Khoảng trống trong tranh

 

Ở loạt bài này tôi sẽ giới thiệu một vài nghệ sĩ, không hội đoàn nào cả, không tranh giành ǵ cả, họ làm việc và sáng tạo.

Trước hết, bài này đưa ra một vài b́nh luận ngắn về tranh Nguyễn Thái Tuấn.

Nguyễn Thái Tuấn là một người suy nghĩ bằng hội họa.

Những h́nh nhân không đầu, đó là cách mà họa sĩ tư duy.

Không có tư duy không có nghệ thuật. Chỉ màu sắc thôi không có hội họa. Màu sắc và cảm xúc cũng chưa làm nên hội họa. Màu sắc, cảm xúc và tư duy, đó mới chính là hội họa. Cũng có thể nói ngắn gọn : màu sắc và tư duy làm nên hội họa. Bởi v́ trong tư duy đă bao hàm cảm xúc. Định kiến thông thường muốn phân biệt giữa tư duy và cảm xúc. Nhưng một sự phân biệt rơ ràng đến mức tách rời hai yếu tố này là một sự phân biệt sai lầm. Người ta không thể tư duy nếu không có cảm xúc. Và xét từ mặt kia, cảm xúc khiến cho tư duy sâu hơn và cao hơn.

 

Nguyễn Thái Tuấn, bằng h́nh ảnh trong tranh của ḿnh, đă tư duy về t́nh trạng thiếu suy nghĩ của xă hội. Bạo lực, sự độc ác, sự tăm tối… là hậu quả tất yếu của một xă hội mà trong đó con người bị cấm sử dụng cái đầu của ḿnh, bị cấm lâu dần thành ra đi tới chỗ tự cấm ḿnh suy nghĩ bằng cái đầu của ḿnh, và đi tới chỗ cái đầu không c̣n tồn tại nữa. Ở nơi lẽ ra phải là năo bộ, là đôi mắt, là cái mũi, là đôi tai (tức là những cơ quan cảm nhận, tiếp xúc với thế giới và suy nghĩ về thế giới) chỉ c̣n lại là một khoảng trống.

V́ cái đầu mất đi nên con người bị điều khiển bởi những bản năng tăm tối, và xă hội cũng quay cuồng trong những bản năng tăm tối và trong sự hoành hành của cái ác.

 

Những hội viên HNVVN chỉ biết gạch hay khoanh theo chỉ đạo, tiếp tục cười cợt, huênh hoang trên chính vị thế thê thảm của ḿnh (như những ǵ mà ta phải chứng kiến trong thời gian gần đây), làm ta nghĩ tới những h́nh nhân không đầu mà Nguyễn Thái Tuấn đă nh́n thấy và cho vào tranh của ông. Xuyên qua những cái miệng múa may phát ra hết những diễn ngôn này đến diễn ngôn khác, những đôi môi tô son đỏ, những đôi mắt đeo kính cho ra vẻ trí thức, Nguyễn Thái Tuấn chỉ nh́n thấy một khoảng trống. Và ông đă biến khoảng trống ấy thành nghệ thuật.

Cái khoảng trống đặc thù cho thân phận của các công cụ-người trong một xă hội toàn trị.

Paris 8/7/2015

Nguyễn Thị Từ Huy