HuongLaMuiVTLinhMN

Giữa tuyết rơi trắng gi phố phường ngy đng thng chạp, ti nhận được ty bt Hương L Mi của Vi Thy Linh. Một mn qu cuối năm, một đột ngột trở về với mi thơm qu hương ti chưa từng biết, chỉ nghe ai đ kể. Nhưng kể hay tả chưa đủ, ci hay l lm sao hương ấy ngấm vo tm cảm của người nghe người đọc. Cảm xc đ ti vừa được gặp, khi đọc ty bt ny của Vi Thy Linh.

Mai Ninh

 

 

Vi Thuỳ Linh

                                                                                  

hương l mi

 

 

Xuất hiện như tn hiệu ma vo thng Mười m lịch, khi những chiếc xe đạp chở pha sau xanh um những b mi hương quyến luyến cc ngả đường, len vo từng ng phố. Loi cy như c gi mảnh mai ni với tạo vật bằng hương thơm từ khi mới lộ trn mặt đất l mầm xanh biếc, mi hương lm nn nghĩa sự tồn tại của loi cy ấy, từ tn gọi: Cy Mi.

Từ lc xanh non đến khi gi, mi lun được b mớ. Lc xun th, n l rau sống, l gia vị m ai cũng c thể ăn, thứ rau thơm km được với nhiều mn m khng e khắc vị. Như gia vị, người ta b mớ mi ấy bằng sợi lạt nt mỏng; bằng bn tay, thn mi chừng 10 đến 13cm, để nguyn đoạn rễ (cả rễ cũng c mi thơm), những chm rễ trắng cn vương cht đất. Rau mi khng bao giờ thiếu trn quầy rau thơm, mẹt rau gc chợ, gnh hng rong gnh phố trưa kh ngủ hay lc bung chiều.

Như những loi cy gieo trồng bằng hạt, cy mi c thời gian sinh trưởng ngắn, chẳng khi no người trồng nhổ hết. Những luống mi gi, cao chừng bằng hai gang tay chi cht những quả nhỏ như hạt đỗ, cũng ngo ngạt mi hương, như l, như thn mi. Đy chnh l thứ đặc sản khng thể thiếu trong những ngy Đng gi hay khi he h Xun về. Những vng ven đ hay bi ph sa sng Hồng quanh năm trở mnh ma vụ, vo độ cuối năm lại thơm một mi thơm toả lan v khong đạt. Mi của hoa, của đủ thứ rau thơm, mi của ph sa ngn năm bồi lở, mi l v hoa mi cắt mnh ln khơi luống lan chảy vo khng gian trong gic quan cảm xc của người.

Từ lu lắm rồi, người phụ nữ Việt Nam vẫn gội đầu bằng bồ kết. Quả bồ kết nướng thơm, cho vo nồi đun si c thể đum thm cả vỏ bưởi, rồi gội với chanh. Cc c cầu kỳ thch gội l hương nhu hay đun nước cỏ mầm trầu cho tốt tc, lại rắc thm vi bng hoa bưởi vo độ tiết Xun. Thời hiện đại, c biết bao loại dầu gội đầu: Sunsilk, Pantene, Essential, Enchanteur, Sifone, Clear, Head and Shoulders, Lux, Lifebouy, Mỹ Hảo, Daso.. nhưng bồ kết v hương l mi vẫn l loại dầu gội tốt nhất cho tc, hiển lộ xuyn thời gian bằng việc vượt qua một cch ngạo nghễ bởi sự yu thch của cc c, cc b. Mi hương xuyn qua những thế kỷ như một trong những biểu hiện của đồng bằng Bắc bộ, của văn minh la nước sng Hồng, của chốn thn lng qua bao biến thin vẫn giữ được phong tục cổ truyền, đất lề qu thi.

Những c gi đua nhau cắt tc tm m ti thấy, bỗng nhin lại nui tc di. Dường như mi tc di vẫn l mốt của mọi thời đại, người con gi nui tc di, để thấy mnh nữ tnh hơn trong gợi cảm mềm mại, dịu dng. Nhn những cửa hiệu gội đầu, những đầu tc được chăm sc bởi những ngn tay mơn trớn, bỗng thm được thấy cảnh bến nước giếng lng...

Cy đa, bến nước, sn đnh l ba hiện diện của lng qu vng đồng bằng ngn năm, nơi phản nh đời sống tụ cư, tnh cộng đồng gắn kết của người nng dn với qu hương, xứ sở. Hnh ảnh những c thn nữ mặc yếm ra bến lng gội đầu chiều tất nin, bỗng thấy như huyền thoại, khiến ta như trở về ấu thơ với niềm tin một ngy được gặp những c tin ging trần thường tắm gội vui đa rồi thay xim y mới. Cn những-c-tin-tc-đen trong tiềm thức ấy của ti, th đang bay khắp trần gian suốt ma Xun cng hương l v hoa quả quyến rũ. Quyến rũ, với những cảm gic thnh thiện, mơ mộng v ngọt ngo hơn tất cả những loại nước hoa đắt tiền, sang trọng. Tắm tất nin bằng nước đun với l mi gắn với tm thức người Việt như một nghi thức tất yếu. Người muốn tắm gội nước l hoa mi, đ được thoả mn vo cữ thng Mười, nhưng hầu hết tất cả mọi người đều thấy cần phải tắm gội thứ nước ấy vo chiều cuối cng của năm (m lịch). Cng với việc dọn dẹp trang hong nh cửa, ai cũng muốn thn thể mnh sạch sẽ. V nước l hoa mi, khng chỉ cho người ta được sạch sẽ, gột rửa bụi trần, m cn được tắm rửa tinh thần, để cả tm hồn v ton thn thể được tinh khiết, thơm tho, thanh thản trong cảm gic bay bổng, yn bnh. Mi hương của mi ngấm vo thịt da, như thể con người vừa lm nghi lễ cho mnh. Ti cho rằng việc tắm gội l mi chiều ba mươi Tết l nghi lễ thuộc về văn ho tinh thần. N tồn tại khng nhất thiết phải hiện hữu trước mắt, m trong nghĩ, hồi ức v hoi niệm của chng ta. Hoi niệm về những ci cn, ci mt. Như những ngi nh cổ cuối cng v những bức tranh phố cuối cng cn lại ở Việt Nam của Bi Xun Phi. Như những khun mặt gi nua của cc b hng xn, hng rau với mẹt rau c những mớ rau thơm b xu lướt vo chiều khng gian xa ngi khi m cc siu thị đang tới tấp mọc ln. Như bng dng ng đồ viết cu đối mừng năm mới. Như tiếng pho nổ gin trong truyện, thơ v k ức...

Người với người gần nhau hơn, thn i hơn, khi tắm l mi ma Xun v hương thơm lm người ta tĩnh tm sau bao mệt mỏi của cuộc mưu sinh v vng quay bon chen, tham vọng... Hnh như khi một c gi mang hương l mi trn thn thể, ai cũng muốn gần c hơn. thức bản năng v giới tnh trước mi hương gợi cảm v tinh khiết, được bao bọc bởi niềm đam m thanh sạch.

Ti như thấy cc mẹ, cc b trẻ lại, khi tắm gội nước l mi v hong tc trước sn. Những sợi l mi vương vo mi tc nhiều muối tiu của b gội xanh người về thời son trẻ

Ti vẫn tin ở sự bền vững của những tnh yu lớn lao v cao cả. Như vẫn sung sướng với niềm tin vo nghi lễ tắm gội l mi, một nghi lễ linh thnh gắn kết vĩnh viễn những cặp uyn ương, những cặp vợ chồng mi l người yu của nhau nhờ mi hương vượt qua mọi giới hạn khi phu th quấn qut tắm gội cho nhau bằng nước l mi, để tnh yu khng bao giờ c tuổi, lại thăng hoa trong cảm xc tươi mới, hồn nhin, đằm thắm v bờ.

    V.T.L