ConTramDenTTChinhND

Tr n Trung Chnh

Con trắm đen

 

Lo muốn tin rằng những tai hoạ hnh hạ lo l do lo phải chịu quả bo của tiền kiếp, lo chưa thể chết v cn phải chuộc tội, phải kin nhẫn by tỏ cho xong sự hối cải. Vng, lo đ nhẫn nại, sẽ cn nhẫn nại. Nhưng xin Người, sao Người khng cho con ci của Người vo một lc no đ được chứng kiến tội c hay sự lầm lỗi của n trong kiếp trước, để con ci của Người ứa nước mắt cầu xin Người hy trừng phạt th thảm hơn. Rằng, hoặc Người bắt chng chứng nghiệm sự quả bo ngay trong cuộc đời của mỗi đứa... Lo uất nghẹn họng, đi mắt chưa chịu chết hẳn như hai hốc rất su, từ đy n vẫn thoi thp sống, v lại đau gh gớm. Lo nn tiếng rn, p đi bn tay ln mắt ngăn những giọt lệ tro ra nng bỏng: Khng, Người đ khng cng minh với con, con hờn on Người....

Trước ngy nh sng vĩnh viễn tắt trong đi mắt, lo đ từng hi vọng trong thời gian khả năng phục hồi thị lực được mở ra. Nhưng rồi bng chiều ập xuống ko di, mươi bận một ngy lo nng đi bn tay trước mắt, nhận ra cng kh khăn hơn hnh viền lờ mờ hai bn tay. Lo đập đầu van lạy, khẩn cầu, nước mắt cạn kiệt, khun mặt kh ho v tuyệt vọng. Lo phải cam phận, phải cố tin rằng: vợ chết, m lo, chỉ c thể l sự bo ứng của tiền kiếp. Tai hoạ ập xuống lc lo đang gắng gượng hn nốt mấy thanh thp cột trn tầng năm ngi nh đang xy. Lo vừa nuốt xong ci bnh mỳ lẫn v vn bụi ct cng trường. Một bữa tối ht kh dịch vị, khiến lo thm hp một hơi hết bt canh c chua nấu dọc mng, rồi được ngm mnh dưới nước hồ, khoan khoi nhận nước thẩm thấu qua từng tế bo, nước lm trương v ứ đầy cơ thể. Được phục hồi sau cả một ngy bị thiu đốt trong nắng thng bảy, cng với sức nng toả từ những ngọn lửa hn đ ht kiệt nước trong người lo. Gi vợ lo cn sống, để lo được sống như một người bnh thường bồn chồn cảm nhận sự chờ đợi của ai đ, v cũng khắc khoải chờ đợi một ai đ. Cn lc ny chỉ c những nh lửa hn, những lằn roi điện quất ln bầu trời nhu nt như ci đũng quần đn b... Đ l tất cả những g r nt cn lưu lại trong k ức trước giy lt lo gặp nạn.

Hm đ đứa chu nội cũng lọt lng, một kẻ vừa chui khỏi bng tối, một người rơi vo đm đen.

Lo đ thuộc đường di chuyển trong nh m khng va đập, khng lm đổ vỡ d một ci chn uống nước đứng st mp bn. u cũng l sự khc biệt đng hnh diện của chng ta, những người c nguyn vẹn đi mắt sng lun qua ci gương quan st định kỳ của bản thn, chẳng cần tm cch thch nghi với khng gian nhỏ b của ngi nh mnh. Đng hnh diện hơn nữa l, vo những dịp c thể chng ta cn từ vị tr no đ xt được rằng nơi ta sinh sống nhỏ b, cũ kỹ, hay to lớn trong tương quan với những ngi nh hng xm. Cn lo m phải học cả cch chăm sc đứa chu nội, thăm bằng mũi v tay lc n đi, ỉa, tnh sao để thằng chu chưa biết ni c thể đớp trng tha thức ăn do lo bn...

Một hm n giẫy đạp trong vng tay lo, ưỡn cong người đi chơi, lo quờ quạng tm một vật trn giường để dỗ chu. Thằng b khng chịu vng vẫy hất đi, nhưng chẳng khc, n vươn người hướng về pha cửa sổ. Lo ch , hồ nghi, chợt hiểu những tiếng chim ro rắt ngoi phố đang li cuốn n, nhưng khng phải những m thanh do bầy chim no đồng thanh ht. Lo nhớ ra một năm mươi bận c người đn ng vẫn đến phố ny bn những con chim bằng gốm, ng ta mỏi mệt ngồi trn h phố, kin nhẫn thổi con chim gốm chứa nước trong bụng, gọi bầy trẻ đến vy quanh mỗi lc thm đng. Bầy trẻ con của phố ngậm những con chim gốm đua nhau rc khắp mọi nh. Những ngy đ tiếng chim gốm reo từ ban mai, c thể lm ai đ giật mnh nhớ ra rằng thnh phố ny đ từng c những con chim chuyền dưới cc tn l xanh. Tiếng chim đnh thức một cch khin cưỡng những cu chuyện cổ tch lỗi thời. Những con chim gốm sống st, được tha thứ, do chng khng ginh thức ăn với người v chng đủ khn để chẳng chịu hầu rượu một ai cả.

Lo vụng về vt nan đan lồng, mua chim. By giờ đứa chu nội của lo đ nhn thấy một con chim lng vng biết nhảy, biết chở thằng b vo cu chuyện cổ tch no đ m người lớn vẫn hnh hạ tr tưởng tượng của bọn trẻ. Lo sẽ đưa n đi thăm vườn bch th xem những con chim to sống ở lồng to, chim nhỏ ở lồng nhỏ. Liệu lo phải giải thch ra sao về bọn chim ấy với đi mắt đ lo, ci kh l phải giải thch tại sao chng bị nhốt, nếu thả chng sẽ bay mất v sợ người? Khng, người sợ chng chu ạ. Chng c thể mổ mắt chng ta như đ mổ mắt ng. Ni dối phải tội, c thể bị m lần nữa. Thi vậy, lo thở di, tới lc đ hy hay, bọn trẻ lớn ln ngoi sự giải thch của người gi.

Khi thằng b đ lẫm chẫm đi được, n chẳng chịu np st lo mỗi khi lo rờ rẫm cho chim ăn, n đứng vo ci tầm m con chim khng mổ mắt n được.

Đ gần mười năm lo phải sống cảnh vợ go con ci, từ năm lo chưa đến su mươi tuổi, chưa vo tuổi lun mong ước được người ta chn mnh, đừng bắt mnh chn người ta. Trời đưa b ấy đi nhanh qu, khng đợi lo lm hết buổi về nh để vợ chồng dặn d nhau. Lo chải đầu, vuốt v vấn lại những sợi tc đen trộn bạc vương lơi ra ngoi khăn. Lo giằng co, gạt mọi người ra để cho lo ngồi bn b, cầm lấy bn tay b đ buốt như sương, gắt ln với b: B đừng dậy sớm nấu nướng lch kch, ti ăn thế no cũng được.... Lo kể lể chuyện giỗ chạp. Tết lễ no cũng giận b việc bếp nc,... người ta sống khng cốt ở ci ăn, cốt ở ci vui, sao b chẳng chịu hiểu?.

Hng thng sau đ, lc hai cha con ngồi bn mm cơm, lo vẫn đợi b xới cơm cho lo, lo bảo với thằng con: My cứ ăn rồi đi việc my. Lo ngồi đợi vợ cng ăn bữa tối, vật mnh hờn trch b bỏ lo, rồi yn lặng m ci cơi trầu của b để lại. Lo chọn l trầu, bổ cau, cắt vỏ, nm vi, tm trầu cho vợ... Lo ln giường trăn trở sao cho c thể đặt mnh đng vị tr b ấy đ nằm trước lc nhập quan. Lo bung xui tay, mắt mở trừng trừng đợi b về đưa lo cng đi.

Căn nh tối om, chuột, mo ch che ginh nhau khc c kho trong mm, x đổ bt đĩa. Lo gượng dậy b mm dọn dẹp.

Từ dạo con trai lo lấy vợ, n đng lại cho lo ci bn thờ, k ci chng tre dưới đ. Lo để cho vợ chồng n v đứa chu dng ci giường cũ của vợ chồng lo. Ci giường ấy mnh mng qu v thời gian đối với người m như di hơn, được xc định bởi diễn biến m thanh chỉ đến khi về đm mới tắt dần. Lo rất kh ngủ với đi mắt lo, n l hai hn than cn m ỉ chy. Những khi tiếng động lắng xuống, đi mắt lại nng v chi ln, cn giấc ngủ trong tiếng động ngắn, bồng bềnh, khng su. Lo thắc thỏm sợ c đm no b về khng c chỗ ngủ, chợt nghĩ thế lại nhỏm dậy với tay tm cơi trầu, lo ngồi dựa lưng vo vch thầm th: B gh ngồi tạm với ti vậy, ti lựa một miếng trầu tm sẵn mời b đy.... Cuối buồng thằng con trai cng con vợ hnh hạ ci giường từ chập tối, giờ đ say giấc, đứa con du rn rẩm trong mơ.

Lo lập cập nhấc ci ống nhổ ln mặt chng, b ấy sạch lắm, dy t quết trầu cũng phải lau kỹ cng. Đm nay chuyển trời, gi qu, trẻ nh ai khc ngằn ngặt, đứa chu lo quật chn thnh thịch xuống giường v c tiếng người mẹ trẻ ngi ngủ ht ru rầu rĩ.

Vợ chồng thấy nhau gi phải qua ci sự thể no đ, giống như ta bỗng nghe thấy con mọt cắn thang giường mới biết n đang cũ trước mắt ta. Gi biết sớm, ti sẽ ngắm b lun, năm no nhỉ?. Lo thấy b đ gội đầu, ti mớ tc rất nhiều sợi bạc hong gi, cả nạm tc rối cũng thế. Hương hạt mi quanh quất... B cười để lo khng ngượng ngập luồn tay vo b tm những chỗ lo yu dấu, gip lo nng cảm xc của mnh v giữ n khng qu nn nao. B lau những giọt mồ hi trn mặt lo, gượng xoay xở để lo nghỉ thở hổn hển trn người b.

B lm cho lo tin vo sức khỏe dẻo dai của lo, cn c thể hi, hưởng những bp non tận ngọn cy cổ thụ. Chng mnh chưa gi phải khng b?. B cười thong cht xt ruột gật đầu. Lo vẫn đon ra mắng yu b l con lợn đất, những đồng tiền trt bỏ vo đấy phải c mẹo mới khều ra được, lo ci khuy o cho vợ, siết b vo lng. Lc no cũng d sẻn, d sẻn cả một đời người, b lại cười bc mi cam đưa vo miệng lo, dng dao lạng mỏng phần ci để b ăn cho thơm mồm. Vợ chồng ngủ với nhau cũng d sẻn, b dỗ dnh mỗi lc lo muốn lắm, vuốt v gi đầu lo nh nhẹ: ng ngủ sớm lấy sức đi lm nui mẹ con ti.

Khng ring lo, những thằng đn ng chẳng bao giờ chịu ngắm vợ n lc sống, mặc dầu kh hay quan tm đến vợ bạn, mặc dầu chẳng để lm g sất, chẳng mưu m g, nhưng chng cứ săm soi mọi thứ bn ngoi nh chng.

Lo thấy đi, rờ rẫm mở chạn lấy ci bt chiết yu đựng cơm phần lo, m mẫm nhai nhỏ nhẹ với muối vừng, vừa ăn vừa xoay chầm chậm ci bt trong lng bn tay. Những hnh trang tr gợn trong tay lo, ci bt b ấy sắm, vẽ đi c một đen, một vng bơi đuổi nhau giữ khoảng cch bởi mấy cụm rong nước. Hai con c tựa vo vng trn sẽ chẳng bao giờ gặp nhau, nhưng chng khng biết điều đ v chưa đnh mất hy vọng tm kiếm nhau. Lo bật cười nhớ lại b ấy thường khoe với mọi người ti cu c của lo: ng nh ti st c lắm, ngồi trn mi nh cũng giật được c. Sao lại khng? Lo sẽ cng đứa chu leo ln mi, tới tận lớp ngi b trn x nc, sẽ bung cần cu ra ngoi khoảng khng. Chỉ cần trăng thật thanh, gi rười rượi đưa b về xem ng chu ti giật một con trắm đen. Lo lẩm bẩm, thiếp đi.

Ngoi trời, rạng đng đang tới, tiếng thằng chu gọi lanh lảnh: ng ơi! Bố mẹ chu ngủ cởi truồng ny.

*

Định hướng của người m giống như định hướng của loi thảo mộc, chậm chạp ra l đơm hoa, nhẫn nại hướng về pha c nh sng, dẫu mọi thay đổi của thời gian, tiết ma đang diễn ra khắc nghiệt. Cuộc chuyển dịch ấy lặng lẽ, khng lạc hướng do mọi thứ nh sng tạm thời hoặc nhn tạo cm dỗ. V như thế sự vận động được chuẩn bị từ bộ rễ, phần nền mng cấu trc. Mỗi khi lo khua tay tm lối, đi chn được chỉ định đồng thời bước d dẫm. Tư thế của người tiến vo bng tối. Lo ht su, thở chậm v lắng nghe, cảm nhận r ln khng kh bồi hồi như những lớp sng nằm ngang, lắng nghe mọi tiếng động vỡ ra c chiều nan quạt. Tiếng sỏi đ tri dưới bn chn, tiếng nước vỗ c ch ngập ngừng pha trước, mặt hồ đang ht mọi m thanh ồn vo lng bể lọc, buộc những tiếng động th nặng chm xuống. Gi chạy len qua từng kẽ l cuốn dng mi cỏ, mi đất lạnh ẩm, gi thu bốc từ ngoi hồ nữa, gi chếch bắc mt kh. Lo thm nhn thấy một cht my trn bầu trời, gi my chỉ gợn v cm như vn sa thạch.

Lo ngồi chớm bờ nước, dng cần đưa được hn gạch mồi vo tầm sẽ thả lưỡi cu cch bờ chừng năm mt rưỡi. Hn gạch mồi, lo nghĩ đến n vừa chua cht vừa đắc thắng, đ l lối cu của thằng ăn my. Những thằng khng chịu để con c chết một cch đng hong, nghĩa l những con c được chn một ci g đ trước khi chết, chết khi đớp xong con mồi qu dễ dng chẳng hạn. Nhất l bọn trắm đen, lo c thể nghe thấy chng nhai vỡ những con ốc nằm trong bn như người ta nghiền sỏi. Dũng mnh như chng, do qu cả tin m chịu chết, trời ạ! Nếu b ấy cn sống, b ấy sẽ dụ chng bằng mn thnh rang cho vừa hồi, đến người cũng thm rỏ ri. Sao c thể cưỡng được nếu b ấy muốn, lo đ từng đa rằng: Nếu b ngồi bn, lo sẽ giật được 10 con trắm đực trong một pht. Con lợn đất của lo sổng chuồng rồi, chẳng cn mẹo no c thể khều từ bụng n lấy vi đồng bạc, dọn một bữa tử tế mời bọn c. Nhưng dẫu sao đ l hn gạch mồi chưa qu đạm bạc, thằng chu đo giun để lo rang trn hn gạch nướng trong lửa, tanh tưởi thấm vo tận ruột gạch. Một con c gỗ cn lm mặn mồm những kẻ h tiện, v by giờ trong số những kẻ h tiện, c kẻ lại cho bọn c tham ăn chẳng bao giờ chn nổi hn gạch. Lo buồn b, gi đừng nghĩ đến chuyện đ.

ng ơi! C đến đấy!

Thằng chu nhn thấy những hạt tăm sủi trn lưỡi sng. Lo đ biết, chng đang lao như thuỷ li vo bờ, chỉ loi tạp ăn mới mạnh mẽ như thế. Lo gượng nng cần ln một cht, sng c thể đẩy bộ chm su lưỡi vật vờ, lớp bn mịn mt như sa mỏng ngầu ln nguỵ trang vũ kh của lo. Mỗi khi lo tập trung ch , cơ hồ cnh tay cầm cần cu rung rung, cnh tay trở nn yếu v nhẹ. Ton bộ dụng cụ cu lại nặng trĩu trong thế chng chnh, c thể v như thế năng của ci cn tiểu ly, đến nỗi một con c lượn nhanh quanh bộ lưỡi cu tạo ra những vng trn sng nặng su, cảm ứng đ lan chuyển tới cnh tay lo hơi t, buồn. B n ơi! Ti sẽ ko ln một con c m chẳng đĩa, mm no đng chỗ cho n, phải ci chiếu điều b ạ, một con c đng kể phải được nằm thở trn chiếc chiếu điều. N sẽ lm b giật mnh, con c c bộ xương như dn ăngten lớn nhất, miệng n ngậm một b hồng thắm, con c xứng đng trong ngy giỗ của b.

Lo mong bộ lưỡi cu đừng đnh cạnh, chỉ mắc vo thn con c gi mnh cho n, mọi cố gắng ho ra chỉ để nhặt một ci vẩy.

Cnh tay rung v lo trn trề hưng phấn. Chạm rồi, dy cu chợt căng riết nhi bn tay lo. Đứa chu đứng sau lưng ng hoảng hốt nhn con c vng khỏi mặt nước, ci đầu n to như ci nồi, giương cặp mắt thao lo, cặp mi đỏ như mi người đn b ăn trầu. N tht ln:

"Con c to lắm, ng ơi!"

Lo biết, con c đ bị mắc lưỡi cu nhao khỏi mặt nước, giy pht lo vẫn gọi l được xem mặt c du, v by giờ n bắt đầu chạy trốn. Lo hối hả thả giy cu, khng kịp mất, giy chạy siết trong tay lo bỏng rt muốn bốc khi. Dy tri vun vt, thả chậm một tch tắc sẽ đứt dy cu, lo đang gặp một đối thủ phi thường thừa sức ko lo xuống đy hồ, lo phải dẻo dai chọi với n, phải chờ n đuối sức. Dy đ đi gần một trăm mt, lo kinh sợ nhận thấy tốc độ của con c cng thm dữ dội, bn tay lo cầm dy nhớp nhp mu. Con c chuyển hướng chạy chữ chi, sức căng giảm đỡ ở mỗi vng ngoặt của n, chớp lấy khoảnh khắc ấy lo thu dy, mong sao n đừng quay trở lại để rc vo hang hốc, những chỗ rậm rạp, hng ph đứt dy cu của lo. Tay lo t dại, nhức nhối, gi được thử duỗi mấy ngn tay mất hết cảm gic. Nhưng con c lại đin cuồng lao thẳng, bỏ lối phng chữ chi khng thnh cng, ba lưỡi cu ngạnh tụt su vo cổ lm n đau đến mờ mắt, by giờ n rc thẳng xuống đy, nghỉ trong lớp bn, xc định lại hướng v sẽ vng ln một lần nữa. Lo hấp tấp cuốn dy, cả đời chưa bao giờ lo sung sướng như thế, sung sướng được chờ cuộc giằng co tức khắc tiếp tục, sung sướng quăng đi ci cần hết tc dụng, lo sẽ đương đầu với n bằng đi bn tay khng kho như bộ rễ cy. No con ơi! Chạy đi!. Lo go vang mặt hồ đng lc n cất mnh khỏi lớp bn băng băng lao st mặt nước. Lo lại bung v ghm dy xuống, ngm đi bn tay đau đớn vo nước... Lo đang sử dụng tới những mt dy cuối cng, khng cn hy vọng con c đuối sức. Hỏng rồi, b ấy sẽ bảo lo thua con c v tuổi tc.

Sự suy yếu của cơ thể con người khng chịu bộc lộ tuần tự, c thiện ch, gip chng ta bổ khuyết chỗ yếu km, d chừng những ham muốn thi qu. Ci cơ thể lo, lo nghĩ n đối xử với lo như một thằng bạn xấu. Thằng bạn chẳng răn đe g hết, đng một ci n cảnh co lo trước một sự đ rồi. Vợ chồng gi nằm bn nhau khng nhất thiết như bọn trẻ, nhằm by tỏ một ci g đ, ci ấy thường chẳng tnh cảm lắm đu. Tnh cảm g m rời nhau ra l cả hai ngy như sấm, đứa cuộn hết chăn, đứa nằm trơ ngủ lạnh. Lo nhớ lo hay trằn trọc rất lu sau đ, tay vẫn nắm chặt tay b kh rp. Đ yn tm nghe thấy b thở đều, bn tay b nới lỏng trong bn tay lo, lo thở di khẽ khng xy lưng lại. Lo ngạc nhin khi những ngn tay b chợt linh động vuốt tc lo gọn ghẽ v tiếng b trong như đương ban ngy: ng ngủ đi! Ngủ đi!. Thế l cả hai lại khng ngủ được, cn hơn cả sự khao kht, bồn chồn, luyến tiếc, n l dng sng chở mi chẳng hết nước. Lo thấy mnh to lớn, cường trng v đau đớn, ci thn xc gi yếu khng chứa nổi lo, khng thể hiện, khng diễn đạt, khng bền vững như lo tưởng, n suy thoi nhanh, n thua lo, xấu hổ với đi bờ vai nhỏ nhắn, ci cổ mảnh như bng huệ của b. Lo khng cn ghen với những người đn ng m b đ gặp gỡ trước lo, b c thể bnh tĩnh kể khi lo muốn nghe, b nằm mềm mại trong vng tay lo. Những cu chuyện chẳng nhức nhối, chỉ lm lo thong sợ thay cho b, như những sự kiện buồn vui trong hnh trnh c đơn của b. C những chi tiết lo hoi nghi, hnh như n được rt ra l do b đ li xa để nhận định về n, giữ phần bao dung cho b, chua xt cho b. Ni cho đng, lo thong buồn cho cả hai, bởi những con đường quanh co của số phận, những con đường khng sao nhận thức được vừa phng tng vừa nghiệt ng v lầm lạc. Lo cố nhẫn nại, gợi mở, gip b c được tm trạng yn tm phơi by những phần su kn của b. Lo buồn đến thắt lng khi nhận thấy ngoi vị cay đắng, cn vị ngọt ngo của những k ức trn cht lưỡi người kể chuyện. nh sng dĩ vng của b bao giờ cũng lm ấm lẫn t ti tri tim lo. Lo ln lau những giọt nước mắt hạnh phc đồng thời đau khổ khủng khiếp, lo giật mnh cng lc nhn thấy những giọt lệ tro ra từ khe mắt b. Lo biết mnh đủ sức chối từ tất cả, chối từ cuộc sống xiết bao sung sướng v lo lắng ny.

*

Thằng b sợ hi nhn ng n bị con c ko đi, nước đ ln tới ngực ng, ng n vẫn chới với nng đi bn tay b bết mu trn mặt nước. N nức nở:

ng ơi! Về nh thi, sắp tối rồi!

Lo đuổi kịp con c, lo chẳng tin đ bơi kịp n, m n đợi lo, n biết lo quyết theo n, lo lần theo sợi dy cước lặn xuống, hai bn tay lo p ln thn n nhớp trơn như vch đ cổ. Lo đẩy n từ từ ln mặt nước, nghe thấy tiếng đứa chu gọi xa xăm như tiếng xa vọng:

ng ơi! Về thi!

ng đy! Lo cố go ln đp lại, chưa dứt tiếng, con c lẹ lng trườn khỏi tay lo, thc đầu vo ngực lo, p lo quay trn v cũng nhẹ nhng như thế n quăng đui quật vo mặt lo một c ch tử. Lo chm như ci l rơi xuống đy hồ, hai chn thục su trong bn, lo vi đi ra, nước nng hai bn bẹn, cuống cuồng khua tay nho ln gặp những bi rong như tc đn b quấn riết đi cnh tay.

Khng đời no, lo hớp một hơi su lặn đuổi theo con c, lo ro riết quấn thu dy cu bằng khuỷu tay. Nỗi thm muốn dấy ln tức ngực, lo nhận ra muốn ấy từ nụ cười m dại của b thch thức lo. Lo sẽ trỗi ln l một người đn ng xứng đng nhất, người c khả năng xo sạch mọi trăn trở, nhắc nhở qu khứ trong cuộc đời người vợ qu cố.

Về thi ng ơi! Tối rồi!

Tối rồi, về thi ng ơi... ơi...

H Nội 1992

(Nguồn: Trch trong Cư tr, tập truyện ngắn của Trần Trung Chnh, Nh xuất bản Hội Nh văn v Cng ti truyền thng Nh Nam, H Nội 2006)