DaoKhiQuynhChi

Đảo khỉ

 

Nguyn tc : Sarugashima của Dazai Osamu

Người dịch : Quỳnh Chi

 

 

Hy tưởng tượng nỗi phiền muộn của ti sau khi vượt cả một đại dương để tới hn đảo ny. Đảo cn ngủ yn dưới mn sương dy đặc bao phủ, chẳng biết đang l ngy hay đm. Ti dụi mắt cố nhn cho r ton thể diện mạo của hn đảo. C v số những phiến đ to lớn trần trụi dốc dc nằm chồng ln nhau, thỉnh thoảng thấp thong thấy c những cửa miệng đen ngm đang h hốc của cc hang động. Khng biết đy c phải l ni hay khng. Chẳng thấy một ngọn cỏ xanh no cả.

Ti l d đi bọc theo dưới chn ngọn ni đ.Thỉnh thoảng nghe thấy c tiếng h ma qui vẳng lại từ một nơi khng xa lắm. Khng biết đ l tiếng ch si hay tiếng gấu. Nhưng sau khi đ trải qua những gian nan mệt nhọc trn đường thin l, ti đ trở nn gan dạ, chẳng hề bận tm v những tiếng h ấy, cứ thế đi rảo quanh khắp đảo.

Ti ngạc nhin v phong cảnh trn đảo thật nhm chn, đến đu cũng chỉ thấy ton l đường đ lộc cộc. Bn phải l ni đ, bn tri l những vch đ hoa cương hầu như dựng thẳng đứng, cao vt, p st ngay bn cạnh. Con đường ở giữa hai vch ni m ti đang đi, bề ngang gần hai thước, cứ mở mi ra trước mặt.

Mnh thử đi tới khi no khng cn đường đi xem no. Những gian khổ v trăn trở ngy qua gip ti giờ c được ci nhuệ kh khng biết sợ l g.

Đi được chừng nửa dậm, ti lại đang đứng ở địa điểm khi bắt đầu đi. Ti chợt hiểu đ l một con đường đi vng quanh ni đ. Chắc hẳn l ti đ đi vng quanh tới hai lần cng một con đường ấy chứ khng sai. Ti mới biết rằng hn đảo ny nhỏ hơn ti tưởng.

Mn sương dầy đặc long dần khiến ti trng thấy đỉnh ni n ngữ ngay trước trn mnh. C ba đỉnh ni. Ở giữa l một đỉnh ni trn, c lẽ cao đến gần mười thước. Đỉnh ni ny lt những phiến đ phẳng c vn nhiều mầu, triền ni chạy thoai thoải về pha bn tri, tiếp nối với một đỉnh ni nhọn hoắt bn cạnh, pha triền ni cn lại l một vch đ cheo leo dốc dc tuột xuống cho đến khoảng lưng chừng ni th lại nối tiếp với một ci đồi kh rộng nổi bồng ln. Ở chỗ vch đ ấy c một ging thc nhỏ rơi xuống ci khe ni bn cạnh đỉnh đồi.

Vch đ gần thc nước th dĩ nhin rồi, m khắp nơi trn đảo cũng đều ẩm ướt xanh biếc v sương m. Ti thấy c hai thn cy. Một cy ở ngay chỗ miệng thc, trng giống như l cy sồi. Trn đỉnh đồi cũng c một thn cy to lớn, hnh tướng cổ qui chẳng biết l giống cy g. V cả hai cy đều đ ho kh. Ti đ bng khung ngắm quang cảnh hoang liu ấy hồi lu.

Mn sương mỏng tan dần. nh mặt trời bắt đầu chiếu xuống đỉnh ni ở giữa. Đỉnh ni cn đẫm sương sng rực ln. Đ l nh nắng ban mai. Ti vẫn cn đủ thư thi để nhận ra đ l nh nắng ban mai hay nắng chiều. By giờ l lc rạng đng sao nhỉ.

Ti cảm thấy phần no sảng khoi, bn bm vo vch đ m leo ln đỉnh ni. Đỉnh ni thoạt nhn th c vẻ hiểm trở, thế nhưng leo ln rồi mới thấy cũng c từng bậc để đặt chn ln hẳn hoi, khng đến nỗi cheo leo lắm. Ti đ b đến tận miệng thc nước. Chỗ ny c nh nắng ban mai rọi thẳng xuống, v thấy được cả ln gi nhẹ mơn man trn trn.

Ti chuyền sang cy g giống như cy sồi, ngồi xuống đấy. Khng biết đy c phải l cy sồi, hay l cy nara hoặc cy momi. Ti nhn mi ln tận ngọn cy. Năm su cnh nhỏ đ ho, cn chĩa thẳng ln trời, những cnh ở gần tầm tay ti th đ bị gẫy xơ xc. Thử leo ln xem no

 

Mưa tuyết

Đang ln tiếng gọi ta

 

C lẽ đ l tiếng gi, ti bắt đầu leo thoăn thoắt

 

Gọi ta

Thn phận t đy

 

Khi mệt lả th hay nghe như c nhiều giọng ht đấy m. Ti đ ln đến ngọn cy, bn thử rung những cnh cy kh ho trn ngọn cy vi ci

 

Gọi ta

Số kiếp hẩm hiu

 

Cnh cy kh m ti đang đứng bỗng bị gẫy ku đnh rắc một ci. Ti bm lấy thn cy, cứ thế m rơi thẳng tuột xuống đất.

 

-Bẻ cnh hả !

 

Ti nghe r mồn một giọng ni ấy ở ngay trn đầu ti. Ti vịn thn cy đứng ln, đưa mắt đ bị hoa cả ln nhn quanh tm nơi pht ra giọng ni ấy. Ồ, ti bỗng thấy lạnh cả sống lưng. Một con khỉ từ trn vch ni sng rực dưới nh nắng mai, đang chậm ri tuột xuống. Tất cả những g lu nay ngủ yn trong ti, bỗng nhất loạt sng le ln.

 

-Xuống đy no. Tớ lm gẫy cnh đấy

 

-Cy ấy l của tớ.

 

Hắn từ trn vch đ tuột xuống, trả lời ti như thế, rồi tiến về pha miệng thc. Ti bn thủ thế. Hắn nhu my lm ci trn bng lưỡng nhăn lại thnh nhiều nếp, đưa mắt nhn chng chọc bộ điệu của ti, rồi cười nhe hm răng trắng nhởn. Ci cười của hắn lm ti cu tiết. Ti hỏi:

 

-Nhn tớ buồn cười lắm sao ?

 

Hắn đp:

 

-Ừ, buồn cười lắm. Đằng ấy vượt biển tới đy hả.

 

-Ừ.

 

Ti vừa nhn những gợn sng nước từ pha miệng thc đang sủi ln rồi khng ngớt lan xa vừa gật đầu trả lời hắn. Ti đang hồi tưởng lại lc cn phải giam mnh trong ci thng gỗ chật hẹp t tng.

 

-Tớ cũng khng biết g cả, chỉ c điều l biển rộng lắm phải khng ?

 

Ti lại gật đầu trả lời hắn:

 

-Ừ.

 

-Vậy l cũng như tớ.

 

Hắn vừa lẩm bẩm thế, vừa vốc nước ở miệng thc ln uống. Khng biết từ hồi no cả hai chng ti đ ngồi cạnh nhau.

 

-Bọn mnh cng qu cả. Chỉ nhn đằng ấy một ci l tớ biết ngay. L v ở xứ chng mnh, tai của ai cũng sng rực ln.

 

Hắn nắm tai ti ko thật mạnh. Ti nổi cu bn co vo cnh tay phải tinh nghịch ấy của hắn. Thế rồi chng ti nhn vo mặt nhau m cng cười vang. Ti bỗng cảm thấy rất thoải mi dễ chịu.

Tiếng ku lanh lảnh vang ln ngay gần chỗ ti. Ti ngạc nhin quay lại th thấy một bầy khỉ c đui to chần chẫn, lng l xồm xom, đang đứng đầy trn đỉnh đồi, cng hướng về pha chng ti m tru tro. Ti đứng vng ln th hắn ngăn lại:

 

-Đừng đừng ! Đừng c quay về hướng đ. Chng n l giống khỉ h. Sng no chng cũng nhn về pha mặt trời m h như thế.

 

Ti đứng ngy người ra nhn. Trn đỉnh đồi no cũng c những đn khỉ đang khom người xuống tắm nh mặt trời.

 

-Tất cả đều l khỉ ?

 

Ti ngỡ mnh đang nằm mơ.

 

-Đng thế. Nhưng l giống khỉ khc với bọn mnh. Họ khc qu với mnh.

 

Ti nhn thật kỹ từng con trong bọn chng. C con lng trắng rậm di mượt phất phơ trong gi ban mai, đang cho khỉ con b. C con mặt đỏ gay, cứ ngửng mặt ln trời m ht bi g ấy. C con cong ci đui lng vằn vện thật đẹp, đu mnh trong nắng. C con mặt my nhăn như bị m cứ lăng xăng đi lại hết chỗ ny đến chỗ kia.

 

Ti khẽ hỏi hắn:

 

-Ở đy l đu thế nhỉ ?

 

Hắn đp với nh mắt u buồn:

 

-Tớ cũng chẳng biết nữa ! Chỉ c điều l hnh như khng phải l ở Nhật.

 

Ti thở di:

 

-Vậy . Nhưng cy kia hnh như l cy sồi Kiso th phải.

 

Hắn quay lại g bồm bộp vo thn cy đ kh, rồi nhn ln tận ngọn cy, bảo:

 

-Khng phải đu ! Cnh cy ny mọc theo kiểu khc. Vỏ cy th khi c nắng chiếu vo chỉ hắt ln một mu đng đục. Vả lại, cy m khng nẩy chồi non th cũng kh biết được đ l cy g.

 

Ti vẫn đứng yn một chỗ, hỏi hắn, lc bấy giờ đang đứng tựa vo gốc cy đ ho kh:

 

-Tại sao cy lại khng đm chồi nhỉ ?

 

-Tại v cy đ ho kh từ ma xun. Khi tớ tới đy th đ ho kh rồi. Từ đ tới nay đ qua thng tư, thng năm, rồi thng su, tức l đ ba thng. Khng phải l chỉ bị kh ho, m hnh như cũng khng phải l cy được trồng theo kiểu cắm xuống đất đu. Cy khng c rễ , chắc l thế. Cy bn kia cn tệ hơn. Bn ấy ton l một lũ phải gi.

 

Hắn vừa ni vừa chỉ bọn khỉ h. Lũ khỉ h đ hết tru tro, hn đảo cũng kh yn tĩnh trở lại.

 

-Ngồi xuống đy ni chuyện no.

 

Ti ngồi xuống st ngay bn cạnh hắn.

 

-Chỗ ny tốt đấy chứ ? Trn đảo ny th ở đy l chỗ tốt nhất đấy. C nắng ny, c cy cối ny, hơn nữa cn được nghe tiếng nước nữa ny.

 

Hắn vừa ni vừa nhn xuống ging thc nhỏ một cch mn nguyện.

 

-Tớ ra đời ở vng gần eo biển pha bắc Nhật bản. Đm đm c tiếng sng mơ hồ vọng về. Tiếng sng hay lắm. Cứ như l từ từ từ từ m rt vo lng mnh ấy.

 

Ti cũng muốn kể chuyện về qu mnh.

-Tớ th tớ nhớ cy cối hơn l tiếng nước. V tớ sinh ra ở tận mi trong rừng su ở vng ni miền trung nước Nhật. L cy c mi thơm thch lắm.

 

-Thế th thch thật rồi. Ai cũng nhớ cy cối cả. V thế ở đảo ny bất cứ tn no cũng muốn ngồi ở chỗ c cy, d chỉ một thn cy thi.

 

Hắn vừa ni vừa vạch lng hng ra chỉ cho ti xem mấy vết sẹo đỏ thẫm :

 

-Để chiếm được chỗ ny, tớ đ phải khổ cng như thế đấy.

 

Ti nghĩ mnh phải rời khỏi nơi đy.

 

-Tại tớ khng biết.

 

-Được m, khng sao đu. Tớ ở đy thui thủi c một mnh. Từ by giờ, coi như chỗ ny l của cả hai đứa cũng được. Nhưng đằng ấy phải cẩn thận đừng lm gẫy cnh nh.

 

Sương tan, trời quang đng hẳn, ngay trước mắt chng ti hiện ra một quang cảnh thật lạ lng. L xanh. Mu xanh ngợp cả mắt ti. Ti đ nhận ra được lc ny đang vo ma no. Ở qu ti by giờ l ma cy chuy ra l non thật đẹp. Ti ngửa cổ ngắm những hng cy l xanh. Nhưng chỉ một thong, giy pht thả hồn mộng mơ ấy đ bị đứt đoạn.

Ti kinh hong giương mắt ra nhn. Dưới vm l xanh c một con đường trải sỏi c vẩy nước trng mt rượi. Những người mắt mu xanh, mặc quần o mu trắng thật sang trọng, đang lũ lượt ko nhau đi. C cả những phụ nữ cắm lng chim trn đầu, nhn đến la cả mắt. C cả người đn ng vừa chậm ri vung vẩy chiếc gậy lớn c bọc da rắn, vừa lần lượt quay sang hai bn hết phải rồi tri m mỉm cười với mọi người.

 

Hắn đỡ lấy người ti, đang mềm nhũn ra v run sợ, th thầm thật nhanh bn tai ti :

 

-Đừng ngạc nhin, sng no cũng như thế ny.

 

- C sao khng ? Bọn họ đang nhắm vo chng mnh .

 

Ti cắn chặt mi dưới, nhớ lại những điều th thảm đ từng trải từ lc bị bắt trn ni, cho đến khi được đưa tới đảo ny.

 

- Lm tr đấy. Họ lm tr cho mnh xem đấy m. Cứ yn m xem, sẽ thấy những điều cũng hay lắm đấy.

 

Hắn vội vng ni thế. Rồi một tay vẫn m chặt lấy người ti, một tay chỉ trỏ đy đ trong đm người ấy, hắn giải thch cho ti nghe :

 

-Kia l người vợ, một người đn b chỉ biết c hai cch sống: hoặc l lm mn đồ chơi cho chồng, hoặc l lm người chỉ huy ng chồng, khng chừng l ci rốn của con người cũng c hnh dng như thế. Kia gọi l học giả, l hạng người kỳ cục chuyn sống bằng nghề đưa ra những giải thch chỉ lm phiền cho cc bậc thin ti đ qu cố, hay ln mặt dậy đời cho cc bậc thin ti sắp ra đời; tớ cứ nhn bọn họ l đ thấy chn ngấy, muốn buồn ngủ rũ cả người ra. Kia l nữ diễn vin, ngy thường điệu bộ đng kịch cn giỏi hơn cả khi ở trn sn khấu. Ối, ci răng cấm bị su của tớ lại nhức ln rồi. Thế cn đấy gọi l địa chủ, đồ nht gan chỉ lo biện bạch rằng mnh cũng lao động tay chn, tớ cứ nhn ci bộ điệu ấy l thấy nhột nhạt như c con rận b trn sống mũi. Cn g đn ng đeo găng tay trắng ngồi trn chiếc ghế di đằng kia l ci giống m tớ ght nhất. Nhn ka, g vừa xuất hiện l c cơn lốc xoy ton phn mu vng thối hoắc đầy trời đấy l g.

Những lời hng biện của hắn ti chỉ nghe chiếu lệ. L v ti cn đang mải nhn một ci khc. Đ l bốn con mắt sng rực như lửa. Những con mắt mu xanh trong vắt của lũ trẻ con của giống người. Từ ny giờ hai đứa b ny gắng lắm mới nh đầu ln được khỏi bức tường bằng đ hoa cương xy vy quanh đảo, để dm vo trong ny. Cả hai c vẻ đều l con trai. Gi ban mai thổi vo mi tc mu vng ngắn ngủn bờm xờm của chng. Một đứa mặt đầy tn nhang, ci mũi đen ngm. Một đứa c đi m như cnh hoa đo.

Một lt sau hai đứa b cng ngoẹo cổ, ra dng đang suy nghĩ điều g. Thế rồi, đứa b c ci mũi đen ngm chm mi nhọn mỏ ni bằng giọng điệu thật gh gớm điều g đ vo tai đứa kia. Ti lấy hai tay lắc người hắn, gọi:

 

-Chng n ni g thế, ni cho tớ nghe thử. Đứa b kia đang ni g thế.

 

Hắn c vẻ giật mnh, ngưng ni ngay lập tức, hết nhn mặt ti lại nhn lũ trẻ đằng kia. Thế rồi, miệng cứ mấp ma mấp my, hắn trầm ngầm nghĩ ngợi hồi lu. Ti cảm thấy c điều g rất gh gớm trong thi độ do dự của hắn. Bọn trẻ đ phun ra những lời g đ dường như rất mnh liệt về đảo của bọn ti, rồi biến mất sau bức tường đ, thế m hắn vẫn cn lng ta lng tng, hết gc tay ln trn lại gi mng, mi một lt sau hắn mới chậm ri ni, với nụ cười thậm ch c cả một cht ranh mnh nơi khe mi

 

-Chng n ch l : lc no đến đy xem, cũng thấy chẳng c g khc.

 

" Chẳng c g khc". Ti liền hiểu ra hết mọi chuyện. Điều m ti ngờ vực đ trng phc. " Chẳng c g khc". Đy l một lời ph bnh. Vậy th kẻ lm tr cho thin hạ xem, chnh l chng ti.

 

-Vậy . Vậy th nẫy giờ đằng ấy đ ni dối tớ.

 

Ti muốn thoi cho hắn ch chết.

 

Cnh tay của hắn đang đỡ lấy ti như siết chặt hơn, hắn đp :

 

-V tớ thấy tội nghiệp.

 

Ti vi đầu vo lồng ngực rộng lớn của hắn. Ti thấy xấu hổ cho sự ngu ngốc của mnh hơn l tức giận v lng tử tế dễ ght của hắn.

 

-Đừng khc nữa. Khc cũng chẳng lm g được.

 

Hắn vừa vỗ nhẹ vai ti, vừa buồn b th thầm.

 

-Pha trn tường ro bằng đ c cắm một ci biển gỗ di, thấy khng. Mặt sau của tấm biển gỗ quay về pha bọn mnh th nhếch nhc chỉ c vn gỗ nu đỏ, nhưng pha mặt bn kia của tấm biển ghi như thế no, đằng ấy c biết khng ? Giống người họ đọc những hng chữ ghi trn ấy. Trn ấy viết rằng " Khỉ c tai sng rực ln l khỉ Nhật Bản ". m khng chừng họ cn viết điều g coi thường mnh hơn thế nữa ".

 

Ti khng muốn nghe điều g nữa. Ti thot ra khỏi vng tay hắn, chạy bay về pha thn cy ho kh, leo ln đ.Ti bm chặt lấy ngọn cy, đưa mắt nhn khắp đảo. Mặt trời đ ln cao. Sương m trắng xa ấm p bốc ln khắp đ đy trn đảo. Cả trăm con khỉ đang nhởn nhơ phơi nắng đa giỡn dưới khoảng trời xanh. Ti cất tiếng hỏi hắn, đang gục đầu ở yn một chỗ bn miệng thc :

 

-Tất cả đều khng biết g cả ?

 

Hắn khng buồn ngửng ln nhn ti, từ dưới đp vọng ln:

 

-Biết lm sao được ! C lẽ chỉ c tớ v đằng ấy biết m thi .

 

-Tại sao khng bỏ trốn đi ?

 

-Đằng ấy định bỏ trốn ?

 

-Tớ sẽ bỏ trốn

 

L xanh. Đường trải sỏi. Ging người lũ lượt.

 

-Đằng ấy khng sợ ?

 

Ti nhắm nghiền mắt lại. Hắn đ ni ra ci điều khng nn ni.

Lẫn trong tiếng gi vi vu bn tai, c tiếng ht trầm lắng vẳng lại. C phải l tiếng ht của hắn ? Ti thấy m ấm nơi m mắt. Đ l bi ht đ lm ti ng từ trn cy xuống đất lc nẫy. Ti vẫn nhắm nghiền mắt, lắng tai nghe.

 

-Đừng, đừng, hy xuống đy no. Chỗ ny tốt lắm. C nắng chiếu ny, c cy cối ny, nghe thấy tiếng nước ny, v nhất l khng phải lo khng c ci ăn.

 

Tiếng gọi ấy của hắn nghe như vẳng lại từ xa, thế rồi cả tiếng cười trầm ấm nữa.

Những mời gọi ny cứ như l sự thực. Hay đ chnh l sự thực cũng khng chừng. Ti thấy mnh mỗi lc một chao đảo, hoang mang hơn. Thế nhưng, thế nhưng ging mu, ging mu ngu xuẩn được nui dưỡng từ khi ở trn ni của ti vẫn một mực ku to ln rằng :

 

-.....Khng !

 

Vo giữa thng 6 năm 1896, văn phng sở th thuộc viện bảo tng Lun Đn nhận

được tin khỉ Nhật bản đ bỏ trốn. Hơn nữa khng chỉ một con, m l hai con.

 

Nguyn tc : Sarugashima của Dazai Osamu (1935)

Người dịch : Quỳnh Chi ( 27-12-2008)