế no, thiếu anh người c lao sống khng nổi chớ chơi . Buổi sng c người chạy lại than nhức đầu, sổ mũi, buổi chiều thm chứng chng mặt, đau mnh. Vi ba chị phụ nữ đỏ mặt thập th ngoi cửa, trong bụng rủa thầm ng gi Tư Mốt, đau bụng kinh cũng bắt đi trạm x, mắc cỡ gần chết. Trưởng ấp t t di theo xm, thấy ai rảnh rỗi l ku, đứng đ lm g, sao hỏng lại trạm x cho bc sỹ người ta khm. Trời đất, bệnh g m khm ch Tư. ng ni tỉnh bơ, khều khều bộ ru, C chứ sao khng, hễ mầy nhậu xỉn l i, để vậy khng tốt, lại kiếm thằng Văn đi. Mới đầu th Văn khng biết, nn thấy c b cụ chống gậy lại bảo bc sỹ coi bệnh dm, Văn hỏi b bị g, b cười, tui suy nghĩ chưa ra. Thuốc hết, huyện chưa kịp gởi, Văn y ny, tần ngần đưa mấy thứ B1, B6 cho con bệnh đau bao tử, uống xong, ng ny phởn phơ đứng dậy, tươi ri bảo, trời đất ơi, thuốc ch mầy qu chừng hay. Văn đm ra lạ. Cho tới bữa đm con nt khing một thằng b ở truồng lại, nhao nhc ni chim của thằng t Cht bị cng kẹp rồi, n sưng ch v n ch bc sỹ ơi. Văn mắc cười qu, hỏi sao tới nng nổi vầy, thằng t Cht khọm rọm lấy tay bụm chỗ đau, phều pho ni trong nước mắt, Tại bc Tư biểu ai cũng phải đi khm cho ch bc sỹ vui, ch khng bỏ về thnh phố. Con đu c bịnh, tnh bắt cng kẹp chơi.... Văn chỉ ku được hai tiếng trời ơi.

    V anh hiểu tại sao ng gi ấy lại quan tm tới mnh. Chiều no ng cũng lại chỗ Văn, rủ rỉ r r. ng biết giờ đ, b mụ Năm, nhn vin thứ hai của trạm x đ về nh, c thể Văn thấy c đơn. ng ku đm thanh nin lại chỗ Văn đn ht tẳng tằng tăng, dẫn Văn đi cu c hay soi ếch trong m. Văn tham gia nhiệt tnh nhưng khng tha thiết như người đi đường thấy vật lạ th cầm ln, rồi lại bỏ xuống, đi tiếp. C lần ng Tư hỏi nh Văn ở khc no, Văn bảo ở chỗ ấy chổ ấy m trong bụng buồn cười, nghĩ ni cho c chứ chắc g ng biết, nghe ci giọng như thể thnh phố nhỏ bằng c lao. Khng ngờ ng biết thật, ni hồi giải phng, trung đội ng đnh v đường đ. Ban qun quản cn cấp cho ng căn nh đằng trước c khoảng sn ngập trn bng giấy rụng. Văn hỏi, rồi sao bc lại ra sống ở đy. ng cười, v ci đất ny cần mnh. Ni xong cu ny, ng ln d xt coi thằng nhỏ c bắt được ci nghĩa ngầm m ng gởi gắm khng, chỉ thấy Văn ng ln trời, ng xa xi, hỏi nhn g, Văn ờ, bảo nhn chim bay, khng biết tụi n bay tới đu, về tận đu. Trưởng ấp Tư Mốt thấy bất an, về nh biểu con gi sớt nửa nồi b hầm dừa bưng qua trạm x. Con Nga dạ rồi tong tả đi.

    N thường được ng Tư sai bưng thức ăn đến trạm x cho Văn. Nhiều nhất, thường nhất l mn khoai luộc nng hổi, thơm bừng. Bưng rổ khoai từ nh đến chỗ Văn, khi mềm cả ống tay o Nga. Trời trở chướng, gi ro hanh nhưng nước ln, sn trước trạm x ngập lnh lng, con Nga xoắn quần qu gối lội qua, thấy Văn, n thưa thẻ thọt Ba em gởi anh t khoai rồi về. Lần sau, n xoắn quần thấp một cht, bảo ăn khoai đi anh. Sau nữa n cứ để ống quần bết nước, lọng cọng đứng ngoi cửa, hai g m rựng ln, gọi Ăn khoai n. Lc đấy th ni t, thẹn th nhưng ở lại lu, dọn dẹp lăng xăng, qut trn qut dưới, bắc nồi cơm ln bếp, lm c nấu canh chua tri gic, sung sướng thấy mnh bận rộn giống hệt mấy nhỏ bạn mới lấy chồng (tụi con gi thường hay đin vậy, tới khi x quần chồng con thật, lại than số mnh cực như tru) . Rồi sực nhớ bếp ở nh lạnh tanh, n chạy về. ng Tư ngồi trước cửa, giấu sự thắc thỏm (V một cht lưỡng lự, mnh tạo điều kiện cho hai đứa gần gủi vầy c sao khng ta). Cố tươi tỉnh, ng hỏi ngay, Con Nga lo cho anh by xong chưa ? Mắc g m mầy cười suốt từ ngoi đường vo đy ?. Dạ, con Nga chối bay, con đu c cười, tại ba m sanh ci miệng con vậy m. Ni rồi n chạy v bếp, bng khung cười thm một hồi nữa

    Chủ nhật, Văn mượn xe đạp chở con Nga đi chơi lng vng c lao. Nga ngồi đằng sau, khp np, sượng trn, sợ ai đ thấy hai đứa vầy, một hồi lại sợ khng ai thấy, n tiếc nuối chp miệng :

    - Bữa nay người ta đi đu hết trơn rồi c, vắng dễ sợ.

    Quẹo qua quẹo lại, ni đất ni trời (chỉ thiếu ni lời thương yu), cuối cng hai đứa ra bi đo khoai. Văn hỏi m Nga đu, n cười, chết rồi, chết hồi sanh em, chết trn xuồng. Văn về ng ci khẩu hiệu ng Tư vẻ trn tường. Thấy n đỏ như một lời thề.

    Bữa nọ Nga đem mấy cần x ổi ra chợ huyện cn cho vựa th gặp đm bạn Văn xốc xếch đứng trn bến. Nga cho qu giang về Mt C Tha (m khng hiểu sao trong bụng  muốn nhận chm xuồng cho tụi ny bỏ định ra c lao cho rồi). Ngồi dưới xuồng, ba thằng trai cứ khen Nga đẹp, nhn l muốn ở lại đất c lao ny hoi, hai đứa gi bĩu mi, tủm tỉm cười, ni bữa nay d thả tm lum ngoi đường. Nga khng để , những lời ni ngọt ngo cng khng để . Xuồng cập bến, Nga xăm xăm đi trước dẫn đường, tong tả xộc vo phng sau của trạm x, cằn nhằn cử nhử, sao anh Văn by tm lum như vầy (cho tụi kia biết, ta đy đ thn thuộc với anh ấy đến mức no).

    Văn từ nh tắm vo, nước trn tc cn rỏ tong tong. Năm người họ s v m, nhảy tưng tưng, ni tui nhớ ng em nhớ anh qu chừng. Văn ngợp thở v ci mi thnh thị quen thuộc của nước hoa, của son, của phấn, của khi thuốc l, của những hơi thở gấp, của sự chen chc, x đẩy nhau V những kỷ niệm a về, nhớ qun c ph chỗ mnh ngồi khng, by giờ đổi tn khc rồi. Văn si nổi hỏi, vậy con nhỏ phục vụ bốc lửa cn khng. Cn, m chi, tụi con gi ở Phố Xưa cn dữ dội hơn, nhớ bar đ khng ? Nhớ khng, nhớ khng Đ vầy đ khc. M Hương của mầy c con rồi, mầy đ qun chưa. Khng kh chng xuống. Một đứa bạn cười, kn đo liếc ra đằng sau, giọng xủng xoảng như ly chn bể, Sao anh khng chịu để em b v nhỏ Hương, ra đy trốn tnh chi cho cực, em nhớ anh thấy mồ. Đui mắt qut tận chỗ Nga, thấy con gi c lao đứng thừ lừ. Nga ni thi em về, luộc khoai đem qua anh Văn đi bạn.

    Nga qua khoảng sn đầy nước th c ng con trai chạy theo, lăng xăng ni trời ơi mt khủng khiếp, yn tĩnh tuyệt vời qu, cảnh thiệt l thơ mộng rồi hỏi, ủa, sao khng thấy em gi ni g. Ni g by giờ, Nga đi lẹ lẹ đằng trước, nỗi sợ cuộn ln, mong manh, Văn dễ tin lắm, hm trước con chồn chạy ngang Nga ni con mo Văn cũng tin, Nga bảo cy cỏ trn c lao ny đều do chim ỉa m mọc ln Văn tưởng thiệt, by giờ người ta ni yu ny yu nọ, khng biết Văn của mnh c tin khng. N cố km để khỏi ku ln, trời ơi, sao người ta ni chuyện yu thương dễ ợt, gin rụm vậy c.

    Bận quay lại trạm x, Nga cn đi nhanh hơn, đầu n c một mớ tro l dừa đậu hồi thổi lửa. Anh chng nọ rớt lại dọc đường. Bước v cửa thấy ba bốn người nằm ngủ nging ngủ  ngửa, Nga ni ngay, Ủa, anh kia chưa về hả, cha, ảnh ở đu ta ? Em hỏng c đi chung (cho anh đừng suy diễn lung tung, rồi hiểu lầm lng dạ em). Ng bộ Văn khng để , Nga nhẹ lng, thở ra ci ph, hỏi, anh đang lm g đ, Văn cười coi nắng c lao. Trời, nắng c g m coi, anh ?

    Hm ấy Văn khng trả lời, hm sau khng kịp trả lời v Văn đưa bạn ra về rồi khng trở lại. Lặng lẽ, như trốn chạy. Trưởng ấp Tư Mốt đứng ở trạm x, thấy sau trước trống khng, trong lng nghe đau tiếc như vừa thua một vn bi lớn. Văn khng từ gi ng một lời, để ni chu về v m chu đang đau, hoặc chu ra ngoi trung tm y tế huyện một t, rồi ln xe đi lun cũng được, d nhn vo đi mắt đang cụp xuống kia, biết người ta ni dối, d trong tm ng đ vẫy tay để cho xa mi.

    Trong một thong, ng thấy mnh chng chnh, vớ được khc cy bnh bt, ng chống vo đất. Bn ngoi ci đất Mt C Tha dường như đ c sự thay đổi lớn. Th dụ như con c, l rau, hạt gạo mến thương của người c lao khng rng buộc được một con người (như đ từng rịt chn ng lại), th ci bng nhỏ nhoi của đứa con gi đang tuyệt vọng đứng ngng chờ dưới bến khng c nghĩa g sao ? Tuyệt khng đng g ?