Phan thi trong tuyen-bong dem cuoi cung

 

Phan Thị Trọng Tuyến

Bng m Cuối Cng

Ti giựt mnh thức giấc, đi mắt cay x, nhức nhối. Ti nhớ rằng hm qua mnh đ trằn trọc, tủi thn, khc thầm rất lu. m mộng mị, ngẹn ngo đ qua. Buổi sng bắt đầu từ lc no. Quanh ti vắng vẻ nhưng ở ngoi trại, con đường hẻm đ ồn o no nhiệt. Tiếng rao hng, ku gọi nhau của người lớn, con nt, kẻ bn người mua. Tiếng chn dĩa, ly tch va chạm nhau, tiếng v giặt quần o, tiếng nước chảy Ti nhn ra đầu trại. Qun c ph của thm Ba Xanh đ c ba bốn người khch ngồi hp c ph lặng lẽ. Qua lớp vải mng vng ố, lấm tấm những vết mu muỗi nu sẫm, ti thấy thm ngồi tư lự, một chn gc trn ghế, một tay để trn đầu gối, tay kia hờ hững đuổi ruồi. Thm chắc đang nghĩ đến đon người đ đi hm qua, ch Ba dẫn đầu. Người lớn thản nhin nhưng đm tiểu yu đầy vẻ nghim trang d ti biết chắc trong bụng đứa no cũng h hửng như được vng. M cn hơn cả vng nữa kia.Ti nghe cục nghẹn dng ln chận cổ. Sao lần no cũng vậy, người ta vui th ti buồn. M ti hm qua đ an ủi thi con , số phần của con Ti cũng biết nhưng trnh khng khỏi những lần gnh ht lưu diễn phương xa l cả đm sụt si giọt di giọt ngắn. Sự thật th ti đ ngẩn ngơ buồn b từ trước, khi tụi con nt xếp hng lạy nhoi trước bn thờ Tổ theo lời ch Ba dặn. Như mọi lần xuất qun khc, người lớn lạy trước rồi tới tụi nhỏ. Ti phập phồng thổn thức theo từng tiếng cười, từng cử chỉ, ghen tức với sự chen lấn, x đẩy của chng. Mặc d m ti c ni lần ny tụi n về qu bn pha thm Ba, tiếng l theo đon lưu diễn chớ thật ra l nghỉ h ăn nhờ cơm bn ngoại.

Hừ, c mấy khi tụi n được đi đng như lần ny, thứ lm t nữ với qun hầu, chỉ được php ni hai ba tiếng, giỏi lắm như Hai Nhn th được ca một cu ngắn, vậy m cũng ln mặt với kẻ ở lại ! i ngang giường ti, n giả bộ khng thấy ti đang nhn n đăm đăm, chờ n ng để ln tiếng hỏi coi n được php ca bi g. Ca th ti đu thua đứa no. Ch Ba ngồi nghe ti ca lần no cũng chắc lưỡi khen hay. iệu g ti cũng rnh, nhất l mấy điệu vui như Lưu Thủy, Kim Tiền. i pht rảnh rang, ngoi giờ bun bn, m ti bảo ti ca. Rồi m ti g sanh, ba ti đệm lục huyền cầm, cậu Năm ko vĩ cầm phụ họa. Ti say sưa cất giọng, ht một hồi thấy b con bu đng nghẹt Mắc cở nhưng trong bụng rộn rng lm sao. Mấy ch, bc ; c d cứ tiếc ti khng ln sn khấu được. Lm sao cc soạn giả Ba (Xanh) Kim, Tư (Cng) Danh ( l ba ti) v (cậu)Năm (Can) Trường đặt được một vở tuồng đặc biệt no c thể dnh được một vai tr cho ti. Thị nữ ? Ai thiếp ? Vai no ti cũng sẽ gặp kh khăn trừ vai kẻ ăn my, nhưng khng ai nỡ nghĩ đến vai tr ny cho ti. C một lần thm Năm m con Nhn ngồi tẩn mẩn dồi phấn, thoa son cho ti cả buổi. Xong, thm ng ti trn trn. Rồi thm hớt ha hớt hải chạy kiếm m ti, chị Tư ơi, v đy tui chỉ chị ci ny ngộ lắm. Hai b đứng trước mặt ti trợn mắt trn vo :

-      Trời đất quỉ thần ơi, chị thấy da n ăn phấn dễ sợ chưa. ẹp y như c Thanh Nga hồi cổ lnh giải Thanh Tm.. cha ơi, phải chi con lnh lặn

Thm biết thm lỡ lời th đ muộn, ti chạy ra ngoi sn nước khc như gi như mưa. Nước mắt rớt xuống những tấm vn mục r đen thui. Pha dưới snh cũng đen khng km, mặt snh đầy rc rến mới cũ, mi hi bốc ln, con nước đang xuống. Một vi cy cột xiu vẹo khng cn chống đỡ được sn nh v đ gy, giơ ci chổng chơ, lớp snh bm quanh bắt đầu kh, nức nẻ M ti vuốt tc ti :

-      Thi, đi v con , thm ni vậy khng phải c ch con đu

-      Con đu trch thm, đ l sự thậtsố kiếp con m thiC Thanh Nga lnh giải Thanh Tm năm 16 tuổi !

M thất sắc. Ti hối hận nhn ln cầu. Người cng an gc cầu đang đi về pha bn kia, tiếng chn ko bước lẹp xẹp, khi thuốc l bay uốn o trước mặt.

-      Thi để m rửa mặt cho rồi ra qun phụ m, lẩn quẩn lm sao lại rớt xuống sng, mắc cng m chạy đi mua x bng thơm như m con Lạc bữa hổm.

M khiến ti bật cười, hai hng nước mắt chưa kịp kh. Bởi v ti nhớ r hm đ, con Lạc chột bụng qu, chạy một ci o ra cầu tiu. Những tấm vn mục ku thất thanh dưới gt chn n. Ngồi chưa được mấy giy th rắc rắc m m mấy ci, đi tấm vn gy vụn la đời, n t xuống sng một lượt với .. mấy cục phn. Bo hại d Năm phải nhảy xuống vớt n ln, d chửi n con gi m đi đứng như tướng cướp v rủa xả mấy tấm vn bất nhơn. Cả trại được một bữa cười no n. Dượng Năm vớt mấy mảnh vn vụn sắp lớp, tấm trn cng mang mấy chữ viết nắn nt bằng phấn rất đẹp : nguy hiểm, cấm xi. Cầu tiu số hai như vậy l được về hưu.

Ba cầu cn lạichịu đời đắng cay. Mỗi lần con nt ra cầu l người lớn chửi oan mấy tấm vn, căn dặn chng phải dng php khinh cng, thi hnh nghĩa vụ nhanh gọn, c b lại cằn nhằn trẻ con thời by giờ ăn t m sao ỉa nhiều lm vậy. Từ năm năm nay ti khng cn thấy ai đề nghị b con hn tiền thay vn cầu, thay ngi hay lm bất cứ một sửa sang no cho trại ; ni g đến dy cầu tiu v sn nước c mi che nằm ngay trn bờ sng v cất thm dọc theo trại ny. Ngy xưa, sng nước cn trong đầy v thng chảy ro ro, ngoại ti kể rằng người trong trại "sang" lắm, vừa tắm sng vừa bắt c. By giờ ti lớn ln n thnh Kinh nước đen. Nghe như tuồng x hội hương xa thời đại. Hỏi cậu Năm. Cậu cười : ừ, một tuồng hay của bạn ba con thời xửa thời xưa. Ci thằng tin tri số một, m tr ẻo cũng số dzch.

Từ mấy năm nay, ai lượm được cy gỗ tạp, mẩu nhm sắt vụn, vỏ bnh xe cao su vvchắp v được chỗ no hay chỗ đ. Cho trại. Cho ci nh tắm nh cầu cổ lổ nh qu. Thoạt nhn th thấy bề thế lnh lặn liền lạc nhưng ai ngồi rửa chn, giặt đồ trn ci sn nước thần sầu quỷ khốc ấy đều c thể biết nước rng hay nước lớn, phn biệt được rc rến hay thằng chỏng chết tri. Cho nn khch lai vảng thường trực, c mn bi l mấy b nột trợ. Mc nước sng hay đi gnh nước phng tn đổ vo hng lu ngoi m sng.Giặt giũ, rửa chn, tắm con. Lũ con nt chẳng giấy php hoặc l do chnh đng l khng được lo hnh ra đ.

 

*

 

Ra ngoi cửa trại, ti ngồi s xuống bn cạnh m :

-         Con coi qun, m ra chợ đi.

M quay lại, tươi cười :

-      Ừ, m đi liền. Con ăn khoai đi, củ ny n, củ bột khng đ con, cn nng m dnh ring cho con. Hễ m về khng kịp, nhớ nhắc c Tư đem đậu tới sớm cho m đi sạn. Khoai lc ny cũng xấu hy qu, mắc tiền m bị su bị sng nhiều lắm, phải lựa kỹ mới được.

M cn nấn n chải đi chải lại mớ tc di của ti, chẻ đi, thắt thnh hai ci bm to vắt vai. M ni dịu dng :

-      Con gi m lớn rồi, đ mười tm, nhớ sửa soạn, chải gỡ cho gọn gng, đẹp đẽ. Lng ry m thấy con hơi bung tha

M đi rồi, ti ngồi thờ thẫn, mắt đăm đăm nhn mấy ci cửa đng chặt của căn nh Kha trước mặt. Mọi khi, Kha ngồi học bi, đầu tc v ci trn lấp l ln trn khung cửa sổ, hai mắt hấp hy nhn ti. Nh Kha đ bị nim phong từ bốn thng nay. Giờ đy gia đnh Kha với ba ti v anh hai ti chắc l đang ngồi lng nhng nơi đất mới để chiều nay gửi tới qu xưa, biết l bao thương nhớ cho vừaBốn thng nay ti hay bị nhảy mũi. Mỗi lần hắt hơi xong, mở hai con mắt ra, ti thấy bn kia cửa đầu trại, thm Ba ngưng tay, nheo mắt nhn ti :

-      C người nhắc con đ, con gi ! Ai vậy c ?

Ti đếm trong bụng : một ci l Kha, hai ci l ba, ba ci l anh Hai.

M ti chỉ được tin ba vo thng vừa qua khi chủ ghe đến đưa bằng cớ để lấy nốt phần tiền cn lại. Hai m con ln dẫn nhau ra chợ ku hai t hủ tu ăn mừng, v cha lạy Phật tạ ơn. Chấm dứt u lo. Bắt đầu hi vọng.

Hồi Kha cn ở đy, buổi chiều anh hay ra ngồi coi hng với ti. ể hai đứa ngồi thủ thỉ ni chuyện, để anh trừng mắt với những đứa con nt gian c giả bộ mua đồ tru chọc ti. ể ti thấy nắng rực rỡ mu hồng, để ti khng nhn thấy sự tn tật của mnh, để ti khng nhn thấy sự ngho nn cơ cực của xm nhỏ. ể mi hi hm, để sự sống chung lộn lạo của trại ny khng lm tn ho con tim mười tm của ti. Kha thương ti từ khi hai đứa cn nhỏ xu. Kha bảo vệ ti đnh đuổi những đứa dữ tợn theo tru ghẹo, nu ko ti. Kha lượm viết, lượm đũamỗi lần m dạy ti viết, ăn cơm:

-      Ny c b, bn cho chị hai miếng kẹo lạc, ối giời ngồi trng hng m mơ mộng những đu thế!

Ti giật mnh ngẩng ln, cười gượng. l chị Ba Kiểu. Mọi khi, ti giả bộ giẩy nẩy : kẹo em ngọt đường phn m chị cứ ch kẹo lạt. Lần ny, ti chỉ mong chị đi cho mau mau, ở đ m đi co với chị về đậu nnh với đổ tương, m với vừng, m với sắn, bắp rang với ng bung vn vn, ắt c đường l đui. Ti gật đầu cho :

-      Thưa chị Ba đi chợ !

Chị nựng cằm ti :

-      C t việc vo xm chị gh thăm em v d Tư. Hai mẹ con khỏe chứ ? Em chị ngy cng lớn cng xinh.

-      Dạ, thưa khỏe. M em ra chợ

-      Cn dượng Tư với cậu Kim chắc cũng khỏe hở Ngn ?

Ti ni nhanh :

-      Th khi em ni khoẻ, nghĩa l khoẻ cả nh. Chị ăn khoai nha, ngon lắm, thứ khoai bột, khoai trắng vnh tm như ngọc m dnh ring cho em đ. Khoai ny ở ngoải ku l g hả chị Ba ? Dạ thưa, chị lấy bao nhiu kẹo đậu phọng

Chị ln la hỏi xa hỏi gần khiến ti nghi rằng chị đang nghi nn ti cng nng ruột, trả lời cộc lốc. Thất thế, chị cười cười, lắc đầu, mc ti trả tiền, xoa đầu ti rồi cầm gi khoai, kẹo bước đi như chạy. Nhn theo dng chị lạch bạch tất tả, ti lắc đầu, thở một ci o. M ti ni chị tướng khổ. Khi đi, đầu ngực chị ngả chi về pha trước đi đi mau hơn hai ci chn gầy. ộ ry chị buồn chi m ăn hng lia lịa, ngực bụng ngy cng to trn. ầu tc quăn biếng chải phồng to như một đống ru bắp ngổn ngang tm sự. Nếu chị cứ tiếp tục đ đ, nghĩa l cứ mải m bận tm đến sức khoẻ hng xm lng giềng, đến phụ nữ v đạo đức cch mạng, một ngy kia đi chn chị thế no cũng phải đầu hng một sức nặng qu tải.

Chị l vợ anh Ba Kiểu, anh tập kết về trại hồi sau "giải phng". Anh Ba c chn trong "ban lnh đạo " của đon ht ồng Phước ny. Lc ấy, anh chị dọn vo ở ngay trong trại. ược vi thng, đầu xm c mấy gia đnh đi đu mất biệt, bỏ nh khng, anh chị được chia cho một căn, bn dọn ra khỏi trại. B con thở pho. Ti dm chắc anh chị cũng nhẹ nhm.

Hồi mới về "tiếp quản", anh Ba đeo mắt kiếng đen, bận o sơ mi trắng, đứng trn cầu Bng ng xuống. Tay anh chống nạnh, ko lệch "v tnh" một cho o, khiến ai cũng dm thấy ci bng sng lục lấp l ! Anh cng an gc cầu nghim mnh giơ tay cho. Anh Ba đứng trn cầu hất mặt nhn xuống trại rất lu. Mấy b ngồi cầu tiu ku nho nhỏ mấy b ngồi giặt đồ, mầy b cng ngưng " đi ", ngưng tay, ng trở ln.

-      Ai m le qu ta !

-      cha, kiếng đen, sng lụcđiệu ny cn bộ cỡ bự nghen b con !

-      Ai như ch Ba Kiểu..

-      Khng lẽ n, nghe ni chết ở ngoải m

-      ng rồi mấy b ơicha chả oai phong dữ hatrại mnh phen ny nở mặt nở my với người ta

 Anh bỏ gnh đi tập kết từ hồi ba m ti chưa gặp nhau, v gnh ht bấy giờ cũng đang lm mưa gi miệt lục tỉnh. Khng như by giờ

Chị Ba lm ở cng ty thiết bị vật tư. Thời gian ban đầu, "đậm tnh c nước", thuận thảo trong ngoi. Mấy năm sau, ti bắt đầu biết nhận xt th mối tnh thn giữa trại với vợ chồng anh cũng tn phai theo thời gian v tnh trạng của trại.Tnh trạng ngy một kiệt quệ, về vật chất lẫn tinh thần.

Cả trại ở mấy chục gia đnh. Gnh ht về th trại đng đảo nhộn nhịp, gnh ht đi th vắng vẻ, chỉ cn lại đo kp gi bịnh hoạn hay đ giải nghệ, những b nội trợ, lũ con nt. Nhộn nhất l vo ma mưa. V nc dột tứ bề. Trời vừa gầm gừ, my đen o o ko tới, gi cuốn rc bay v trn cầu; trại nhốn nho như c giặc. Những đồ đạc cứu dột : lu hủ, thng hứng nước được by ra. Bn ngoi đầy mưa ging sấm st, ở trong rộn tiếng gọi tiếng cười, tiếng kim kh thng chậu lanh canh chen với tiếng r của lũ trẻ, tiếng phn nn của người lớn. Trại la liệt những lon nhm, thng thiếc, thng nhựa, nồi niu. Vậy m khng trnh được lầy lội trong trại sau mỗi trận mưa. Nước đọng vũng từ đầu trại đến cuối trại. Ma kh th sn đất đầy sao nắng, mi snh dưới sng bay ln ngập trại. Những ngy nắng mưa lam lũ đ đựợc qun đi mỗi lần gnh ht trở về nghỉ xả hơi. Trại đng vui, sống động. Khng kh thay đổi hẳn, gia đnh no cũng hớn hở v c người thn về. Rồi tụm năm tụm ba tập tuồng mới, tập ca, tập đờn, g phch, g m, đnh nhịp. Quầo o, cờ x, mũ mng đem ra, mấy b xm kết nt, đắp mụn v v giặt giũ ngoi sn nước. Mấy so quần o reo vui, mu m sng rỡ dưới nắng. Ai qua lại trn cầu cũng nhn xuống trầm trồ, nhứt l dn trong xm. Biết ngay l gnh ht về.

Lc trước, ba ti cn chịu kh ngồi vẽ thm mấy tấm phng cy cảnh, hang động, suối thc chảy qua ghềnh, đền đi, ni non. By giờ chỉ chuyện t lại vi chỗ mờ, dậm mu đi chỗ v, chỗ mạng m ng cn kiếm khng ra tiền mua sơn, nhưng m ti cứ dm chừng. Hễ thấy ba thờ thẫn bung cọ l m ku anh Hai ti : lợi đy m biểu. M biểu anh Hai khing mớ gươm, gio, mc, thương bằng gỗ ra ngoi sn nước rồi anh ko nước sng ln cho ba ngồi cọ rửa. M thoăn thoắt lượm sạn trong rỗ đậu hoặc cắt bỏ khoai sng m khng ngừng hỏi han ba. Những ngn tay thon thả chụm xuống nhn lấy những hạt sỏi, bn tay xoay trn mở bung ra như những cnh hoa nở xo tung hạt mầm ra sng. Giọng m mềm, tiếng anh, tiếng em, con gi mnh, ngọt ngo như nồi ch, thơm dẻo như mẻ kẹo đậu phọng m vừa cn ra trn vỉ nhm dầy một lớp m rang vng.

Nghỉ ngơi vi bữa, đi tuần l đến ngy mọi người lại nn nao khing đn, trống, o xim phng cảnh ra xe, v người lớn, con nt quỳ lạy trước bn thờ Tổ.

Cuộc sống của trại, của mọi người thăng trầm đều đặn như vậy từ ngy m ti cn trẻ, học ca với ch Ba v ng ngoại. Theo m ti ni th trại do ng Năm Chu xy cất lm nơi chứa đồ đạc cho đon ht, dần d ho ra nh ở cho thn nhn, gia đnh nghệ sĩ. Khi đon ht chnh tch đi tch ba v ti tử trở nn vang lừng danh tiếng, đoạt giải ny giải nọ, v mầm non rầm rộ ra đời, th trại cng đng người. Ti tử gạo cội danh tiếng th t, mầm non v gia đnh th v số kể, đon ht trải qua đi ba thời phồn thịnh, thi bnh, bao nhiu gia đnh đ dọn đến dọn đi, bao nhiu đo kp đ thay đon, đổi gnh, đ được mua bn, đổi chc. Ch Ba v ng ngoại ti kin tr lo li gnh nguyn thuỷ ến thời m ti lớn ln, mọi ho quang đ bắt đầu lu mờ, phấn son khng cn đủ che đậy những nt nhăn, những vết rạn trn mặt người, nt tn tạ mỏi mệt của hai chiếc xe cam nhng, của những người sống st, gắng gượng đeo đuổi kiếp cầm ca, tằm trả nợ du. Ai muốn tm đến những chn trời khc (bn ba, ht tn nhạc) th bỏ trại ra đi, người cn lại gắng gượng hay anh dũng nối nghiệp ng cha.

By giờ, ti lớn ln, bị ci khng kh đờn ca quyến rủ. Mỗi lần ngồi trong hậu trường hay dưới hng ghế khn giả, người cứ lả đi, say mềm v nh đn sn khấu, v những tiếng ht, lời ca, v những chuyến đi xa, qua những tuồng tch, những vai tr, những cuộc đờiphiu linh, những cuộc tnhđầy nước mắt m c hậu

By giờ, gnh ht cơ hồ như sắp r, đo kp ht ca tập dượt như những xc khng hồn, như mn nợ phải trả, nghề đ mất, chỉ cn nghiệp chường ! Nỗi vui ch Ba hồi mới ho bnh -từ ry mnh về miệt vườn lưu diễn dễ dng -, bị vơi đi bất ngờ khi ng ngoại mất. Ngoại ti, soạn giả Bảy t, chuyn mn viết lời ca, đi khi đặt tuồng, vừa hết chiến tranh, ngoại bị bệnh g khng biết, ngy cứ ho hắt, teo tp, vi thng th chết, lc đ ti mới bảy, tm tuổi. Ch Ba Xanh v cậu Năm Trường bao thầu lo li mọi việc. Cuộc sống tri chảy gượng gạo, v ti chnh thu vo lin tục thất bt, v v ci cọ lớn tiếng cũng hơi nhiều. Lc đầu ai cũng lo sợ v c "trn" no đ muốn thanh nin chớ nn nghe hay ca vọng cổ, cải lương, v thứ cổ nhạc chưa đủ cổ ny qu uỷ mị, xa vời hiện thực, khng tốt cho việc xy dựng x hội mới. Nhưng họ cấm chỉ được một thời gian ngắn.

Nhưng cũng chưa phải l được tự do. Như về việc đặt tuồng, ti nghe ch Ba v cậu Năm than thở hoi. Bởi tuồng no anh Ba cũng bắt sửa ln sửa xuống, no l chưa vững, chửi ngụy như vậy chưa mạnh mẽ, tố co văn ha đồi trụy khng su sắc, khng được dng chữ Hn Việt, phải dng chữ quốc ngữ, vn vnCh Ba cằn nhằn hoi với người trong trại, c lc ch giận dỗi ni với cậu Năm Trường :

- N c giỏi th ngồi đặt nguyn một vở tuồng cho tao coi, đợi người ta lm rồi ch th dễ biết mấy ! M tao đố n biết dư giả gi i khc với dư dả d đ như thế no (!).

Ba ti cũng c lần đụng độ với anh Ba :

-      Ch my kh qu, ai hơi sức đu đi đếm m ch my ch tao vẽ thiếuhai cọng ru bc. Tại ru ổng thưa chớ đu phải tao cố tnh vẽ thiếu ?

Hoặc :

-      Mắt ai cũng con nhỏ con lớn đu phải ring chỉ bc Hồ, tao vẽ vậy l đng sự thực, ch my đi vẽ cho bằng nhau, đu được.

-      Ch my ch tao vẽ mặt bc đỏ qu, đng đng, nhưng thiếu sơn để tao pha th đnh chịu vậy. V dụ như tao chỉ c sơn xanh, tao cũng vẽ giống v đẹp như thường tất cả nghệ thuật l ở đ, ch my biết khng ?

Ba cười ni với m : em thấy đ, chửi bới, đập ph, tẩy trừ tn dư, tiu huỷ đồi trụy, nui dưỡng th hận : qu dễ ! Sng tạo, xy dựng, yu thương mới thật l trần ai khổ nhọc !

Cậu Năm nng nảy : kham chưa nổi điều đang c th chớ ni viễn vng..

May l anh vai vế nhỏ hơn ba m ti, anh ku m ti bằng d. M anh với m ti c chung ng b ngoại. Hồi anh mới về, x hội cũ cn "phong kiến, lạc hậu", quan trọng vai vế gia đnh cn được đm tn dư duy tr ; họ tuy yếu thế nhưng v đng hơn nn đi lc anh phải nhượng bước. Chứ khng thi anh đ cho ba ti đi học tập như d cho cậu Su Mẫn (tức l hề Mẫn của đon).

Bữa ht đ cậu Su cương ẩu, cậu ni lối trước khi v xng x l "b con ơi, b con đừng c nghe tui ni, b con hy nhn những g tui lm" Khn giả cười rần rần v vỗ tay khen cậu qu x. Anh Ba lấy lm lạ v thấy cu ni đ v duyn lạt lẽo, tầm thường. ến lc c người ght cậu Su, cắt nghĩa cho anh th anh đng đng nổi giận ; cậu Su m gi đi "học" hết su thng.

Cn chị Ba. A, chị Ba "kẹo lạt" của ti, chị vốn người đất Bắc, hồi chị mới vo ai cũng muốn lm quen với chị, hỏi chuyện "ở ngoải". Chị thật th, hay..phn những cu lm mất lng người. Như khi đến thăm d Hai, l chị em bạn d của m ti, chị rờ rẫm mấy cy cột nh đc b tng, rồi mạnh mẽ dng dạc tuyn bố rằng :

-      Nh d Hai tốt thế ny, cột to thế kia chắc chắn l Mỹ Ngụy đưa tiền cho d xy. Chứ ở ngoi chu, nh bộ trưởng cn chả bằng được như thế ny.

Dượng Hai giận xanh mặt, d Hai c mu tếu nn chỉ cười cười, giả giọng Bắc :

-      Ừ thế l bởi v d của chu đy vốn l l b cố nội của Mỹ nn n cho tiền d xy đấy chu ạ ! Thằng Mỹ thường dối tr xảo quyệt, nhưng vo đến nh d th trng phải gi nn ngu cực k !

Trong trại xảy ra chuyện g chị cũng ph bnh v hay ni "ở ngoi Bắcthế ny", "dưới chế độ x hội chủ nghĩathế kia". Th dụ :

Ở trong nychẳng vệ sinh, cầu tiu hễ khng xy trong nh th lại cất ven sng, bọn Mỹ Ngụy chỉ lo hốt tiền, lo chm giếtkhng biết gio dục nhn dn. Cn ngoi Bắc ấy , c cầu tiu tiểu cng cộng c thng, c nắp, cngười đi lấy mỗi ngyđể lm phn bn, thật tiết kiệmlại sạch sẽ, gọn gng !

D Hai can cc chị ti :

-      ừng thm đi co với n, để n ra đường ph bnh kiểu đ v kể chuyện x hội chủ nghĩa văn minh, chng vả cho mẻ răng, n sẽ tởn mặt tới gi. B con đnh, mất cngmang tiếng.

Một lần trại họp bn chuyện g đ c cả anh chị, chị nghim trang gọi anh l đồng ch. Cả trại về sau ni chuyện với anh Ba, gọi chị l "đồng ch vợ".

Mọi thn tnh hon ton tan r hai năm sau, cng lc với cuộc tnh anh chị Ba. Nghĩa l khi anh đeo riết c Thanh Hồng, một trong mấy c đo "lẳng" của gnh ồng Phước. Trong trại ai cũng tn thnh cuộc nhn duyn mới d anh hơn Thanh Hồng gần hai chục tuổi. Chỉ c m ti l thương xt chị Ba "thn gi bơ vơ nơi đất lạ qu người". B khng đồng ci cớ -được "ton thể nhn dn trong trại nhất tr"- ta về ta tắm ao ta của anh Ba. Thnh thử chị cn ln la giao thiệp với mẹ con ti, chớ trong trại, rồi ngoi xm t ai thm đếm xỉa tới chị. ng lẽ ti cũng chuyện tr niềm nở hơn nhưng mấy tuần nay tin ba ti vượt bin đ tới tai chị. Chị bn tn bn nghi m khng dm hỏi thẳng. Anh Ba th khng ni chi. E rằng nhn dn sẽ hết nhất tr. Dầu sao, ba ti cũng c cht tiếng tăm trong trại lẫn ngoi xm. Ti đ tự dặn trong bụng : chị cn vng vo thăm hỏi ti sẽ ni huỵch tẹt ra rồi "cắt đứt dy chung", kể như huề, cho chịchết lun.

Ba với anh Hai đi rồi, chị lm g được mẹ con ti ? Tịch thu hai ci giường trong trại ? Nim phong qun Thanh Danh, ci qun chỉ một bn cy thấp v khng c được ba chiếc ghế ln lnh lặn như qun c ph thm Ba ? " Chả b dnh răng !" như chị vẫn ni.

-      M đu rồi con ?

Ti giật mnh ngẩng ln. Cậu Năm Trường nhn ti chăm chăm, hai con mắt thương yu :

-      Sng giờ bn kh khng con gi cưng ?

Trời ơi giọng cậu y như ba ti khiến ti muốn khc, ti bỗng nghe hờn cậu ; bn sẳng giọng :

-      M con đi chợ từ sng. Uả ! Con tưởng cậu đ đi theo đon

-      Coi ka, lại sắp khc phải khng ? M con về tới by giờ n Cậu mới mua cho con mấy bản vọng cổ của Thanh Nga, học thuộc rồi ca cho cậu nghe. Kỳ ny cậu nghỉ ở nh dưỡng sức.

Ti lật lật mấy cuốn bi ca m giận mnh v cng. Ti ghen cho ba ti. Rồi ti biết mnh v l, ti bực bội, l nh cm ơn cậu. A, mấy vai tuồng c Thanh Nga ca diễn gần đy.

-      M con mới đi chợ, chưa về liền đu, cậu hỏi chi vậy ?

-      Tối nay đon Thanh Minh về ht rạp Cao ồng Hưng, tuồng Thi hậu Dương Vn Nga.

Ti sut nhảy c tưng v sung sướng. Cậu vuốt đầu ti :

-      Chiều nay hai mẹ con sửa soạn ăn cơm cho sớm, cậu c ba v mời.

Cậu đi rồi tim ti cn rộn r, no nức. Khng phải v ai cũng khen ti c khun mặt v giọng ca giống Thanh Nga m ti m c đu. Ti quen với hnh ảnh c từ hồi mới lọt lng mẹ. Buổi sng ngủ dậy, ra khỏi mng l ti thấy c.

Ba ti m c từ hồi c sang lưu diễn bn Php, ba ti đang học hội họa ở Ba L. Khi bỏ ngang về Sign, ba cứ ln la lm quen, sống gần giới cải lương. Gặp m ti, ng theo riết. Cậu Năm sut đnh lộn với ba v khi đ, cậu đ v đang dy cng luyện tập vđeo đuổi m ti.

M ti thường ni m với ba hữu duyn thin l năng tương ngộ, cn với cậu th v duyn đối diện bất tương phng. Cậu trở thnh bạn thn với ba ti nhưng khi đm cưới ba m th cậu nhậu say, đập bể cy đn guitare, thề "ở vậy". Ba m ni cch mấy cũng khng lay chuyển lng cậu. Mỗi khi cậy say mm, b con vực về trại l ti thong thấy m ti long lanh ngấn nước trong đi mắt đen ly.

Trn phần vch nh ti, ba treo, dn đầy hnh c Thanh Nga. Bộ sưu tập "tem" của ba đ. Thanh Nga trong Người vợ khng bao giờ cưới, trong i mắt người xưa, Loan mắt Nhung, Hai chuyến xe hoa v đi bức hnh m ti hồi b sắp sửa trở thnh đo chnh đon ồng Phước. Thời ba chưa bn ci my hnh thiệt to c cả bao da dầy cứng bng lng v thơm nức mi da. By giờ hnh no cũng ố vng, cong gc. Cn ba

Ti ngắn ngha mi khng chn, cng nhn cng so snh cng thấy m giống Thanh Nga. Hnh như m c b con xa với gia đnh c, nhưng m t khi muốn ni đến. Cũng như khng khi no m nhắc nhở đến nguyn nhn đ lm gin đoạn sự nghiệp cầm ca của m.

 

*

Chiều cơm nước thay đồ xong th cậu Năm tới. Ti lửng thửng đi sau lưng m v cậu. Thường khi, hễ vo Gia ịnh coi ht, cả nh thả bộ rề rề vừa đi vừa hng mt. i thnh hng hai, cậu với anh Hai đi trước, rồi tới ba m, ti v Kha đoạn hậu. Ba m chỉ trỏ những căn nh san st, những dinh thự, kể rằng hồi xưa đ chỉ l ruộng rau muống, bi rc

By giờ cậu Năm đi cch xa xa m ti, mặt cậu vui vẻ, nn ti nghe cn hờn cậu. Bởi vậy trong rạp ti ngồi chen giữa hai người. Rồi say m nghe, mắt dn ln sn khấu uống từng lời ca, từng cử chỉ của người đn b vương giả

" Hỡi cc triều thần, b quan văn v. y tấm long bo ta gn giữ lu nay. Ao ginh cho con trai ta kế vị sau ny"

" Chng ti l tiểu quốc, cc ngi l đại bang, cc ngi phải lấy nghĩa nhn m đối xử với chng ti. Như vậy mới mong khng tức nước vỡ bờ"

" Việc thư hng khng phải nhờ nơi những lời cao ngạo. Dn ta bao lần tỏ ra cũng đủ ti binh lưọc xua tan trăm ngn bo ging giữ yn một giải non sng"

" i đất nước của ta trời Nam một ci vang lừng lịch sử oai hng sao lại chịu khuất phục ngoại bang. Chng đ để dm ng mảnh đất thn yu ny ắt chng sẽ by tr mượn cớ xm lấn sang đy "

 

Ti chợt nhớ đến những cu chuyện th thầm giữa những ch bc trong gnh ht. Nhất l theo ch Ba, "người ta" đang tm cch khơi dậy căm th, ku gọi lng đon kết, hy sinh. Nhưng khng kh trong xm khng như "người ta" mong muốn, lc bọn "bnh trướng" Trung Quốc tấn cng ở bin giới pha Bắc, nhiều người trong xm dm lộ vẻ vui mừng, hi vọngCậu Năm buồn b mỉa mai :

-      , coi đ. Hồi xưa tao đi kiếm con nt trường Tu để đnh lộn, by giờ thin hạ vậy đ, "người ta" chửi mnh phản động cũng phải !

-      Dn chng ham m cải lương th đổ x nhau đi coi, chứ cn ni về "tc động" của vở tuồng th

Khuya về, ti tu tt, hăng say ni về những mn đ xem. ến nỗi lc băng qua đường, đường vắng hoe chỉ c một chiếc xe Wolkswagen đang trờ tới nhưng ti khng thấy. Tiếng bnh xe rt ln ngừng st bn ti ; cậu Năm m ngang lưng ti ko vo. Ti quay lại nhn người trong xe. Khng nhn thấy r mặt người li, nhưng bn cạnh, l c Thanh Nga.

Mặt c thật bnh thản tuy c đi nt mệt mỏi, c nhn ti mỉm cười bao dung, c đẹp như thin thần. ẹp qu v c hiện thực hơn lc ny, khi cn l một thi hậu bơ vơ mảnh mai trn sn khấu với một trch nhiệm qu to lớn, nặng nề.

M ti ht h hốt hoảng :

-      Trời ơi cht xu nữa l xe đụng con rồi. Trời thần ơi, c đẹp cn hơn vua cha, hong hậuAnh Năm thấy khng lc nầy c c da c thịt, hai m đầy đặn, đi mắt đenminh mng, , ci mũi dọc dừa nhỏ xu, ci cm nhọn nhọnChồng c chở con tới rước đ, con thấy đứa nhỏ ngồi sau khng hả Ngn. Cha, khuya lơ m hy cn thức theo cha mẹ.

Chng ti về trại cng với vi người đi xem ht khc, đường khuya cũng thức dưới những lời trầm trồ, nhắc nhở tuồng tch, ph bnh lời ca, cch diễn. Tiếng bn bạc ph bnh nhỏ dần, trở thnh tiếng th tho rồi im hẳn sau vi lời cằn nhằn ngi ngủ pht ra từ mấy dy mng cao thấp trắng, vng xen lẫn với mu xanh l cy nh binh. C giường thiếu mng, chỉ tn ten vng my hay vng bố. Trại tối mờ, nh sng leo lt trn chiếc bn thờ Tổ thoi thp như sắp tắt. Ln giường, m tấn mng cho ti rồi trở qua giường của b. Qua lớp vải thưa, ti thấy cnh tay b vắt qua trn, dường như c tiếng thở di

 

Ti chong tỉnh v tiếng chn rầm rập, tiếng người la ht. ịnh thần, ngồi dậy, ti ngơ ngc, tim đập thnh thịch. m lnh lạnh, su thẳm. Ngọn đn dầu trn bn thờ tổ vẫn cn chy. Bn cạnh, giường m trống khng.

Vi ngọn đn non bật ln. Tiếng la lại vang ln, hối hả nhưng r rng :

-      Trời ơi, tụi n giết c Thanh Nga rồi !

-      Hai vợ chồng chết hết trơn !

-      Trời ơi, tui thấy r rng, tui nghe tiếng c la nữa.

-      Qun c nhơn, thất đức !

-      Trời ơi, mấy người đứng đ m khng ai dm lm g để tụi n bắn xong ln xe đi mất tiu !

Mỗi người một cu, người hỏi kẻ đp, người ku trời, kẻ than thở. Tất cả lng bng bn tai ti. Trời cn khuya lắm, trong xm yn lặng chỉ tại trại ồng Phước l mọi người đều thức dậy, bng hong, đau đớn. R rng l trước đy mấy giờ ti cn thấy c cất giọng ca ngọt ngo ai on, tay nng vạt o chậm đi giọt lệ lăn di trn m phấn.

M quay vo xc định điều khủng khiếp. Ti dụi mặt vo vai m khc rng, khng cn nghe tiếng ồn o xung quanh. Lưng o ti cũng ướt nước mắt nng hổi. M khng chỉ mẹ con ti. Tiếng khc nghẹn ngo nghe như dậy bốn phaTi thiếp đi trong tiếng nấc

Cả ngy hm sau khng kh trong trại v cả ngoi xm cũng si động khc thường. Người ta hỏi han, xầm x, thương tiếc. Người hỏi, người kể. Buổi sng ton trại như đều đ nhn thấy tận mắt trận m st d man thảm sầu. ến chiều th cả xm biết rnh từng chi tiết. ủ thứ giả thuyết được đưa ra. M ti thở di ni nhỏ :

-      Trời ơi hồng nhan bạc mệnh.một đời ti sắc c một khng haiQun st nhơn thế no cũng giả tử.

 

*

 

Thm Ba Xanh rủ m ti đi đưa đm người nghệ sĩ ti danh. Thm nghẹn ngo :

-      ể chị em mnh nấu xi đem ra trụ ngoi bng binh Si Gn, chờ xe đn đi ngang, mnh thp tng đưa c đến chỗ yn nghĩ ngn thu.

Ti ở nh coi qun, m v thm xch giỏ cơm nước, bnh tri, bng huệ đi cng vi b khc trong trại, ngoi xm.

Chiều tối, đon người trở về bo nho, bơ phờ, tức tối. B con vy quanh hỏi chuyện.

-      Thin hạ ngồi nghẹt bng binh Si Gn.

-      Thiệt tnh đu phải chỉ đm mnh mới tnh chuyện đưa tiễn c.

-      Th đồng bo ai cũng thương yu, i mộ ti sắc c, muốn cho c lần cuốiVậy m.

-      Qun khốn nạn, tn cgiết c rồi m khng muốn nhn dn đưa đm c..

-      Chu cha, ni nhỏ thi b nội, biết a giết m b cả quyết như vậy ?

-      Trời ơi, cn ai v đy nữaThời ny ai c sng, c lựu đạn ni tui nghe coi ?

-      Coi chừng đi mt chỉ đ nghen

-      Oi, thiệt l chn, chị em ngồi chờ, nắng chy da đầu. M n để hai ci hm trong xe nh binh, chạy qua một ci v. B con ngơ ngc

-      By giờ biết cổ yn nghĩ chỗ no ? Thiệt tnh, chết thảm vậy m chưa yn thn !

-      Th tại người ta sợ mấy b thừa cơ nổi loạn, người ta đnh đem đi m.

-      Ối, sao ng khng dm ni thẳng l họ sợ " phục quốc qun " thừa cơ tấn cng

-      Khng biết "phục" phản g m cả chục ngn người tụ họp khng xin phpthiệt coi nh nước khng c k l no hết

Người ngoi xm cũng tụ tập xầm x xin xỏ đến nỗi cng an khu vực phải đi rảo hoi để giải tn. Mọi si nổi tạm lắng khi bo ch đăng tin bọn chủ mưu vụ thảm st l "bọn xấu theo Trung Quốc". Trời đất, chỉ v c thủ vai Thi Hậu, chọn mặt người gởi trọng trch bảo vệ tổ quốc ?

chỉ l sự phẳng lặng bằng lng của con sng cạn nước ma kh. Ti thấy ch Ba cự nự hung với anh Ba. Nhiều lần. Ti nghe được thm Ba nhỏ giọng cằn nhằn chồng :

-      Bộ thằng Ba n giết hay sao m ng cứ nh n m ng nhiếc mc ?

Ch sa sầm nt mặt, nghiến răng, khng trả lời. Thm liều lĩnh :

-      Tui nghe ni người ta thanh ton gia đnh c v chuyện vượt bin, tiền bạc khng thnh

Ch trợn mắt, lớn tiếng nạt một trng khiến vợ li mấy bước :

-      B ni g ? B đin chưa ? Nghe tụi n vu khống như vậy m lọt lỗ tai ? Hả? Vợ chồng cổ đang lo giấy tờ xin đi Php. Bao nhiu đ l đủ hiểu nguyn do rồiThiệt c độc v cng, b ra ngoi lng tai nghe, mấy gnh ht xếp ve, đo kp đều co vi. By giờ n ku v đon no l riu ru nghe theo Cn đứa no dm tnh chuyện ra đi nữa. C Thanh Nga m chng cn giết, mấy ci mạng ci khc nghĩa l g ? ộc lắm, bắn c một mũi tn m rụng tới cả chục con chim.

Lc khng c anh Ba v tai mắt anh, ch với cậu Năm v vi người vẫn bn tn, tức tối. Rốt cuộc rồi cũng tới tai anh. Anh hay thuyết:

-      Khng tm ra thủ phạm nn mấy người cứ bn ra tn v, vu oanDn miền Nam ny cnc nhn chủ nghĩa qu.

 

Anh bực mnh ni vậy một phần cũng v ngy trước hai bn chưacảm thng nhau. Những đon cải lương từ Bắc vo v Nam ra cng thề trong lng sẽ chẳng bao giờ trở lại. Trong Nam ra, chưa ai c kinh nghiệm để đối ph với những "sự cố" như thiếu điện nước, đn đuốc, sn khấu th sơ v nhất l ci rt cắt da. Nn d dược đồng bo n n ủng hộ, hễ nghe ni đi ra Bắc l gnh no cũng tm cchthoi thc. Ngược lại, đon văn cng Bắc vo biển diễn ở Sign, thin hạ bảo nhau tẩy chay. Một lần ch Ba rủ cậu Năm với ba ti thả bộ về rạp Cao ồng Hưng đếmkhn giả nhn dịp đon cải lương Tiếng Chung Vng Thủ vo trnh diễn. Ba ti về nh kể, giọng hể hả :

-      Tao đếm được đng bốn chiếc xe đạp dựng trước rạp. Nhn dn mắc lm g m chỉ c bốn người đi coi ht !

Cậu Năm ni :

-      Ai ni anh l bốn khn giả ?

-      Khng chừng hơn bởi v một người đo một người tối đa l tm mạng !

-      ng ơi, tm mạng đ lđy n, vợ chồngđo kp chnh, vợ chồng đo kp phụ, thằng chnh trị vin chỉ đạo, thằng bn v, thằng gc cửa. Vị chi l bảy, khn giả chỉ c một ngườing nội no đ trong uỷ ban nhn dnđược giấy mời ! Tm lại cuộc trnh diễn hon tonthất bại !

Sự thất bại đ về sau nầy đ bị xa bỏ bằng cch người ta "xung cng" đo kp. Những người nổi tiếng bị "la" vo những đon ht nh nước. Thế l cc rạp lại đng đầy. Hễ rảnh rỗi, ch Ba v ba ti rủ nhau đi coi ht v thăm bạn b, d mỗi lần về ba đều c chuyện để cằn nhằn :

-      Nh nước khn tổ sư, khng lm g hết m cũng đi chia lời. Cn lỗ khng biết nh nước c b v khng ?

M ti tươi cười :

-      No phải chỉ c những gnh ht m anh phn b, hng qun, cửa tiệm g cũng phải chia, vậy l tuyệt đối cng bằng.

-      Em ni vậy m nghe được ? Cng bằng ? Mấy thằng n dịch ngồi ghế chủ toạ, khng lm g m được ton quyền kiểm sot, phn xt v ăn chận.

Cậu Năm đổ dầu v lửa :

-      C c nhớ bữa thằng chủ Cng ty Giao thng Vận tải đường bộ ln ti - vi bo co thnh tch của cng ty ? N "hồ hỡi" khoe rằng cng ty "ta" từ vốn số khng, chỉ sau hơn một năm, lm chủ mấy trăm xe vận tải, tiền lời thu được l một triệu mấy trăm mấy chục, lẻ mấy xu. Số liệu, sổ sch chi li, ra ci điều ngay thẳng, r rng ! Từ vốn số khng ? Th ngoi đ mới v, vốn đu m vốn ? đng l tay khng lm nnvận tải ! Nn mới cần dn hn hạp. Ku gọi, đe doạ, p buộc, đủ phương cch, gọi l hn m dn hn vốn, nh nước hnlời (ni). Li lộc chia đi lc ban đầu, dần dần hất cẳng người ta : vai tr lịch sử của bạn đến đy l chấm dứt, nh nước ghi cng bạn, mời bạn đi chỗ khc chơi, gia ti sự nghiệp bạn từ nay c nh nước quản l, nhn dn lm chủ, đảng lnh đạo. Tự nhin thnh ra c cả vốn lẫn lời m cha con n khng tốn sức lao động.

 

*

 

Khng hiểu v anh Ba Kiểu khng đủ sức ngăn chận những tin "đồn nhảm" hay v anh l chnh phạm trong chuyện tnh "đồi trụy" m trăm rắc rối bắt đầu đổ ln đầu anh.

Một "phi đon" gồm ba người đến gặp d Hai để ni chuyện về anh Ba. Người ta nhờ d hy khuyn nhủ anh trở về với gia đnh v bổn phận, trở lại với vai tr đảng vin gương mẫu. Bằng khng, anh sẽ bị khai trừ khỏi đảng.

C lẽ v trước đ một anh đảng vin quen biết cht đỉnh gia đnh d, hỏi mượn chiếc xe đạp đi cng chuyện rồi đi lun khng trở lại, cộng thm với vẻ hiền lnh nhỏ nhẹ m khng km nhiệt tnh của những nh lun l, d cả gan trả lời rằng :

-      N vai vế chu tui nhưng m đầu n bằng đ xanh, c n c sạn. N chọn ai lm bạn, kệ n, mắc mớ g tui m biểu tui khuyn can ? Cứ khai trừ đại đi, can gin lm chi cho mất cng, thứ m gi đ, trời gầm cũng khng nhả.

Với m ti th d si nổi :

-      Bỏl phải, my coi, con Thanh Hồng bằng một trăm lần ci con "đồng ch vợ" đ. Nh tao m biểu can gin, tao đốc v th c. Sức mấy m can. Ra khỏi đảng coi vậy m "phẻ" , mặc sức m hủ ho.

Nghe phong thanh l anh sẽ bị hạ tầng cng tc, chuyển đi lm chỗ khc, trại cn đang bn tn th ngoi xm đem v thm một tin khiến mọi người rng động : trại sẽ bị "giải thể" Thin hạ nu ko hỏi thăm anh Ba. Bộ dng anh đầy vẻ thất thần, lo lắng, buồn rầu khiến ai cũng nghi ngờ những lời phủ nhận hờ hững của anh.

Cũng may, bn ra, tn vo, "linh tinh" hay đứng đắn, giải tn tổng thể hay c nhn anh chị vn vn được mấy tuần liền, khng thấy động tĩnh, mọi người lại lặng lẽ quay về vật lộn với đời sống hằng ngy.

Tự nhin, mọi người đm ra thng cảm anh Ba, thậm ch cn lo lắng cho tiền đồ hậu sự nh anh nữa. Dĩ nhin, oai phong anh cũng v vậy m xẹp lp. Ai đời, ngồi nhậu với anh m thin hạ đả kch chnh sch, chửi nh nước, chửi cn bộ lia lịa. Anh chỉ gượng cười nhắm mắt nốc rượu. Bữa no cao hứng, số ly đế đủ lượng gi anh phất cờ kể chuyện ngy xưa, thuở anh mới tập kết,no chuyện ho hng, no chuyện học sinh miền Nam nổi loạn, no chuyện động trời tnh duyn gia đạo cc lnh tụ m anh nghe thấy khi anh ăn ở chung đụng với cc "trn". Ti bỏ qun, chạy qua ngồi dựa lưng thm Ba, t m nghe. By giờ th anh hết vẻ phch lối của những năm thng đầu tin. Hồi đ anh chỉ kể chuyện tốt. By giờ người trong trại c cảm tnh với anh hơn. Anh đ dm đặt tn cho những "trn" rất xa vời tối thượng v cực k thing ling. Ch Ba ci với thm Ba :

-      By giờ n khng kể chuyện xấu, m l kể chuyện thật. B đừng ph bnh lạng quạng, n mắc cở, khẩu th mnh sẽ hết biết những k tch lẫn thm cung b sử. Tui đố b kiếm ra mấy chuyện đ trn tờ Nhn Dn. Chưa chắc c thằng vừa biết nhiều lại vừa được gần gũi, hầu hạ những thứ cn bự cỡ Phạm Hng, Nguyễn DũngKể ra mnh cũng hưởng lợi. Phải khng ? Tiếc một điều l về sau, mấy ng nội viết sử sẽ khng bao giờ c nghĩ đi kiếm những thằng chứng nhn như n để viết lại cho đng.

 

*

 

Hm nay, cơm nước xong, ti khng ngủ trưa, ra ngoi sn nước phụ m rửa chn v sửa soạn khoai đậu cho ngy mai. Những b mẹ khc cũng giặt đồ rửa chn, ni chuyện rm ran với nhau hay la mắng rầy r lũ con nt. Sn nước ồn o được một lc rồi lặng yn khi cc b xong việc đi vo trong hoặc qut con đi ngủ trưa.

Trn cầu vắng vẻ, t khch bộ hnh v thỉnh thoảng mới c tiếng xe cộ chạy vụt qua. Nắng gay gắt khiến cầu trắng lo mu tinh khiết. Vi cọng rc, vụn bao nhựa phất phơ vướng trn sợi dy điện chạy dọc theo thnh cầu. Những người cng an gc cầu chắc trốn nắng, rt cả vo hai vọng gc ở đầu cầu.

Nước đang ln, nn sng c vẻ sạch sẽ, tươi mt, mặt sng rộng ra. Nước xanh đục, giữa dng, nước chảy nhanh, nhiều luồng sng như những con rắn mặt trời đang lội. ộ một hai giờ nữa, nước đứng, lũ trẻ thức giấc sẽ đi vng ln cầu, leo ln thnh cầu bất thnh lnh "lng rng" xuống nước, mặc cho cng an thổi ci, đuổi bắt. Cc b cn cấm con khng được, nữa l cng an. Hai bn dốc cầu đầy rc rến, những thứ rc khng đi nốt được đường trần để rơi xuống tận dng theo nước vo xm trong. Hai bn vẫn cn xiu vẹo đi tấm bảng cấm đổ rc, cũng như những bn tay người ln lt hay cng khai trt đổ cặn b, đồ dơ bẩn. Người của trại, người của xm.

Ti lơ đng nhn trở ln cầu, đếm thầm người qua lại. Ai cũng mau bước chạy trốn cơn nắng. Từ bn kia đầu cầu, một người đn ng thong thả đi qua. Khng. Chậm chạp đng hơn thong thả. ng ta đi thật chậm, hai con mắt nhn xuống sng như tm kiếm. Ti nhn r dần mặt ng ta. Gương mặt mang một vẻ th lương lạ lng khiến ti rng mnh ớn lạnh. ến giữa cầu, ng ta dừng lại. Hai con mắt tiếp tục thi min mặt nước. Ti hồi hộp, hoang mang.

Bn ny đầu cầu, một ci đầu cng an với mũi sng đeo vai nh ln pha trn thnh cầu, một anh chng cn trẻ, miệng ngậm điếu thuốc l. Anh ta nhn xuống sng rồi nhn người đn ng. Khi thuốc bay ra ph ph phiền h từng trng thẳng trước ci miệng mm chặt nỗi nghi ngờ.

Người đn ng chợt mc ti lấy ra tờ giấy nhỏ, chậm ri đặt ln thnh cầu, rồi ci xuống. Th ra ng lột đi dp chận ln tờ giấy. Ti run ln. Tiếng ku bị ngưng đọng nơi cổ họng. Ngọn lưỡi v mắt mi ti bỗng cứng lại. Ti bị thi min như dng nước kia. Người đn ng tro nhanh ln thnh cầu, nhảy m xuống sng.

Nhiều tiếng r lanh lnh nổi ln quanh ti. Ti lặng người nhn những bọt nước tung to, ầu người đn ng nhấp nh chm nổi, tay chn vẫy đập loạn xạ, ng ta tri đi thật nhanh. Ti dấu mặt sau lưng m, tiếng ku thất thanh thot ra, m ơi, m ơiTrn cầu nhiều người chạy tới. Một vi người leo ln thnh cầu, sửa soạn nhảy xuống. Người cng an lin tục h ht, tho sng cầm tay :

-      Ny, nyXuống ngay, leo xuống ngayCc người giải tn ngay.iđi. Cc người định "m miu" ph cầu đấy phỏng ? i ngaykhng ti bắn nyny

Mỗi tiếng ny km theo một trng sng chỉ thin. Trn cầu, mọi người bỏ chạy tn loạn. Những tiếng nổ cũng lm chn chn đm người từ trong trại a ra đứng đầy trn sn nước v lố nhố bng người trong những ngi nh sn hai bn sng.

-      Cc người định ph cầu ! Ban ngy m dm "m miu" ph cầu, lo thật!

Anh ta chạy qua chạy lại, lăng xăng hung hăng như g trống sắp đ. iếu thuốc l trn mi đ rơi rụng tự bao giờ. Mặt anh ta đầy vẻ khẩn trương v đe dọa. Những người đồng đội ta đến. Trn cầu by giờ đầy những bộ o vng. Những người dn bn dưới nhn nhau, lắc đầu. Những bng người li vo nh. m đng vơi dần. Ti nhn sững mặt sng đ khp kn, phẳng l. Như khng c chuyện g xảy ra. Bn kia sng, chợt phng ra tiếng mắng mỏ :

-      ồ st nhơn !

Người cng an, quay mặt xuống, quắc mắt :

-      Ai ni đấy ?

Cu hỏi rơi vo thinh khng. Quanh ti, tiếng người lo tho, hứ, h, x, x chua ngot :

-      An ni sao m nghe ngu dễ sợ, ph cầu rồi lấy g ra sng ? M như muốn ph th người ta để đến đm hẵng ph, ngu như n mới m "miu" vo giờ ny.

-      Trời ơi sao n c qu vậy hả trời ? Hồi thời thằng Thiệu, mỗi lần c người nhy cầu tự vận, c bao giờ cảnh st gc cầu cấm khng cho nhảy xuống cứu vớt ?

-      Bởi vậy, by giờ mới sng con mắt !

-      Tội nghiệp, khng biết buồn chuyện g !

-      Cn chuyện g nữa, đy n, khng đủ tiền nui vợ, nui con hay nui cha mẹ. Hoặc l t cải tạo mới về, khng nh cửa, hộ khẩu, vợ lấy cn bộ, con vượt bin mất tch. Hoặc bị thin hạ lường gạt, vng bạc khng cn m thuyền b cũng chẳng thấy, vợ con nheo nhc nơi vỉa hi thi, một ngn lẻ một l do để chết phứt cho rồi !

-      , coi vậy m by giờ ổng khoẻ ru b r.

-      Chết như vậy chắc thing lắm nghen b con, thế no cũng về ph trợ vợ con

-      cha ơi, nước chảy mạnh như vầy khng biết ổng tấp v chỗ no, chắc "đi" dm tới xm vựa Ma lắm nhe.

Tối nay sẽ c thm những cy nhang lập lo hai bn bờ sng. Ti thờ thẩn trở ra trước cửa trại. M ti mắt cn long lanh ngấn nước đang by khoai, xếp kẹo, sắp đặt vi mn qu bnh lặt vặt. M căn dặn ti đi điều rồi tong tả xch giỏ ra đi. Cậu Năm đang ở đu vậy ? Ti muốn thấy đi mắt tru mến của cậu v tiếng đồng ca chiều nay sương khi ln khơi, lũ thuỳ dương rũ bng tơi bời Ba v anh Hai c biết rằng trong những lc như hm nay, ti cũng khng biết gửi về đu biết l bao thương nhớ cho vừa !

Nắng đổ lửa xuống con đường hẻm nhỏ. Mảnh vải nhựa vẽ một khung mt phủ mặt bn v một nửa phần đi ti, ti thụt dần vo st vch trại. Những sớ cy cứng sần nhm nha tấm lưng. Phải kin nhẫn thm cht nữa, con nắng sẽ chợt biến khi mặt trời lăn xuống bn kia vch trại.

C Hai Bảnh từ xm ngoi đi vo, tay m tay xch, c nhoẻn miệng cười với ti, hở lợi đỏ tươi, hm trn trống hốc chỉ cn hai ba ci răng vng bựa, xiệu xạo :

-      Nắng ơi l nắng ! Cho tao ngồi kế bn kiếm mt một cht nghe con, lm phước h. Cha mẹ ơi, nắng thng ba b gi le lưỡi.

Khng đợi ti trả lời, c x xuống bn ti, lui cui thản nhin by hng, như khng nghe tiếng x x v con mắt liếc của b Bảy Bnh Khọt :

-      Than nắng than mưa sao khng ở nh cho khoẻ, cứ đi rểu rểu.Bun bn chi cho mệt với hai cha con cọng củi dầu, vợ chồng đ lửa hột quẹt my.

C ngồi chồm hổm, ci đầu nhỏ lắc lư hi lng giữa hai ci đầu gối tong teo, những ngn tay chậm ri xếp vuốt cho ba tờ giấy nhm bốn gc cong queo nằm thẳng hng bn cạnh chm ống đựng đ lửa, vi điếu thuốc đ gy gập, đi cy củi dầu đen bẩn. Xong xui, c ngồi bẹp xuống đất, thở pho hi lng, tay vuốt trn, tay phe phẩy miếng ba giấy cứng đen dơ khng km.

C tn Bảnh nhưng c khng bảnh cht no hết, tuổi c trm trm năm mươi. Da c đen chy v nắng. Mặt c gc cạnh, t thịt, t da, t mỡ, hai con mắt trỏm lơ đi hốc xương su trn, g m cao nhọn hoắc, da dn st, mỗi khi c cười, vẽ nn mấy vng nhăn kh nhọc toả ra chắp cnh cho chiếc mũi to bản v thiếu sụn sng. Tay chn c lỏng khỏng loắt choắt, khng lớn hơn mấy cọng củi bao nhiu. Tc c loe hoe mấy sợi kh gy ngọn vng chy, nhưng cuộn tc mượn của c di v nhiều, c chắp vo, bới cũng được một củ nừng nhỏ xu bằng hai nắm tay c. Khng bảnh nhưng c hay cười, hay ni, khi lảm nhảm, lc r rng. Hai bn tay xương xẩu của c tẩn mẩn tần mần lật vạt o ngoi, giở vạt o trong, th vo ci ti căng phồng, mc ra một cọc giấy tờ đ vng u, sờn cạnh. C cười cười, miệng lp nhp đếm một hai ba bốn, cọc giấy đổi thứ tự, xong xui, c cho cả lại vo trong ti o trong, ci kim ty cẩn thận. Hai ma mưa nắng, c chỉ c hai ci o b ba mặc chồng ln nhau, ci trong mu trắng đ thnh vng cho lng, di v rộng hơn o ngoi, hai ti lc no cũng đầy nhc giấy tờ, đội hai vạt o ngoi, miệng ti đen thui. Chiếc o b ba bn ngoi bng bạc mu nu, chật cứng v rch te tua, nt đ mất, đi vạt liền nhau đi nơi bằng mấy cy kim ty. Thnh ra c như mang hai chữ V một xui, một ngược pha trước. Trng c như mặc một thứ yếm v o tứ thn k dị như trong một tuồng cho ti c lần xem trn ti vi. B Bảy Bnh Khọt kể hồi xưa mẹ c giu, nhờ nghề dệt chiếu, người lm chật nh, bạc giấy cả cọc. Khng may nh c bị chy, mẹ c chết thiu, gia ti tiu tn, chị em c, một tiểu thơ, một cng tử bỗng chốc trắng tay. Lối xm thương tnh hn tiền phng điếu. Hai chị em đi mua chiếu người khc lm sẵn, ngy ngy vc đi bn khắp nơi. Tới giải phng, nghề c phi sản xuất nn trở thnh nghề cấm, mỗi lần bị cng an rượt, c liệng b chiếu chạy thot lấy thn. Chạy thot được hai lần th c cụt vốn. Em c, ch Ba Tỏn, nhậm lẹ hơn nn tới nay vẫn giữ nghề cũ, cn c chuyển qua bun bn đồ lặt vặt sống qua ngy. B Bảy, khng biết sao lại chẳng ưa c, khoi chọc c, b ni m c k, con xấu x m đặt tn như vậy. Ti thấy ng trời cũng chẳng bảnh với c bởi ng khiến c khng khng từ hồi no tới by giờ. Chắc từ hồi mất mẹ, ti sản chẳng cn. Nhưng m ti ni nhờ vậy m c khng khổ.

B Bảy chợt đằng hắng mấy tiếng, ti giật mnh nhn b rồi nhn theo hướng mắt b.

Hai người lạ mặt từ ngoi xm đi vo. Dng vẻ, điệu bộ chỉ c thể l cng an chm hay bộ đội đi tham quan xm ngho của nguỵ. ến trước " cửa hng" c Hai, họ dừng lại, ngắm ngh. Người đeo kiếng đen ngồi xổm xuống, rờ rẫm tờ giấy nhm, rồi hỏi c :

-      Ti mua loại giấy ny, chị c nhiều khng ?

C Hai cười tươi, hở lợi, hở răng :

-      C chớ, c chớ, muốn bao nhiu cũng c !

Hai người đn ng liếc nhau, người đeo knh mau mắn :

-      ộ hai trăm tờ, chị c đủ khng ?

C Hai do dự. Rồi lại gật đầu :

-      ủ l ci chắc. Tri tc tiện tc h thời tc.

Người đn ng ngẩn ra nhn bạn, rồi quay sang ti. Ti chưa kịp ln tiếng th b Bảy ni lớn, hai con mắt khng thm nhn ai :

-      i nứng ! i nứng ! Cấy ni khi n !

Ti nn thinh. Hai người đn ng nhn nhau, rồi nhn b Bảy. C Hai cười cười, vuốt ve mấy tờ giấy nhm. B Bảy tỉnh bơ, giơ tay quạt ruồi, ng bng quơ v pha trong xm. Rồi b đập bốp bốp vo bắp chn, ni nhanh với ti :

-      Mẵn cuối khu chọ quứng ch !

G chớ b m ni li th đố ai khng quen c thể hiểu được, nhất l khi b sửa giọng lơ lớ, người Tu tưởng b ni tiếng Ấn, người Ấn tưởng b ni tiếng Quan Thoại, người Kăm Pu Chia tưởng b dn Lo v người Lo sẽ đinh ninh b gốc Thi ! Trưa rỗi ri, b luyện ti cch ni, hai b chu thỉnh thoảng tn chuyện ton bằng tiếng li, mỗi lần như vậy th c Hai, mm mi trợn mắt khng chen vo được một tiếng. Mỗi lần, c đều tủi thn lẳng lặng dọn hng về nh sớm.

Hai người đn ng ngẩn ra một lc. C Hai lừ lừ dm b Bảy, hai con mắt c tới bốn trng trắng, nụ cười đỏ khp lại. Ti đm lo. C mất mối ny hơi uổng.

Người đeo knh đen ni :

-      Ny, chị giao đủ hai trăm tấm th gi bao nhiu ti cũng mua.

C Hai nở lại nụ cười ngỏn ngoẻn :

-      Tưởng g ! Năm trăm tờ tui cn c đủ, huống chi l hai trăm. Trăm năm trong ci ph sa. Chy nh cụt vốn th ra ăn my. Mấy ch ăn bnh, ngồi chờ ở đy, tui v nh lấy hng.

C đứng ln, quy quả đi vo xm. ược ba bước, c quay ngoắt lại, xo bn tay :

-      Mấy anh phải đưa trước cht đỉnh

Người đn ng khng đeo knh th tay vo ti, mc ra tờ giấy bạc mới :

-      y, ti đưa chị trước một trăm đồng, c bc v c đy lm chứng đấy nh.

Người kia lại mau mắn :

-      Ti đi theo cng với chị c được khng ? Vo xm c xa khng ?

-      An theo thuở, ở theo th. Anh cứ theoCứ theo. Tui chạy trờikhng khỏi nắng. Ở đời ny mun sự ph vn, tranh chia lm chi cho mất lng lối xmPhải khng, hả anh Hai ? Cứ đi theo nhưng phải chờ tui ngoi cửa. ứng xa xa chớ c v nh. Khoan khoan ngồi đ chớ ra, nng l phận gi, ta l phận trai. V nh cha nội ku cng an tịch thu hết th mẹ con tui đi nhăn răng.

Hai người đn ng lại ngẩn ngơ nhn nhau nhưng c cầm tiền ni cm ơn rồi đi vo xm trong. Người đn ng vội bước theo

Lũ trẻ tụ tập đng đảo quanh ti v b Bảy, chng cười giỡn, x đẩy, đầy vẻ chờ đợi. B Bảy mắng trn :

-      Tụi by yn lặng, trật tự gim tao một cht coi. Sao khng đứa no đi đm thằng t hết trơn ?

-      Rồi b Bảy !

-      Cht nữa b Bảy ! Chưa v tuồng m b Bảy !

B Bảy trợn mắt :

-      Ni bậy ! Im gim tao ci coi ! ứa no muốn ăn mở hng bnh khọt nng ? Ch ăn bnh khng ch ?

Người lạ mặt bớt vẻ t m ngơ ngẩn lc đầu, mỉm cười thn thiện với lũ trẻ. B Bảy bỏ mấy cục than v l, thổi ph ph. Ti khng dm mở lời mời tiếp ch mua kẹo mua bnh như b Bảy.

ược một lt, người đn ng kia trở lại, mặt mũi hầm hầm :

-      Tin sư n chuồn mất rồi !

Cả hai si sục giận dữ. m con nt r ln cười. Người đeo knh tiến về pha ti, nhỏ nhẹ hỏi :

-      C c biết ci b bn giấy rm lc ny khng, b ấy tn g ?

B Bảy ni hớt, bằng tiếng Việt bnh thường xm trại :

-      Bả khng ở xm ny, ch kiếm bả hổng ra đu, giờ ny bả lội qua bn kia sng rồi.

m con nt bu quanh lại cười, vi đứa cn hch ci chỏ vo nhau, khng thm giấu giếm điều khoi ch. Hai người đn ng đi tới đi lui, dm dm, kiếm kiếm. Vng trn lũ trẻ co dn theo chn họ. Người ta từ mấy gian nh trong xm bước ra khỏi ngưỡng cửa, tay m trn che nắng chi, dm theo đm đng. ược một chốc, hai người lạ đnh vạch lũ trẻ, đi ra khỏi xm, ti nghe long thong :

-      lo thậtphản động cả lũ

Chờ họ đi khuất, b Bảy h lớn :

-      Vn tuồng rồi, lũ tiểu yu ! ứa no ăn bnh th ngồi xuống đ, đứa no khng tiền th giải tn, đừng đợi cng an tới ! Lt nữa b Hai bả về kể chuyện lội sng cho nghe.

ến gần xế, quả thật c Hai trở ra. Quần o kh queo, nhưng một lớp đất snh cn m hai mắt c chn. Xm mt mẻ, người ta ra ngồi "chật qun" thm Ba. C cười cười với đm bợm nhậu. Ch Ba ngoắt c :

-      B nội kể tụi con nghe coi, thuyền ra cửa biển thế no ? B chạy đu m n tm khng ra ?

C Hai giở o, mở kim băng, mc trong ti ra tờ giấy bạc nhăn nheo v cn ướt :

-      Chị Ba bn cho tui con kh mựcTrời ơi, n v tới ci " vi la " của tui l n t ngửa, cn hơi sức đu m rượt với tm. Tm em như thể tm chim, chim bay biển bắc, anh tm biển nam. N, anh Ba, nhậu t t thi nghen, Ngoc Hong ngồi tựa ngai vng, thấy con uống rượu hai hng lệ rơiỔng mưa xuống quậy snh bới bn ln hi thi, ai chịu cho nổi. Snh tới đầu gối, nước tới cần cổ tui chớ bộ giỡn chơi sao. Thiệt khổ !

-      Tụi n khng ph tanh banh ci chi của chị thiệt phước đức bảy đời. Tụi n đi ku cng an, tui mới ni đừng ku v ch, bởi v chị khng đượcbnh tĩnh. Họ mới chịu bỏ đi đ..

C Hai cười :

-      Ai tỉnh ai say ? Trời say trời cũng đỏ gay, ai cười ? Cười người hm trước hm sau người cười. Anh Ba ngạo tui chi vậy anh Ba. Chu choa, hng họ g của tui chắc họ tm ro nạoCụt vốn thiệt rồi nghen.

-      Mấy hột đ quẹt của chị đ, cha con n về quẹt hụt hơi cũng khng ra lửa, tiếc lm chi, chị cũng lời khẳm rồi. Phải khng ?

-      , tại anh khng biết đ anh Ba, gia ti tui cn một cy căm xe đạp, năn nỉ gy lưỡi thằng Thnh mới chịu cưa khc cho tui. Sng c khc, người c lc. D sng d biển dễ dMấy ai lấy thước m đo lng người. Hồi tui cn bn chiếu, lng qu đi một bước đường một đau. By giờ nhẹ gnhcủi dầu. Lấy đu giấy nhm m ch đồ nhmMấy người coi bộ gi tui n, ch rửa qu trời m c sạch được đuBn snh, miểng chai cắt nt bấyCn cha gt đỏ như son cha ơiHồng nhan thiệt đa trunHồng nhanchưa bạc mệnh l nhờ phước đức của mẹ cha.

Thm Ba đưa mực, thối tiền. C Hai tho kim băng, cất nắm tiền, ci kim băng, cầm mực đưa st mũi ht ht. C lững thững rời qun, mắt c liếc ln bn thờ Tổ :

-      Ng ln nhang tắt đn mờ, mẫu thn đu vắng bn thờ lạnh tanh.Chị Ba nướng mực chắc hổng chn nn n tanh rnh !

Cậu Năm ni với theo :

-      ừng m ra đầu xm, cng an n đợi chịB ny thiệt gan cng mnh, dm gạt dn nh nghề SBC, xm mnh bữa nay vui qu.

C Hai quay lại, nhe lợi :

-      Vui l vui gượng qua th, xm lng xa vắng vui g m vui ! Mấy ng nhậu riết ni bậy hết biết

 

*

 

Sau vụ lộn xộn ny, tin đồn trại sẽ bị giải thể cng lan rộng. Khng chỉ căn trại m cn cho tất cả những ngi nh sn lụp xụp hai bn sng. Mọi người lo ngại. Thin hạ giải thch phải dẹp bỏ ngho nn hai bờ để lm đẹp con sng. Dễ hơn lm đẹp dy nh gi nua ho a. Bị v hỏi xn xao, anh Ba pht giận :

-      Tại mấy người ngoan cố, phản động, chửi nh nước, gạt cn bộLm qu, tui bao che sao nổi. Ở ngoi Bắc, chnh quyền cho php ở tập thể mới được ở tập thể

M ti lo lắng, đm no cũng trằn trọc thở di. Thuyền viễn xứ biền biệt sương khi miền xa . on về, đon đi. Ma nắng vừa thả những hơi nng sau cng th chuyện đo mồ bốc mả lấy đất dựng xy cũng ln đến đỉnh cao quyết liệt. M ti tm cch "bn nh" mặc d ch thm Ba hết sức ngăn cản:

-      Mnh phải cương quyết, đon kếtở l, khng lẽ họ tới ủi đại mnh xuống sng ?

C lẽ m sợ bị ủi xuống sng thật nn m bn chỗ nh chng ti trong trại cho một người b con ch hề Mẫn. Hai m con dọn v xm Vựa Ma, ở đỡ nh cậu Năm Trường. Cn cậu, cậu vc đờn, xch gi qua bn chi thằng chu đang ở t về tội vượt bin. Ci chi ở xo xo bn kia bờ sng cụt. Cậu vui vẻ lắm, dọn nh cho m con ti xong, cậu về chi ko đn bầu nỉ non một điệu mừng rơn.

Nh mới chng ti nằm bn nhnh sng chết, trước kia l bi xc ma của nh my lm đường. Nh my đng cửa, bi ma thnh bi rc rồi bi đất snh, nh cửa mọc loạn xạ những nơi snh đ kh rắn. Pha trn chỗ nước cn với tới được bờ đất v phều pho ln xuống đi lần trong ngy l cy cầu vn ốm nhom bắt ra hai ngăn cầu tiu cng cộng.

Ngi nh cậu Năm chơ vơ giữa mi rc rến, hồn ma xc ma ln men. Chỗ sng xăm xắp ấy, khi triều ln, cũng đủ nước cho trẻ con ra tắm đen cả mặt sng, chng b bm đuổi bắt, ginh giật đủ thứ đồ vật phế thải cn xi được. Xoong chảo nồi ơ đ lủng đt, mo m, chn bt, thng nhựa, bao ni lng. Chỉ khc ở chỗ v đất hẹp v sng cạn, lũ trẻ c đứa sắm được cần tre di, người ta đi cầu, giấy dơ rơi xuống chưa chạm nước đ bị xớt ngang hay vừa chạm nước chưa kịp tri đ bị vớt ln.

Buổi tối đầu tin trong nh lạ, ti rưng rưng nước mắt. Nhớ ba, nhớ anh Hai, nhớ Kha. Chỉ một ma mưa, một ma nắng, bao nhiu l biến cốBất gic, ti ngồi dậy, bước ra ngoi sn nước nhỏ, ngồi ng qua bờ bn kia. Từ nơi ny, ti khng cn nhn thấy thnh cầu đc v những chiếc đầu khch bộ hnh qua lại. Thấp thong những nh đn vng yếu ớt cc nh bn kia sng. Mặt sng đen, lấp lửng trăng liềm, gi thổi nh nhẹ. Nước mắt ấm mặt, ti cất giọng ai on, "lm" Lệ Hoa Thanh Nga trong Hai Chuyến Xe Hoa :

"Thi thi ti khng nguỵ biện trước lời c buộc tội, ti chỉ xin c hy dịu bớt cơn si nổi, căm.hờn !"

C tiếng đờn lục huyền v tiếng sanh g thật ăn nhịp vọng từ bn kia chi chu cậu Năm. Ti sung sướng bắt hơi di ht tiếp

"sự thật ra sao rồi c sẽ tận tường " Ti vẫn biết c v qu thương anh, v muốn bảo ton hạnh phc cho anh nn c mới đang tm m chia rẽ mối duyn tnh, c muốn lm sao cho hn lễ bất thnh"

Ti say sưa ca diễn, hết tuồng ny đến tuồng nọ, hết lm từ sơn nữ Klai đến sơn nữ Ph Ca của chuyện tnh gy gnh nửa đường, từ nạn nhơn oan ức trong những cuộc nhn duyn trắc trở đến một Dương Qu Phi mắng đm quan qun hn nht bỏ chạy trước v ngựa An Lộc Sơn; giữ khng nổi thnh quch m lc đường cng cn đi bức tử Thi Chn !

Ti m đi trong tiếng ht, nghe giọng mnh no nng, ai on trong đm vắng. m lặng nghe, cn trng im bặt, nước ngưng chảy, gi ngưng thổi. Mọi tủi thn, hờn giận, đớn đau, thương nhớ đ tun bay theo lời ht.

Khi đứng dậy vo nh, ti nghe mnh nhẹ tnh.

Ch Ba muốn m giữ yn chỗ qun Thanh Danh nn ti vẫn ngy ngy ra by hng bn b Bảy Bnh Khọt, c Hai Bảnh v cc gnh xi ch khc. Ti vẫn ngồi ngoi đầu vo trại nghe ch Ba kể chuyện "gnh ht mnh hồi xưa " hay năm ba điều vui buồn trong lần lưu diễn vừa qua, ti vẫn thch nghe cc d c cc ch bc ngồi chửi xin chửi xo, mỉa mai cng an, cn bộ, hay u lo nhắc chuyện đuổi nh.

Mấy hm nay, ch Ba vui lắm v gnh ht diễn trong Cy Quo, đến tối bầu đon th tử về trại ngủ rất tiện lợi, đỡ tốn tiền thu nh trọ. Nhờ anh Ba Kiểu giới thiệu, cơ quan " cc kh" g đ mời đon ồng Phước tới diễn nhn dịp "mấy anh ở trn v Nam tham quan ". Tối hm qua, đon ht tuồng " Người dũng sĩ lng Phước An ". Anh Tư Hng, tức kp Hng Anh, người cao lỏng khỏng, chuyn mn đng vai xm lược Mĩ. Anh đeo lỗ mũi giả, đội tc vng, đnh phấn thiệt trắng, viền kẽ mắt xanhl y chang như ."ngi" cố vấn. Tuy c hơi ốm o ( ch Ba cười ờ ờ th gnh ht mnh đặc biệt c thằng Mĩ ho lao !), nhưng anh diễn xuất ti tnh, anh ni tiếng Việt lơ lớ khng bỏ dấu, miệng nhp nhp giả bộ nhai kẹo cao su, lu lu gật g đệm đi tiếng k k. Khn giả ai cũng tưởng Mĩ rt m bỏ st lại một mạng !

Hết tuồng, mọi ti tử ra dn cho khn giả. Phi đon c "anh ở trn" dẫn đầu bước ln sn khấu, lần lượt bắt tay ngợi khen nồng nhiệt từng đo kp. ến phin anh Tư, "anh ở trn" khng dừng bước, m đi trớt lun, "ảnh" chỉ bắt tay những người kế tiếp, cả phi đon đi theo cũng nhất tr đồng loạt khng dừng lại bắt tay anh Tư. Anh Tư sượng trn, tay chn lng ngng ! Cả đon ht, trn sn khấu, dưới rạp, bn cnh g nhn nhau m khng dm cười. Trn đường về, ch Ba chẳng đặng đừng mỉa mai anh Ba Kiểu :

-      Cha chảLng căm th đế quốc Mĩ của mấy anhsu sắc dữ ha ! Tời thằng Mĩ giả, kết cuộc bị bắn chết queo rồi m mấy ảnh cũng khng thm rớ v, chắc sợci ly hả ?!

Về trại mọi người kể chuyện lại, cười gần bay nc nh. Ch Ba an ủi anh Tư :

-      Thằng Tư mầy diễn xuất tới qu, y như thiệt. Hơi đu để . ng tuồng m được khn giả thương ght tới mức đ l đạt qu cỡ thợ mộc rồi, mnh cần g ci bắt tay v nghĩa, phải khng ?

Chuyện anh Tư vừa qua, người trong trại xầm x về chuyện ma. Thm Ba ni trong xm Vựa Ma độ ry c ma. Thm ni người ta thấy r rng c Thanh Nga hiện hồn về ngồi xo tc ca vọng cổ mỗi đm. Ti nhớ đến tối hm kia, c Hai Bảnh ngồi bn cạnh m ti, nghe ti ca, gần hai giờ khuya c mới ra về.

Ti giật mnh liếc nhn cậu Năm, vừa lc cậu cũng nhn sang, nhy một bn mắt.

C người hỏi cậu :

-           Anh ở m đ anh c thấy g khng ? B Bảnh bả ni trời ơi, Thanh Nga hiện về ca mi hết xẩy.

Cậu tỉnh bơ :

-           Mấy bữa nay về khuya, ngủ thẳng cẳng c hay biết g đu ! V dầu c về thiệt tui nhứt quyết khảy đờn g nhịp phụ hoạ c liền. Tội qu, chết oan như c th hồn kh lng siu thot, phải vậy khng, thằng Ba ?

Thay v trch cậu duy tm như mọi khi, anh Ba Kiểu chỉ lng tng chống đỡ :

-           Lmlm sao tui tui biết được ?

Kể từ đ, thỉnh thoảng cậu chu ti đợi đm khuya thanh vắng, cậu đờn chu ca. Chẳng mấy chốc tiếng đồn bay xa. C Thanh Nga chết oan nn trở về !!

Người trong trại th tho, xut xoa kể chuyện, người ngoi xm ra vo hỏi thăm. m về, nhang đn cng hai bn sng nhấp nhng. M ti khng bằng lng nhưng sợ cậu Năm giận, chỉ thở di :

-           Anh lm g th lm, đừng đến nỗiqu quắt !

M ti ni vậy v cậu Năm Can Trường đ nghĩ ra một kế hoạch lm tiền thần sầu.

Cậu ni :

-           Mnh vừa bo th cho c Thanh Nga vừa c tiền v. C Tư muốn cho con Ngn gặp lại cha anh n hay khng ?

Chương trnh cậu bắt đầu bằng cch khuếch trương v phao tin (đồn nhảm ) trong cc buổi nhậu tại qun thm Ba : quả thật c thỉnh thoảng hiện về truyền lệnh cho cậu sửa soạn Ty ban cầm, đờn go, đờn bầu, sanh, phch... Phải sẵn sng rao dạo, g phm, đệm nhịp cho c ca !

Người ta chen lấn đến chỗ Chi Cậu xin thắp nhang, đốt vng m, thắp đn cầy v cng tiền thật. C người cn năn nỉ xin ngủ qua đm để khuya về nghe ca.

Cậu ưng thuận rồi th chuẩn bị rất cẩn thận, khuya vắng, cậu dạo đờn ra hiệu. Ở bn kia, ti m mẫm ra khỏi nh ra ngồi ngoi đầu cầu vn mục chỗ bi đổ ma cũ, bn cạnh cy cầu tiu.

C khi ti lặng yn buồn b. C khi ti ca một điệu ngắn. Khốc Hong Thin, Bnh Bn vắn, Nam AiHm no trời dịu mt hoặc hứng khởi dng trn, ti ca lun su cu.

Tiếng ca, tiếng đn pht xuất từ hai nơi khc nhau, nhờ những trận gi bo mưa truyền đi trn sng, toả về xm nhỏ, len lỏi vo những tm tư khuất tất khiến cho người ta rng động, u lo, kinh sợBởi v giọng ti cng ngy cng giống c Thanh Nga. Ti l c trong những bức hnh ba ti dn trn vch nh, ti l c trong v số tuồng tch ca bản đ đưa c ln đi danh vọng v khắc ghi nơi lng người trong trại. Tiếng ht c l tiếng nhớ ti gởi từ qu xưa về bến bờ xa lạ, cho ba ti, cho anh Hai, cho Kha. Tiếng đn cậu Năm ngọt lịm một nỗi niềm qu khứ, ai on một băn khoăn hiện tại. i lc, những giọt Măng cầm tỉ t thong nt hn hoan cậu l nguyn nhn của bỗng dưng lặng yn buồn b ti.

Riết rồi cậu bỏ gnh ht lun. Cậu thnh ng bầu của ti.

Chuyện b mật khng ai biết, kể cả trong trại. Ch thm Ba lu lu dm ti, lắc đầu cười v khng ni tiếng no. Kn như bưng. Ti v m vẫn thản nhin dọn hng ra bn mỗi ngy.

Người ta đến cng vi cầu xin ngy một đng đảo. Cậu Năm hốt bạc v dần dần xếp đặt chương trnh gọn gng, đu ra đ.

m đn em ở hai bn đầu cầu v đầu xm ngoi l đội lnh canh, lnh gc với bổn phận coi gi cẳng thin hạ cho thiệt kĩ trước khi chỉ đường v Chi Cậu, nơi thầy Năm Cầu Bng bi bi, coi tay coi tướng, thậm ch coi lun tử vi cho b tnh.

Trong Chi, cậu trữ sẵn nhang đn, giấy vng bạc v cả bao thơ cng. Tuỳ hỉ, ai muốn cng tạ bao nhiu th cng. Tuỳ theo yu cầu, khẩn thiết t hay nhiều, độ dầy mỏng của phong b cc thn chủ, cậu kn đo đưa họ ra ngoi hậu liu, nơi cậu lập bn thờ C, một bức họa truyền thần thật lớn c Thanh Nga,- ba ti vẽ thuở ba tương tư c -, đi lư đồng, vi ba chn đn thờ, toả khi nhang nghi ngt!

Cậu Năm cn xủ quẻ, giải hạn vận nữa. Hỏi thn chủ đi cu, cậu biết ngay họ muốn g va chờ đợi điều g. Cậu khng bao giờ đi hỏi hay định gi, ai muốn tự cng...C bao nhiu cũng được. Vậy đ m cậu hốt bạc mệt nghỉ. Cậu giao tiền hết cho m sắm vng. M ti cầm lấy những bao tiền m run rẩy. Tiền cng v, b cng hoảng. Mỗi lần như vậy, cu Năm nhẹ nhng ca điệp khc cũ :

-           C muốn Ngn gặp lại cha anh n hay khng ? Vợ chồng con ci đon vin ! Cng lắm th tui đưa hai mẹ con c đi, tới đu th tới, C độ, Tổ đi th mnh tai qua nạn khỏi, xum vầy vui vẻ m cn c cơ chữa bịnh cho chu Ngn...

Ti biết cậu đnh trng nhược điểm của m ti. Khi ti ra đời, sự nghiệp cầm ca hứa hẹn một triển vọng huy hong m m ti cn dứt bỏ khng thương tiếc. Kể số g mớ tiền b tnh thn chủ đ vui lng đng gp ! Hồi đ, m hi sinh để chỉ biết dạy dỗ, che chở thn ti. Thn tn tật nhưng ti lớn ln trong vng tay yu thương của mọi người trong trại. Ti được học hnh đng hong, c thầy l ba m, ng b ngoại, mấy c ch bc d trong gnh ht. Chỉ khi no bước ra khỏi cửa trại, v xm lạ, ra chợ, ti mới thức được sự tn tật của mnh, v tủi thn, sợ hi những nu ko, chọc ghẹo.

Ước mơ của ba l đưa ti qua Ba L để lm đi tay giả. Ừ, tay giả, bởi v m sanh ra ti trắng da, di tc, mặt mũi đẹp như c Thanh Nga, nhưng cnh tay tri với ba ngn yếu ớt v từ vai phải chỉ mọc ra một mẩu thịt thừa ngắn mềm, v dụng.

Ước mơ ra ngoại quốc của ba m ti tn lụn theo tương lai đon ht. Lng thương yu trời biển bị ray rứt v đắng cay tr ko khiến ba ti quyết định nhổ neo liều mnh ra đi. ng lẽ ra th ng cũng b tay chịu chết như ch Ba. Tội cho họ qu, thứ nghệ sĩ quen phng khong tự do như ba, như ch, như cậu Năm, giờ đy phải cắn răng chịu đựng những chn p v đạo đức giả. Vậy đ, m chỉ v ti, ba ti ra đi...

*

 

 Cũng may, lũ trẻ trong xm sợ ma. Ti xo tc rn khừ khừ chỉ đi ba đm m by giờ trời vừa chạng vạng l khng cn đứa no dm l mặt ra chỗ cy cầu mục. Phần cậu Năm, cậu cũng nui mập đm cng an ngoi đồn nn chuyện lm ăn của hai cậu chu ngy cng pht ! Chưa đầy năm, m ti đ trữ hơn hai chục lượng vng ! Sợ thất...đức, m ti buộc cậu phải cho bớt tiền cho người ngho. Cậu ku trời nhưng cậu sung sướng lm theo lời m. Cậu lm Bao Cng xm nhỏ, coi xt gia cảnh, xem tướng thiệt. Người no qu khốn cng, khng tiền bạc của cải m muốn mua sắm thăm nui chồng con bị nhốt trong trại cải tạo, hay gia cảnh tng quẩn v vượt bin hụt, đi t về thn trơ trọi, khng cửa nh vn vn th cậu dặn họ bỏ năm mười đồng v bao thơ, cầu xin khấn khứa C. Bữa sau trở lại, nếu C chứng được lng thnh c thiệt, tiền đặt cọc sẽ ho trăm, ho ngn. M ti sung sướng, nhẹ người theo nt hớn hở ngẩn ngơ của người lạ. Cn kẻ gian tham th thi khỏi ni, khng c một cắc bạc trong bao thơ ! Cậu Năm can trường m cũng thng minh số một, cậu thấy r ruột gan người ta, ai thiệt tnh, ai lo xạo, cậu biết hết. Chỉ cần cậu xo bộ bi ty, đm đm cậu tụng mấy quyển tử vi đẩu số. Hồi nhỏ cậu đi bun đường thuỷ với cha nn chuyện sng nước, gi nồm, gi bắc, cậu rnh dễ sợ.

No l hạn đng ở cung Sửu, tuy gặp thanh long , hoa ci nhưng khng c lộc...Ph đăng Hoả m trng Hải trung Kim sẽ khng khắc được, chớ nn....vượt bin, khng nn hn hạp phen ny...phải cng C, thỉnh ...Hạn lớn đ nghe, phải cng C cho chuyến đi trt lọt ! Gặp vợ cn bộ, cậu chm thẳng tay. Ảnh sắp bị điều tra ti sản ? Phải v cha cng ngay một số tiền lớn lm phước, phải tặng thầy Năm một tấm v số độc đắc cặp ba !

M ti lo ngại nhiều cũng phải. Lắm khi ban ngy m thin hạ ko tới đng đảo, x xụp vi lạy, cng x khng ngớt. Ở bn bờ bn ny, nhiều khi ti sặc sụa v mi nhang khi, lng ngổn ngang v những tiếng th thầm khẩn cầu, những bng người lom khom thấp thong.

Ban đm t người hơn nhưng ti vẫn nghe rờn rợn chập chờn một nguy hiểm khi nhn thấy những dng người m mẫm ra pha sau miếu C, ngoan ngon ngồi xếp hng chờ đợi.

Những con người chn nản cng cực. Họ khng cn g khc để bm vu, hi vọng v tin tưởng ? Hay thật tnh, chỉ l tấm lng hm mộ khng ngui một nghệ sĩ ti danh bạc mệnh ? Lm sao giải thch v biện minh cho sự thnh cng của cậu Năm. Ti khng tin cho lắm ở ti ba thnh tướng tin tri rất đột ngột của cậu.

Ti bắt đầu sợ hi, tuyệt vọng mỗi lần ngồi bn cầu chờ đợi những bng người yn vị, chờ đợi những nốt đn đầu tin. Cuộc đời họ đau buồn. Cuộc đời ti khng lối thot. No đu sn khấu đẹp đẽ với trăm vạn nh đn mu v o xim rực rỡ, phong cảnh hương xa, lu đi xứ lạ, hong tử khi ng, người hng hin ngang lẫm liệt ? No đu những chuyện tnh tuyệt vời, diễm ảo ? Những ước mơ, hi vọng của ti...

Chỉ c tiếng ca uất nghẹn trong đm đen, đổi lấy những đồng tiền rch nt, dơ dy nhưng căng căng phồng những ước mơ ho huyền.

ột nhin, ti nghe lạnh buốt sống lưng với nghĩ m ti, cậu Năm, ti, những b tnh đang nui những giấc mộng đin rồ kia, l đn kiến đang cuống qut hi hng chạy tứ tung trn bờ vực thẳm. Hm qua, ti nghe m bn với cậu sẽ về Bến Tre mua ghe lớn, xin vo quốc doanh đnh c với người em ruột của cậu. nh c vi chuyến cho quen lại với sng nước, chờ ngy biển lặng sẽ dong thẳng ra khơi trốn đi. Khng phải v m v cậu đ dư vốn m chnh v xm Chiếu qu nhiều đổi thay.

Anh Ba Kiểu bị khai trừ khỏi đảng v ra khỏi ban lnh đạo đon ht ồng Phước. Người thay thế anh nghe đu cn "gh gớm" sắt thp hơn anh hồi mới đến nữa. Trong đon đ c vi người ln đường đi học tập. Ch Ba Xanh cũng bị cảnh co mấy lần. iều chắc chắn sau cng l dy trại cũng như những căn nh sn lụp xụp gỗ mục hai bn sng sẽ bị giải thể, suốt từ hai bn cầu cho đến tận xm Vựa Ma.

m cng an được cậu Năm nui bấy lu nay cũng bị thay thế, bị đuổi đi hay trốn mất khi thằng cha trung u cng an bị bắt v bị nh nước tịch thu ci tiệm chui chuyn mn mua bn đổi chc xe gắn my lấy đại (tức l quản l gim) nhn dn.

Cậu tươi cười :

-           Sửa soạn kĩ nghen con, ca bữa cht cho ngọt. Cậu chu mnh gi biệt khn thnh giả thn yu. Về dưới qu mnh chuẩn bị ra đi. Nội năm nay l cha con đon tụ. Ra khỏi ci đất nước rch nt, khốn khổ v đầy quỷ dữ ny, tương lai con sẽ kh hơn. Cậu nghe ln ra d phản động hải ngoại hoi, đm nghệ sĩ mnh vẫn sống được, vẫn cn tiếng ht lời ca... cha, bỏ b con trong gnh ở lại...bơ vơ, cậu buồn hết sức, nhưng...Thi, vi Phật Trời, vi C, vi Tổ, cho cậu chu mnh qua trt lọt đm nay.

m nay, trời khuya gi nhẹ, mi nhang thơm ngt. Xm trại đ yn giấc, chm trong bng tối. m thanh nin gc xm tụ tập đ banh ngoi đường ci cũng đ vo hết trong trạm gc, nằm ngủ sắp lớp trn nền gạch, nn ti khng cn nghe vẳng tiếng cười đa, ca ht.

Cậu Năm đưa nhẹ tiếng đn tranh L con so. Ti đứng ln, lắc lắc đầu cho mi tc xổ bung ra. M ti vuốt vai, sờ soạng mặt ti trong bng tối, th thầm :

-           Cẩn thận nghen con. Cy cầu mục qu trờiCon ca t thi, để dnh sức cho ngy mai. Sng mnh đi sớm. M đ lo xong đồ đạc, hnh l.

Cậu Năm bỏ đn tranh, nhảy qua Ty ban cầm. Thong thả, chờ đợi. Ngồi ở đầu cầu mục, chn bung thỏng, day lưng về pha tiếng đn, ti soi mi nhn vo đm, cố tm ra những đe doạ v hnh. Dưới chn lớp snh như cao hơn, đưa mi hi vy hm. Cn trng bắt đầu rn rỉ. Ti ngổn ngang tơ v, buồn vui lẩn lộn. Nhớ đến đi mắt đen buồn của m, hai bn tay trắng mềm thon thả xa xưa giờ đy chai cứng sần si trn mặt ti. ến cậu Năm, đến ngy mai. Ngy mai no ? Cậu Năm dạo đn bi ht ưa chuộng của người vượt bin thuở ấy. H ơi giọng ht thin thu, suối nguồn in dấu, chiều mưa ngang đầu Chiều nay c thuyền viễn xứ nhổ neo ln đường

Khng c trong "mục lục" của c nhưng cậu chu chng ti chiều nay bỗng ăn khớp khng ngờ. Ti gởi m Bng hồng ci o, tặng cậu Sn khấu về khuya :

đuốc sn khấu soi thấu lng nhau từng nt cảm thng mờ đậmCnh mn nhung huyền ảo đ từng mở ra biết bao nhiu mi vị tm tnhThi đừng ni nữa () muốn thiết tha l chăm sc chu đo buổi diễn cuối cng của ti ngy m ti phải thu xếp hnh trang vĩnh viễn gi từ sn khấu, ti muốn đưa nắm tay gởi lời cho biết ơn khn giả tri m đ mấy mươi năm i mộ, nhưng muốn ấy đ hỏng, ti phải cam lng kết thc đời ti

Tiếng đn đệm của cậu bỗng bấn loạn, chao đảo. Ti hối hận, khng thể đi đến tận cng của tuyệt vọng, bn vội v quay về tuồng tch cũ. Tiếng trống M Linh. Chiếc quạt trầm hương. Như chấp tay ci đầu cho lần cuối. Xm nhỏ, trại buồn.

Chợt tiếng đn cậu Năm im bặt. C tiếng qut tho, tiếng chn thnh thịch trn đất, tiếng chn rầm rập khng gượng nhẹ trn những tấm vn nh sn. Anh đn pin loang long xẻ ngang dọc bng đm. Mồ hi vả ướt lưng, ướt trn, ti lạnh buốt dọc xương sống. Ti đứng ln. Tiếng cậu Năm la ht trong tiếng người thở hổn hển, những thn thể giằng nhau lăn lộn, huỳnh huỵch vang r trong đm tịch mịch :

-                Cha nội chạy đằng trời ! Tưởng "thầy" Năm mnh giỏi bi bi, "thầy" phải biết bữa tay Tổ trc!

-                Ngn ơi ! Chạy đi con !

-                Tụi by ra ngoi bi Ma, bắt đồng đảng " thầy " cho tao !

-                Con chạy v xm Cầu Mới, chạy đi con ơi ! Con

-                ứng yn, ai chạy l bắn bỏ !

Tiếng ht của cậu ằng ặc vướng lại trong cổ họng, tức tửi khiến ti chong tỉnh, giật mnh chạy đi. Những tấm vn nhỏ gập ghềnh than khc dưới chn ti. Gi v v hai bn tai. Ti lao mnh về pha trước trong bng đm dy đặc. i chn muốn bay nhanh hơn định mệnh. Con tim thnh thịch nhảy ra khỏi lồng ngực, li đi mắt nhn thấy ba m sng đi vui vẻ dưới sn khấu nhn ln ti bằng nh mắt đn mu v ka, Kha hấp hy cười trn tay dang chờ đn. V một mảnh vn ma vương no gy vụn dưới chn ti. Trong một tch tắc thn hnh ti chơi vơi, nhẹ tnh trong khoảng khng. Trước khi rơi xuống lớp bn snh v rc rến, b ma đang ho kiếp. Phải gượng dậy, ti kh nhọc rt chn ra khỏi những nhầy nhụa gh tởm. Tiếp tục chạy, phải tiếp tục. Ti chạy vật vả kh khăn trong lớp bn snh dy đặc. Phải vượt thot khỏi nơi ny, phải ra ngoi bn tay khắc nghiệt của lũ người kia, phải bay về pha ba ti, về pha chn trời sng đẹp, nơi cậu Năm hứa hẹn. Ừ, nơi ấy, đn sng, những ống knh hướng về sn khấu. Những nh đn đủ mọi mu chi chang. Ti sẽ o xim lộng lẫy rơi nước mắt khc chuyện tnh dang dở. Ti u sầu lm Ph Ca, đng vai c du giả, đớn đau tm về rừng ni cũTi lm Ging Hương đạo diễn một mn gi biệt sn khấu sau cngTi sẽ ci cho sung sướng trong tiếng vỗ tay khng dứt, ti sẽ khc vi sau tấm mn nhung, p mặt vo vai m, nghe bn tay m vuốt ve mi tc ti, lau phấn son trn mặt ti v đt ti ăn những muỗng ch ngọt lịm

Ti cố chạy về pha nh đn leo lt ở xm trong. ầu, vai ti va vo những cy cột chống sn nh đau điếng. Pha trn, những ngi nh lục tục thức giấc, cu nhau. C ai cứu ti khng ? C ai cho ti đi tay nguyn vẹn, đi chn rắn chắc ? Ai gắn cho ti đi cnh để bay bổng ln trn kia. C ai khng ?

Ra khỏi đm nh sn, trước mặt ti l con sng rộng tiếng từng luồng chảy nhẹ, thoang thong mi nước, pha bn phải, những khối đen mờ ảo. Dường như l doi đất nhỏ nh ra cuối xm Vựa Ma, một bi rc thứ hai của cc xm ven sng. Thứ rc đ được chắt lựa, bị lũ trẻ ch bai, thứ rc rưởi hạng bt đ bị bươi mc đến tận cng nn khng cn ai dm ng đến nữa. Nhưng pha sau doi đất ấy, bắt đầu một xm khc. Một cht nữa thi, ti sẽ thot ! m dường như sng ra ở pha trước, ku gọi. Ti dấn bước, nhưng vấp chn, ng sấp xuống. ầu đập xuống một khối mềm nhũn. Ti co gối, gượng dậy, mặt kề st khối bầy nhầy hi thối. i mắt ti nhn gần đến nỗi sắp chạm đi hốc mắt to đen su hơn cả bng tối vy quanh ti v hốc mũi cn dnh cht thịt da bng nhng đen xm. Hm răng di những chiếc răng nhe ra cười với ti, đi g m một bn lửng lơ vi sợi thịt đang thối rữa, bn kia trơ xương trắng nhờ nhờ. Trong một khoảnh khắc nh chớp tr nhớ lo ln khun mặt người đn ng tự tử mấy thng trước. Tiếng ht ti x đứt bng đm. Ti go ln như đin. Như dại. Am thanh hi hng v vọng. M ơi ! M ơi !

Xm bn c tiếng lao xao, nh đn loang long. Hải đăng no cho thuyền lạc trong đm ? Ho quang cứu rỗi hay sấm st sau cng ?

Phan Thị Trọng Tuyến

1985