DauNutDem

 

Mai Ninh

Dấu Nứt m

Lc ba ngọn đn rọi vo khoảnh gọi l sn khấu ấy vụt tắt ngấm trong vi chớp mắt, để lại sng bừng ln bo hiệu vở kịch chấm dứt, người đn ng đ đủ thời giờ ngửng ln vm trời đm. Một chm năm ngi sao ngọn mờ ngọn tỏ vẫn cn đấy, tự bao giờ. Rồi ng ci xuống vng nh sng đang toả trn khắp người c ta, nhất l khun mặt. Miệng cười nhẹ, c li ra sau cho người nam v người nữ giữ vai chnh bước tới, nhận những trng vỗ tay khng ầm ĩ m thn mật. Cuối cng, chng đạo diễn với đui tc di v anh ko đại hồ cầm từ sau cột gỗ đi ra, nắm tay c dong tới ngang hng với cặp diễn vin để gật đầu cho. Thm một lượt vỗ tay nữa rồi đm khn giả đứng dậy. Người vội v bước ngay ra cnh cửa che bức mn mong manh, người lục đục chồng những chiếc ghế vừa ngồi, đẩy vo một gc, quanh mấy ci bn sắt nhỏ. Thể như khi ngy rạng sng, thin hạ lại giở bn ghế ny ra, vui vẻ by tch c ph buổi sớm.

Ma h năm nay chắc sẽ ra đi nhanh hơn, ng đon thế. Khi ci nng cứ rt cao đến cực điểm lc đứng trưa, song chỉ đi giờ l đột ngột bị ngọn gi khng biết từ đu nổi ln cuốn ht, đẩy thốc ln trời, cho thnh phố bất chợt dịu mt cuối buổi chiều. Thường như vậy l ma thu ngấp ngh. Hơn bao giờ, từ ngy dọn sang ở bn ny con sng ng đ để tm nhn trời v ng khng gian. Nửa thnh phố bn đy sng mang vẻ u trầm của gạch đ lẫn sự bnh dị của một thứ đời sống ha trộn lửng lơ giữa người v mặt nước lặng lẽ. Hnh như khng ai phải chạy đu xa để kiếm tm, từ điều thực dụng tới mộng mơ. Cứ thong dong vi bước l c thể vo ngay một cửa hiệu by bn nghn thứ linh tinh. Những thứ chẳng ăn nhập với nhau, kh lng xếp chung theo một hệ thống l -gch của cuộc sống. Ở tủ knh vi mn đồ chơi bn cạnh ci gi lồng mấy cuộn giấy WC, dăm ba ci soong dưới chn tấm cạc- tng dựng hnh c gi đẹp cười tnh tứ, tay uốn ngọn mascara chải vnh mi cong. Qunh sang gc phố bn kia l một phng triển lm m tranh dựa chn tường, v trn sn dở dang m hnh một phần u Chu nằm hai bn một giải sng xanh uốn lượn. Nhiều lần ng đi qua, những mảnh gỗ p dng xy dựng no thnh Vin, no Lun nvẫn ngổn ngang bừa bộn. C lẽ người nghệ sĩ, hay chỉ đơn giản l một nghệ nhn thủ cng thực hnh lắp rp, thch bỏ những buổi chiều lơ lửng cạnh ly bia, dưới tn cy đầy hương nồng ma hạ hơn l qi b trn sn để dn ghp, ht thở một thứ văn ho qu xa vời.

Cũng chẳng bao lu, sau khi đến ở căn phng trn bụi trc, ng khm ph ra ci kịch trường nhỏ b bnh dn, sau sn gạch ấy. Chỉ l hng hin một căn nh mi ko di ra, lợp thm vi mảnh, ngăn với vung sn bằng ba bức tường gạch th sơ. Kh biết được đ l nơi chốn người ta c thể đến tm, bắt gặp đi điều ở ngoi cuộc sống. Khng đn mu rực rỡ, khng bảng tn le sng, chẳng c g gợi hnh trừ một tấm bảng đen học tr với nt phấn trắng quẹt vội tn vở kịch v ngy trnh diễn dựng st bờ tường. Lắm khi người ta qun ghi cả giờ mở mn. Chắc đu cần thiết cho chừng ba bốn chục khn giả dường đ quen thuộc nơi chốn. No c sn khấu để vn mn, họ diễn trn cng sn đất với người xem, đầu những hng ghế thấp, giữa mấy đọt cột đỡ mi che vốn l thn cy gi cỗi. Nhiều lần, lc chờ đợi vở kịch bắt đầu, ng nhn ngắm chng, ở những vết sẹo loang lổ nơi cnh bị chặt li thn. Trong bng tối lập lửng, vết đứt nh ln, sần si, bệnh hoạn, nhưng c g cứ rt su tầm mắt ng vo đ. Cũng may, một chốc thi th ba ngọn đn đ rực nha, người đn b o đỏ từ lc no lừng lững đứng đấy, đnh thức đm khn giả bằng lời rao sang sảng về bi kịch của b ta. Rồi người nam diễn vin sau thn cy đi ra, nhập cuộc. Cả hai vừa vng vẫy vừa quấn lấy nhau trong một tấn tuồng khp kn. Những đối thoại lc rức cao, buốt xoy với nh đn nhức sng, phơi trần, lc bỗng dưng đứt hẳn, ngưng bặt, im lặng, khng cả hơi thở, chỉ cn tiếng trầm ngn của những sợi giy đn.

C ta xuất hiện ở mn thứ nh, khi người đn b đ bỏ đi. C l đứa con lạc về để vực ng bố đang ci gục trn những trang đời viết dở. Viết nhưng trống khng, viết để bi xo. Bi xo nhưng chẳng gạt sạch được những g thuộc qu khứ. Cng khng thể manh ln một vớt vt, ni chi php mu, cho ngy sắp đến. Ci xuống trn vai người cha với mu o xanh nhn nhạt khi, gương mặt c biểu lộ những cảm xc khng phải xt xa m nh ln điều g lấp lnh, tương phản với niềm tuyệt vọng của người đn ng. C di chuyển chậm trn nền gạch, mỗi bước chn, cử động chnh xc trong tự nhin lẫn bất ngờ. Lời ni của nhn vật l những cu rnh mạch, đau, su v sắc. Tiếng c cất ln với thanh m l lạ. Khn giả x xo c ta từ nơi khc đến v ban kịch ny lần đầu gh qua đy.

Người đến xem đ đi hết rồi, ng vẫn đứng lại đầu sn, dưới bng tối phủ cả bức tường gạch rạn nứt của một ngi nh hai từng bọc khoanh một phi. Cạnh bn kia của mảng sn cũng bọc bởi một căn nh tương tự với những nhnh cy leo bm chặt vo tường, v tuốt trn cao, hai cửa sổ đng kn. Mu xanh bầu trời sắc lại, thẳm hơn với đm khuya. Ngy cn ở hữu ngạn con sng, chiều tối đi về trong phần thnh phố hiện đại, ngập nho đn đm ấy, chẳng c mấy lần ng để nhn trời. Như thể thực tế của đời sống con người chỉ đọng lại ở tầng lớp sền sệt thấp, c vươn ln th cao lắm l kch thước vi chục tầng lầu. Nn sao, trăng, my trời l điều vời vợi, lửng trn đời sống. C lẽ ng bắt đầu nhn ln đm xanh từ hm đến nh kịch ny. Cũng khng hiểu v l do g ng nn lại, sau khi khn giả đ ra về. Rồi sau đ bước theo tiếng cười của c ấy, chạy suốt từ khoảnh sn ng đang đứng đến con tu điện. Những chuyến tu điện đưa ng v bốn người trong ban kịch về nơi họ ở mỗi đm. Anh chng nam diễn vin lun lun l người đầu tin bước khỏi khung cửa trống, khi hai mảnh mn đ vn ln. Dừng lại giữa sn chm điếu thuốc, anh c bng quơ hướng mắt về phi ng. Người đn b o đỏ ra sau, đi mắt su cn đọng những vệt ch sậm xanh d sự ho trang của những người trong ban kịch ny thật đ l đơn giản. Cuối cng l c ta v anh nhạc sĩ đại hồ cầm. Lun lun, ở lc ấy, ng thấy mi tc c cng ngắn hơn, ci ngắn rất vị thnh nin khiến mọi đường nt trn gương mặt tựa đều thu gọn lại, cng một lc trở thnh mong manh trong khng kh hơi se sắt nửa đm v dưới bầu trời dường ngt cao hơn. Cặp diễn vin chnh vừa đi vừa ni chuyện ro ro đa bỡn, như thể vở kịch di gần ba giờ đồng hồ với vỏn vẹn ba nhn vật chưa đủ lm họ thấm mệt. C ta t ni nhưng tiếng cười thỉnh thoảng vang ln, trong v nghịch ngợm, đ khiến ng nghĩ đến nh mắt cng những v sao lấp ly. ng đi theo họ, con đường mở rộng với đm. Trạm tu điện ở cuối phố, hai con tu với tuyến đường khc nhau. Nhưng ngay buổi đầu ng đ lững thững leo ln cng một chuyến. Khng ngại g, ng sẽ đổi sang tuyến khc để về đến căn phng trn bụi trc. ng cn cả một đm trước mặt. Sau nhiều năm thng, bất chợt một ngy người ta nhận ra đm khng cng.

Người đạo diễn lun ở lại nh kịch lu hơn. Cặp diễn vin chnh thường hn nhau bất chợt, cười rt ln v xuống cng một trạm. Người đn b o đỏ hay mặc o thun chẽn ngoi vở kịch, tc xo mu đồng ng, dng đi đong đưa khu gợi, c g gi dặn. Nhưng ng đon đấy chỉ l gi hơn tuổi bởi giọng ni cn vang ấm thanh xun. Anh chng chơi đn dng trẻ sinh vin, l người duy nhất đem m nhạc vo vở kịch, nhưng tiếng đn anh đ biết thc hối thm những cuồng nhiệt, đứt đoạn hơn những chia biệt, mnh mng hơn những khoảng trống, v đẩy su tận cng cảm xc khi tiếng ni đ ngừng. Chng ta đi đứng nhẹ nhng, đa nghịch với hai chn, c khi chực đổ cả đn xuống đất. Bước bn cạnh, mấy lần c giơ tay nu, giọng cười rc ln tự nhin, từng chuỗi. Khng hiểu tại sao ng thch nghe chng, như thể bắt gặp lại tiếng reo của những chiếc phong linh treo từng chm ở cửa nh một thời thơ ấu, rung ln khi gi chuyển.

Trn xe, người đn b ngồi thẳng người, hai chn mở ra, vững chi. Trong khi ở ghế đối diện c hơi dựa vo vai chng nhạc sĩ. Mắt khp hờ, miệng vn nt cười trẻ thơ trn gương mặt, lặng im nghe ba người kia ni chuyện. Thỉnh thoảng anh đnh đn g nhịp mấy ngn tay trn đi, tự nhin hut so hay ht một đi cu. Khi ba người ấy đ xuống xe điện th bấy giờ c duỗi người ra, gc chn thản nhin ln bờ ghế đối diện. Cử chỉ bất ngờ bung thả. Chẳng cn mấy ai trn xe, ngoi ng ngồi cch hai hng. Hẳn c nhận ra ng l người khn giả chăm chỉ v kẻ đ đồng hnh mấy đm nay trn chuyến xe khuya cuối cng, cho đến lc c tới trạm ngừng v bước xuống. C khi bỗng nhin ngoảnh lại, cặp mắt lnh ln dưới ngọn đn soi trạm đỗ. C lc quay đi vội v, dng người biến nhanh vo bng tối phủ đầy bn kia bờ đường. Cứ nhn theo thế, c đơn thong từ đu ngập ngợp, chập chng. Hnh như chẳng phải n chỉ phủ chụp mnh ng m cả c ta nữa, n dập tắt ngm chuỗi cười reo trong trước đ. Nỗi c đơn tỏa như lụa quấn lấy đi chn, ng chực vấp ng khi bước xuống toa xe. Vuốt những sợi tc hơi ẩm sương đm, lao đao, ngy ngất. C phải sự mỏi mệt của linh hồn hay chnh l thời gian. lu, ng chẳng cn nghĩ đến ngy v thng, cuộc sống trật tự yn ổn, gi khốc, bao bọc bằng những rng buộc thn thiết, hệ lụy min man thnh một bức tường kin cố. Sự yn ổn vy kn đ chẳng những chặn đứng thời gian m cả khng gian. Tất cả kn bưng, khng cnh cửa, hoặc giả nếu c th khc g ci cửa văn phng ng từng ngồi đ bao năm, n mở ra một hnh lang trơ rỗng, rồi hnh lang lại đm vo những căn phng lm việc vung vức, nghẹt thở khc.

m hm đ, phấn trắng nguệch ngoạc tn vở tuồng mới trn tấm bảng đen. m khn giả thm vi khun mặt lạ. ng vẫn chăm chăm nhn ngắm vết sẹo chương bấy x x trn thn cy gi, cho đến lc tiếng dy đn bứng ln bục bục thay cho những hạt mưa nặng khởi đầu của vở kịch. Chỉ vch tường gạch mỏng ngăn cch khng gian ny v con đường xe cộ ngoi kia. Nhưng khng ai kh chịu v tiếng ồn của phố, t nhất l ng, chẳng cn g hiện hữu ngoi vng sng đang khoanh trn quanh mấy nhn vật. Họ đang tra tấn v thương xt lẫn nhau, trong một định mệnh thản nhin, phi l nhưng st gần cuộc đời như sự thật. Tuy thế chẳng c g nặng nề, khng c đối thoại gay gắt, cố nhận chm người nghe, khng c những ku đau sướt mướt. Nhưng l những vết tước chậm, từng phn, từng sợi, với thức để hiển lộ dần dần mặt dưới vết thương.

C ấy giữ vai người đn b lc tỉnh lc say, khi hiền ho đến nht nht, pha cả ngy thơ, khi ln cơn bạt mạng, phng tng. ng rợn người theo với chuỗi cười khăng khắc, v bng hong ở hnh ảnh cuối cng. C ta, khng, người đn b trong vở kịch, đ bị đời quật ng, nằm tan hoang trn mặt đất, hai ngng chn dạng ra như tnh cờ. Giữa chng, sự tnh cờ rưng trắng bởi mu da trong su khuất vừa h lộ, lm đm người xem lặng thở, ray rứt thật lu. Thật lu, sau khi người ko đn đ ngừng cy m vĩ.

Cũng khuya hm ấy, cơn ging cuối ma đổ xuống thnh phố, đng ngay lc c ta bước rời con tu điện. Chiếc vy xanh nhạt v tấm o trắng mỏng manh lạ, khc hẳn vai tr vũ bo c vừa bỏ lại. Khng nghĩ ngợi, ng xuống theo, c ấy đang cuống qut np dưới một tn cy rộng. Cng một lc, lằn st xanh xoẹt ngang trời. Khng đắn đo, ng chạy tới vội vng ko c rời xa gốc cy, đợt sấm cũng vừa nổ dồn từ bn kia con sng chia đi thnh phố. Những hạt mưa to, nặng đ kịp đp ướt mi tc c v thấm st manh o vo khun ngực. C ta ko khp hai bờ vải rồi ngửng ln, vừa đủ bắt gặp nh nhn của ng rạng ngời sự thảng thốt. Cng lc đ, trong tiếng đập vỡ tung của nước c tiếng vặn mnh rn xiết rất gần. Hai người quay lại nhn, cả thn cy c vừa đứng tr đang quặn quẹo, trĩu gập, những tn l xo toang sắp m chong mặt đất. Mắt xoy vo dấu cnh cắt cụt mưng trồi chỉ chực nứt bung, c ta thốt ku ln run rẩy. Những tiếng ku lm ng bng hong như vừa bị cứa cắt xt xa trn thn thể đồng thời lại được ban tặng một nỗi g ngập trn khoi cảm. Ci ngay xuống, ng ngậm xiết lấy đi mi đang h mở trn khun mặt dnh st viền tc mai đẫm nước. ng hn c su suốt, m mải hn ln da thịt nứt rạn đau đớn, hn hoan giao ho với vết sẹo trn cnh cũng vừa toang vỡ. Chung quanh họ, những mảng vỏ cy rung chuyển, bựt nứt rồi trc ra, lồng lộng cuốn theo từng vạt gi.

Khi ng rời khỏi căn phng c th đm đ trở lại trong xanh, mun mt, nhưng nước đọng trn cy cn lững thững rơi. Vi cnh l bay trong gi đm rồi chạm vo vai ng, như một lời cho, một san sẻ, trước khi rớt xuống tri dần theo rnh nước. i về hướng dng sng, ng bước chậm, ht thật su kh trời v thch th với cảm gic mt rượi trn da. Chiếc o sơ-mi by giờ bung thng, hai vạt thong dong, khng cn bị quấn gọn trong quần bằng sợi thắt lưng tề chỉnh. Sau cơn ging m mặt nước sng phẳng lặng đến chẳng ngờ, mịn như tấm lưng c ngả by trn chăn nệm. Nửa khuya c tiếng so từ đu đưa đến căn phng ấy, đơn độc nhưng trong vắt, c lc lại xoy trn để lt su vo xc cảm. ng đ nằm xuống bn c, bập bềnh trong khng gian tối, chỉ nh một vệt đn đường xuyn qua khung cửa nhỏ. Nằm nghe hơi c thở, nghe từ ln da cổ v bờ ngực c ngt một mi hương g vừa quen thuộc vừa xa vời như đ c từ thời thơ trẻ, rồi bay mất với dng sống, nay lại bất ngờ trở về. Hốt nhin chẳng cn những giới hạn v hnh chia đời người thnh ba mảng, qu khứ, hiện tại v những g người ta cứ thấp thỏm đợi chờ n xảy ra. ng lặng nhn gương mặt c m thiếp, khng thể đếm tuổi đời trn những nt mong manh. Rồi sờ nhẹ tay ln bụng mnh, lần đầu tin, đ từ lu lắm, ng thức được sự căng cứng của sức lực, bắt gặp trn trề một thứ nhựa cy xanh.

ng lng lng lẫn ngập chm trong mấy đm sau. C khi vo ngồi trong kịch trường nhưng ng khng chăm ch nhn sn khấu, chỉ lắng nghe những giọng ni lc vang toang, tch bạch, lc m u ho trộn với tiếng đn. Mắt vẫn hướng về mấy thn cy nhưng lng nhẹ nhng, như thể những vết sẹo đ được giũa mi, nhẵn mịn tựa lớp da trn thn thể ng vừa tm lại được trạng thi phơi phới đong đầy của cnh đồng cỏ ma xun. Sau khi xuống trạm xe, ng li c ấy lẩn vo dy phố chập chờn bng cy khuya. Ma h nực ln bao mi hương lạ, suốt con đường ng dẫn c về căn lầu trn đm trc sẫm đen. Tiếng cười trong cao by giờ nhỏ lại, chi rc, khi ng đẩy c vo một ngch cửa hiệu đng im, để ci xuống trn bờ vai, cnh tay, rồi ko cao chiếc vy trn hai sống chn bung thả. Những cửa tiệm bầy linh tinh mun thứ, bnh dị. ời sống c thể sng rưng ln qua những điều đơn giản, nhưng cảm nhận ấy l trong suốt. Tm hồn thư thản mở ra, khng cn khp kn một thế giới bưng bức. Chẳng cn những căn phng chỉ c cửa chụm vo một hnh lang, m l khng gian tho tung hết ngăn chia, m l thời gian khng hạn định. Mỗi chiều, từ trung tm đ thị lễu nghễu, tấp nập, ng đp chuyến xe băng qua dng sng, trở về căn phng đơn độc bn ny như lọt vo ci sống khc, một cố tnh bứt bung những nu ko, phong bao. ng ni với với c ta điều đ, v c đ cẩn trọng, dịu dng, m lấy khun mặt ng bằng hai bn tay nổi đường gn xanh st. ng chẳng biết c bao nhiu tuổi, c cũng khng kể c từ đu đến. Họ chỉ ni với nhau về những vở kịch, về nỗi đam m sống với con người thể hiện đầy ắp qua cc vai c diễn v qua từng giờ pht c chia với ng bao cảm xc trn ngập đm khuya.

Cho đến một buổi chiều, ng nghĩ mnh hy đến nh kịch ấy sớm hơn, khi nắng chưa hon ton tắt hẳn. ể nhn tường tận mấy đọt cột trong nh sng ngy, m giờ đy, ng đ c thể bnh thản vuốt ln những dấu sẹo. Nhưng tới đầu sn nhn vo, trn tấm bảng đen chỉ cn vạt phấn xo vội, dường như bằng một miếng giấy kh. Những chiếc ghế lổng chổng sau bức mn mỏng. Quang cảnh trống lạnh, khng c ai, khng dấu hiệu một vở kịch sẽ được diễn tối nay. Chẳng c g đ từng hiện hữu, ngoi mấy thn cy nu gi. Lc ng bước hẳn vo, chng bỗng rung chuyển, chừng như c sức mạnh g trn cao đ xuống nn chng phnh ra bất ngờ. Cc vết cnh chặt đứt lại ph ln, sưng chướng. ng chao đảo, vội vng ra khỏi cửa. H phố cn đng người, chuyến xe điện bn kia con đường đ tới trạm dừng. i mắt vẫn cố tnh kiếm tm một hnh ảnh, ng ngỡ vừa thấy bng cy đn lềnh kềnh đeo theo chng nhạc sĩ. Hấp tấp chạy tới, nhưng chỉ l một cậu học tr đi học đn về, sửa soạn ln xe.

Người đn ng tiếp tục bước trong dng người, rồi chẳng hiểu nghĩ g quay trở về nh kịch, ngồi xuống ở bực thềm, giữa hai tấm mn vn toang. Gi cuối chiều lắc rung những tn l. Trn cao, my đang chạy về tụ hết nơi chn trời rng đỏ, để lại ở khoảng giữa một vng xanh nhẵn. Phố phường người đi qua lại cch ng một khoảng sn, nhưng cảnh tượng chẳng c một lin hệ g, khng ở trong tầm nhn của cặp mắt. Những tiếng động cơ xe cộ, tiếng người ta rầm rập ồn o cũng l ngoi đi tai. Bao nhiu no nhiệt ấy rồi sẽ lắng dần với nh sng của ngy tắt ngấm. Khi đ, bầu trời sẫm lại, cng với ngọn sao hm sẽ c năm v sao nam lấp lnh. Rồi sau lưng ng, tiếng đại hồ cầm cất ln mới đầu lắng nhẹ để sau đ ko mạnh những dng nhạc rộn rng. Người ta vội vng by mấy hng ghế, đn mu trn cột gỗ chớp nhy, sửa soạn chiếu vo nơi m c ta sắp bước ra với đầy xc cảm. ng tin l như thế.

Tất cả những g đ xảy ra, cc vở kịch, cặp nam nữ diễn vin, anh chng nhạc sĩ, tiếng đn trầm hay tiếng so reo cao d c thật hay khng, th ng vẫn tin rằng c đ thực sự hiện hữu v bất biến. Nn ng ngồi lại đ đợi chờ, đợi c, đợi đm xanh trong suốt trn những con đường ng đi cng với c, khng c tuổi.

Mai Ninh

(ma xun, 2001)