Tchekhov

 

GẶP GỠ

Anton Tchekhov, 1887.

Efrme Denissov mơ mng nhn vng đất trơ trụi chung quanh. Ci kht hnh hạ, lo quằn quại v đau đớn khắp chu thn. Con ngựa cũng c vẻ mệt lả, kiệt sức dưới ci nng thiu đốt, v khng được ăn uống từ lu, rũ đầu buồn b. Con đường dốc li li xuống khu rừng thng mnh mng. Những ngọn cy tan long tới tận xa tt, cng mu xanh với bầu trời. Người ta chỉ thấy chim uể oải bay v bầu khng kh run rẩy trong những ngy h oi bức nhất. Khu rừng nổi ln như những ụ đất, cng lc cng cao v ci thảm xanh quỷ qui kinh dị ny dường như v tận.

Efrme tới từ lng sinh qun, thuộc tổng trấn Koursk, để quyn tiền cho ngi nh thờ bị chy. Trong xe (1) đặt một tranh thnh vẽ trn gỗ, ức Mẹ Kazan, m nắng mưa đ lm phồng hở v dộp vảy. Trước bức tranh l hộp quyn tiền bằng sắt trắng, thnh vch lồi u ln, h một khe kh rộng c thể nht ci bnh bch qui vo khng kh khăn g.

Một tấm biển trắng đng đinh sau xe, viết lớn bằng chữ in ngy no, thng no, năm no, ở lng Malinovstsy,  Do thnh Cha, ngọn lửa hoả hoạn đ thiu hủy nh thờ , rằng với sự cho php v ban ơn của những vị c thẩm quyền, cộng đồng đ quyết định phi  những người tnh nguyện  đi quyn tiền về xy lại thnh đường. Bn cạnh xe treo ci chung buộc vo một thanh ngang, nặng khoảng mười k l.

Efrme khng định được mnh đang ở đu v khu rừng mnh mng khng hứa hẹn c cư dn no ở gần. Lo dừng một lt, sửa lại đai mng ngựa v cẩn trọng đi xuống con đường dốc. Chiếc xe rung rinh, chung pht ra những m thanh lm gin đoạn ci im vắng chết người của một ngy nng thiu nng đốt.

Trong rừng, bầu khng kh ngột ngạt mi nhựa gai thng, mi ru v mi l mục rực ln đn khch. Người ta chỉ nghe tiếng vo ve nh nhẹ, vang vang, quấy rầy của muỗi v bước chn điếc tai của Efrme. Xuyn qua rừng xanh, cc tia nắng lướt mnh dọc thn cy v những nhnh chồi bn dưới, rồi tạo nhiều vng trn nhỏ trn nền đất rm chồng chất gai thng. đy một cy dương xỉ hay cy mận ci chĩa ln bn cạnh thn cy ; chung quanh chẳng c g khc.

Efrme vừa bước bn cạnh xe vừa vỗ về con ngựa. i khi bnh xe vấp vo rắn rễ cy b ngang qua đường, ci chung ku leng keng phn nn như thể ngay cả n cũng mệt bở hơi.

Một giọng cứng ngắc chối tai bỗng vang ln cạnh Efrme :

- Cho ng nội ! Chc đi đường bnh an !

Một nng dn khoảng ba mươi, cặp gi di, đang nằm cạnh đường, đầu gối ln tổ kiến. G bận chiếc sơ mi vải v chiếc quần b khng phải kiểu nh qu, hai gấu nht vo ủng đỏ, thấp. Cạnh đầu g l ci mũ ct-kt của nhn vin nh nước, dơ tới nỗi chỉ một ci dấu nhỏ của chiếc ph hiệu mới cho php đon được mu nguyn thủy. Giấc nghỉ ngơi của g nng dn c vẻ khng yn tĩnh : trong khi Efrme quan st th tay chn g quơ quậy khng ngừng như thể bị muỗi x xc hoặc bị bịnh ghẻ hnh hạ. Nhưng mặt my g th coi cn dị hợm hơn quần o hay cử chỉ nữa. Cả đời, Efrme chưa gặp ai như vậy bao giơ. Xanh xao, tc thưa thớt, cằm vểnh ra, một nhm lng điểm pha trn trn, nhn nghing trng mặt g như vầng trăng lưỡi liềm. Mũi v hai tai nhỏ dị kỳ, mắt khng linh động v nhn chằm chặp vo một điểm trong khng như mắt kẻ đần hay người kinh ngạc điều g. V để cho sự kỳ dị được trọn vẹn, ci đầu g bẹp d xuống hai bn lm lộ nửa vng trn bn dưới của sọ. Efrme hỏi :

- Ny con chin, ni nghe, từ đy tới lng cn xa khng ?

- Khng, khng xa lắm. Tới thị trấn Maloi chừng hơn năm cy số thi (2).

- Ti kht khng chịu nổi.

G nng dn lạ lng ni với một nụ cười :

- Lm sao khng kht được. Trời nng khủng khiếp ! Nng tới năm mươi độ hay hơn... Người ta tn g nhỉ ?

- Efrme, anh bạn ạ.

- Cn tớ tn l Kouzma. ằng ấy c biết cu ngạn ngữ của mấy mụ mai khng :  Ti c Kouzma trong tay, ngy mai sẽ l ngy cưới .

ặt chn trn bnh xe, g leo ln, chu mi hn bức tranh thnh, hỏi :

- ằng ấy đi xa hả ?

- Xa, anh bạn ạ !... Ti ở tổng trấn Koursk, tận Moscou, m by giờ th vội vng tới Nijni cho kịp bữa hội chợ.

- ằng ấy đi quyn cho nh thờ hả ?

- Cho nh thờ, anh bạn ạ. Cho Nữ Hong Kazan của ci trời... Nh thờ chng ti chy rụi rồi !

- Sao m bị chy ?

Lưỡi dy cộm ln v mệt, Efrme bắt đầu kể hm trước ngy thnh Elie, sấm st đ đnh xuống nh thờ Malinovstsy như thế no. Chẳng hẹn m như c định trước : hm ấy cả dn lng v cc tu sĩ đều ở ngoi đồng !

- Những người cn ở trong lng thấy khi, muốn đnh chung bo động, nhưng phải tin l nh tin tri Elie căm phẫn g chng ti : cửa nh thờ kho, v như vậy l cả gc chung lm mồi cho lửa, khng cch no tới chỗ ci chung được... Chng ti từ đồng trở về thấy ton thể nh thờ bị thiu hủy. Cha ơi, thấy m sợ, khng ai dm tới gần !

Kouzma vừa nghe vừa đi theo người khch. G chưa ăn uống g m bước chn th như người say : hai cnh tay đong đưa, khi th bước bn cạnh xe, khi th đi pha trước... G d hỏi :

- Vậy th họ trả lương cho đằng ấy hay sao ?

- Lương g ? V linh hồn m ti lm. Cộng đồng gửi ti đi...

- Vậy th đằng ấy lm miễn ph ?

- Bạn muốn ai trả cng ti ? Ti khng đi tự nguyện, cộng đồng cử ti đi, rồi chnh cộng đồng sẽ gặt hi, sẽ gieo mạ v sẽ trả thuế cho ti... Như vậy th đu c miễn ph !

- ằng ấy sống bằng ci g ?

- Ti nhn danh Cha xin của bố th.

- Cn con ngựa thiến ny, n cũng của cộng đồng ?

- Th chớ sao...

- Ny, ny... ằng ấy c thuốc l chứ ?

- Ti khng ht thuốc bạn ạ.

- Nếu con ngựa kiệt sức th đằng ấy lm sao ? Lm sao đằng ấy di chuyển ?

- Sao lại kiệt sức ? N khng kiệt sức đu...

- Cn nếu... rủi kẻ cướp tấn cng đằng ấy th sao ?

Kouzma cn ba hoa đặt cả lố cu hỏi nữa : tiền v con ngựa sẽ ra sao nếu Efrme chết ? Nếu ci hộp đầy tới miệng th người ta bỏ tiền vo đu ? Rủi ci đy hộp st ra th sao ? Efrme khng trả lời được v chỉ vừa thở vừa nhn người bạn đồng hnh, rất đỗi ngạc nhin.

Kouzma nắm tay đẩy ci hộp v liến thoắng :

- , n đầy qu n ! Nặng cch g ! Chắc chắn l n c cả đống tiền bằng bạc trong bụng, nhỉ ? Ch, nếu chỉ ton những đồng bằng bạc ! Ny, đằng ấy gom gp được nhiều chớ hả ?

- Ti khng đếm, ti khng biết. Người cho tiền đồng, kẻ cho tiền bạc. Nhưng bao nhiu th ti khng thấy.

- Cn bạc giấy, c chứ hả ?

- Nh giu c cho bạc giấy, cả qu tộc v nh bun nữa.

- Những tờ giấy bạc đ, đằng ấy cũng để trong hộp ?

- u được ! Bạc giấy mỏng manh, dễ rch... Ti bọc trong ti trước ngực.

- V đằng ấy c được bao nhiu ?

- Khoảng hai mươi su rp (3).

- Hai mươi su rp, Kouzma vừa ni vừa so vai, qu tớ ở Katchabrov - muốn hỏi ai th cứ hỏi đi - nội mấy ci đồ n nh thờ m người ta đ cng ba ngn rp rồi ! Tiền của đằng ấy khng đủ để mua đinh ! Thời buổi ny, hai mươi su rp chỉ đng khạc một ci ! Bạn gi ơi, nội gi tr đ l một rp rưỡi nửa k l rồi, m người ta cn khng muốn bn... ằng ấy thấy thuốc tớ ht đy khng ? Với tớ th được, v tớ chỉ l nng dn, một người giản dị. Nhưng với một sĩ quan hay sinh vin...

Kouzma thnh lnh chặp hai tay lại v lun lun tươi cười :

- Tại bt cảnh st, cng lc với tớ c một người ức lm việc ở sở hoả xa. Ci g ấy, bạn gi ơi, g ht x g mỗi điếu gi mười k-pếch (3). Hả ? Mười k-pếch ! Họ đốt dễ dng cả trăm rp mỗi thng như khng. ng nội nghĩ sao về chuyện đ ?

G sut nghẹt thở v kỷ niệm dễ chịu ny, v cặp mắt bất động bắt đầu nhấp nhy. Efrme hỏi :

- Vậy l bạn đ nằm bt cảnh st ?

- G m họ chỉ mới thả tớ ra hm qua thi, Kouzma vừa ni vừa nhn ln trời, tớ ở đ một thng trn.

Chiều xuống. Mặt trời đ lặn rồi m ci nng ngộp thở vẫn khng giảm. Kiệt sức, Efrme ơ hờ nghe người bạn đường. Họ gặp một nng dn v biết l thị trấn Maloi chỉ cn cch xa chừng hơn cy số. Lại thm một đoạn đường nữa rồi chiếc xe ra khỏi rừng ; một khoảng rừng trống hiện ra, v như được tạo nn bởi quyền năng ảo thuật, một bức tranh sống động trn ngập nh sng v tiếng ồn xuất hiện trước mắt hai người bộ hnh. Chiếc xe đụng một đn b, cừu v ngựa bị xch chn. Pha sau đn th vật l đồng cỏ, la m v đại mạch xanh ngắt, hoa mạch ba gc nở trắng tot. Xa hơn, thị trấn Maloi v ngi nh thờ thấp như st tới đất. Bn kia lng l một khu rừng khc hầu như đen kịt, trải di ra xa tt. Kouzma ni :

- Moloi đy rồi. Nng dn ở đy sướng như cng tử bột, nhưng ton l một bọn cướp cả đấy.

Efrme bỏ mũ ra v rung chung. Hai nng dn ở gần giếng ba lng bước tới cạnh xe. Họ hn tranh thnh v hỏi những cu quen thuộc như bạn đi đu, bạn từ đu tới...

- Ny b con ơi, phải cho người của Cha uống ci đ, Kouzma bắt đầu liến thoắng vừa vỗ vai hai người, nhanh ln !

- Lm sao m tao họ hng với my được ? Từ bao giờ ?

- Gip trưởng của anh với của tui l b con c cậu. B ngoại anh đ ko ru ng nội tui từ lng Krasnoi !

Suốt thời gian chiếc xe tới lng, Kouzma khng ngừng ta lia v nu ko người qua kẻ lại. G giằng ci mũ của người ny, thụi vo bụng người kia, ko ru người nọ. G gọi cc b cc c nng dn l cưng, l nhỏ, l mẹ thương yu của g. ối với cc ng th ty theo điểm đặc biệt bn ngoi của họ, hoặc l anh tc hung, chng ngựa hồng, cậu mũi l, thằng chột... Cch pha tr ny gợi được tiếng cười vui nhộn thẳng thắn. Chẳng bao lu g gặp mấy người quen. Nhiều tiếng ku nổ ran :  , bồ đấy hả Kouzma Chkvorenn ! Cho thằng bị treo cổ ! Ra t bao giờ vậy ? 

- Cho người của Cha uống ci đ, cc bồ ơi, Kouzma vừa lặp đi lặp lại vừa đong đưa hai tay. Nhanh ln ! Nhanh hơn nữa !

G lm vẻ quan trọng v ht thật to, tự cho mnh vai tr che chở hay hướng dẫn  người của Cha .

Người ta chỉ định Efrme qua đm trong căn nh gỗ của b cụ Avdotia, dn hnh hương hay bộ hnh thường tr ngụ ở đấy. Efrme thong thả tho ngựa rồi dẫn tới mng nước gần giếng v tn gẫu với mấy người nng dn cả nửa tiếng đồng hồ. Rồi đi nghỉ. Kouzma đ đợi lo trong căn nh gỗ.

- A ng bạn đy rồi ! G nng dn kỳ dị ku ln vui vẻ. Tới qun uống tr khng ?

- Tr hả ? Tốt qu, Efrme vừa ni vừa gi, tốt qu, hẳn rồi, nhưng ti khng c g cả bạn ạ. Bạn mời ti hay sao ?

- Mời đằng ấy ... tiền đu ?

Thất vọng, Kouzma dậm chn tại chỗ, rồi ngồi xuống, nghĩ ngợi. Về phần Efrme th vừa thở di vừa gi gi với cử chỉ vụng về, lo đặt bức tranh thnh v hộp quyn tiền trong  gc đỏ  (4) của căn nh, rồi cởi bỏ quần o giy vớ, ngồi xuống. Một lt, lo đứng ln, đặt hộp tiền ln ghế di, ngồi xuống lại v bắt đầu dng bữa. Lo nhai chậm chạp như b ci v hp nước s sụp.

- Mnh ngho qu ! Kouzma thở ra. By giờ m uống được miếng vodka hay miếng tr th tuyệt...

Hai cửa sổ nhn ra đường chỉ để lọt vo cht nh sng d xẻn. Bng tối bao trm cả lng, những căn nh gỗ trở nn tối tăm, đường bin của ngi nh thờ đ mờ nhạt, trải rộng ra v dường như chui vo lng đất... Một nh đỏ yếu ớt của mặt trời lặn phản chiếu lại, lấp lnh nhẹ nhng trn chiếc thập gi gc chung.

Xong bữa, Efrme ngồi bất động hồi lu, tay đan trn gối, dn mắt vo cửa sổ. Lo đang nghĩ ngợi g ? Trong ci im lặng của chiều, khi người ta chỉ thấy trước mặt mnh một ci cửa sổ mờ đục v pha sau l thin nhin đang từ từ dịu xuống, khi người ta nghe tiếng sủa khn khn của những con ch lạ v tiếng đn xếp the th, th kh lng m khng tưởng nhớ tới gia đnh. Chỉ những kẻ sống lang thang, những kẻ phải cch xa người thn, v sự khốn cng, một điều bất đắc dĩ, hay một sự gn dở no đ, mới hiểu thấm tha l buổi tối yn tĩnh ở một vng qu xa lạ mới di dằng dặc v kinh khủng cỡ no.

Rồi th, Efrme, đứng trước tượng thnh, n cần đọc kinh thật lu. Vừa ngả lưng ln băng ghế để ngủ, lo thở ra một hơi di v thốt ln, như thể khng giữ được :

- Cậu r l một người buồn cười... Chỉ c trời mới biết cậu được cấu tạo như thế no !

- Tại sao vậy ?

- Tại v... Cậu chẳng giống ai. Cậu cười ngớ ngẩn, cậu ni khng l do, cậu vừa từ bt cảnh st ra ...

- ằng ấy chỉ chực c vậy thi ! C khối tay bảnh bao ở bt cảnh st đấy ! ằng ấy ny, bt cảnh st chẳng l ci qui g cả, tớ ở đ cả năm cũng được, nhưng m nh t th hon ton khc hẳn. Thiệt tnh l tớ đ vo t ra khm ba lần rồi, v khng tuần no m ở to n nng dn, người ta khng quất cho tớ một trận... Tụi n đều chống lại tớ cả, mấy thằng khốn ấy... Cộng đồng muốn đy tớ đi Sibrie. Họ đ tuyn n rồi đấy.

- Chắc hnh phạt đ cũng chẳng oan uổng g !

- Tớ cc cần ! Người ta c thể sống ở Sibrie như ở mọi nơi khc.

- Cn bố mẹ cậu, cn sống chứ ?

- Ổng bả rầy r tớ qu. Ừ, ổng bả cn sống, chưa ngoẻo...

- Thế cn điều  phải thảo knh với cha mẹ , th cậu lm g ?

- Tớ cc cần... ối với tớ th bố mẹ tớ l kẻ th gh gớm nhất của tớ, chnh ổng bả đnh mất tớ ! Ai đ xui khiến cộng đồng chống lại tớ ? Ổng bả chớ ai, với ci ng ch Stphane của tớ... Khng c ai khc vo đấy cả...

- Lm sao cậu biết được, hả đồ ngốc ? Cộng đồng đu c cần tới ng ch Stphane mới biết cậu l người như thế no... Cn tại sao mấy người nng dn ở đy lại gọi cậu l  thằng bị treo cổ ?

- Tại v, khi tớ cn trẻ, thiếu cht nữa l mấy cha nng dn giết tớ rồi. Họ đ treo cổ tớ ln cy, mấy thằng chết tiệt đ. Tạ ơn Cha, mấy người nng dn Ermolinsk đi ngang qua thấy, đ cứu tớ...

- Một phần tử c hại cho x hội !

Efrme vừa ni vừa thở ra. Rồi lo quay mặt vo tường, chẳng bao lu đ ngy.

Giữa đm, khi lo thức dậy ra thăm ngựa th Kouzma khng c đ. Một con b ci trắng đứng trước cửa mở toang, m ả nhn vo lối đi v cạ sừng vo khung cửa. Mấy con ch đang ngủ say. Bầu khng kh bnh yn tĩnh lặng. Xa xa trong bng tối, giữa ci im vắng ban đm, một con g nước gy to ln v con chim c nức nở từng trng di.

Tới bnh minh, khi Efrme tỉnh dậy lần thứ hai th Kouzma đang ngồi ở bn, trn chiếc băng di, vẻ trầm ngm. Một nụ cười ngy ng của người say rượu đng cứng lại trn khun mặt xanh xao của g. Những nghĩ hn hoan v đầy kch động chắc đang chao lượn trong ci đầu bẹp d ; g hổn hển như thể vừa leo ni.

- A, người của Cha ! G ni khi thấy Efrme thức dậy, rồi tiếp theo với nụ cười ngượng nghịu. ằng ấy ăn bnh m trắng khng ?

- Cậu đi đu về vậy ? Efrme hỏi.

- Hi-i-i, hi-i-i.

Kouzma lm như vậy cả chục lần m khng bỏ nụ cười đng cứng trn mặt, rồi cuối cng người lảo đảo v ci cười co giật :

- Tớ uống... tr...tr, v rượu...vodka.

Rồi g bắt đầu dng di kể trong qun rượu, g đ uống tr v vodka với những người chạy xe hng gh qua như thế no. Vừa ni, g vừa rt trong ti ra mấy que dim, một phần tư gi thuốc v vi ci bnh m trắng nhỏ...

- y l dim Thụi iểng, cầm ny ! Pxi... Vừa ni g vừa lần lượt đốt mấy que dim v chm thuốc. Thuốc l Thụi iểng chnh cống ! Xem ny !

Efrme vừa ngp vừa gi, rồi thnh lnh như bị chch, lo nhảy dựng, vn sơ mi ln v rờ rẫm chiếc ngực trần. Rồi cứ dậm chn tại chỗ như gấu, lo cầm từng ci quần ci o cũ mm ln khm xt, nhn dưới chiếc ghế di, mằn m vo ngực...

- Tiền biến mất rồi !

Lo ni, bất động trong nửa pht nhn sững ci ghế với vẻ ngơ ngc, rồi bắt đầu tm kiếm.

- Thnh Nữ ồng Trinh, tiền biến mất rồi ! Cậu nghe khng ? Lo ni với Kouzma. Tiền biến mất rồi !

Kouzma chăm ch ngắm ngha hnh vẽ trn hộp dim, im lặng.

- Tiền đu ? Efrme vừa hỏi vừa bước tới pha Kouzma.

- Tiền no ? Kouzma hờ hững hỏi giữa hai kẽ răng, khng rời mắt khỏi hộp dim.

- Th tiền... m ti giữ trn ngực đấy !

- Tại sao đằng ấy quấy rầy tớ vậy ? Nếu mất tiền th tm đi chứ !

- Tm ở đu ? Tiền đu ?

Kouzma nhn khun mặt đỏ rựng của Efrme v bất gic mặt g đỏ theo :

- Tiền g ? G vừa la to vừa đứng ln.

- Th hai mươi su rp ấy !

- Chắc l tao lấy hả ? My lm tao bực qu, thằng khốn !

- Chẳng c ai l khốn nạn cả. Chỉ cần ni cho ti biết tiền đu ?

- Tao lấy hả ? Tao ? Ni nghe : tao lấy hả ? Tao sẽ lm cho my thấy tiền, đồ chết tiệt, sau đ th my sẽ khng cn nhận ra bố mẹ my nữa !

- Nếu khng phải my th tại sao my che mồm ? Nhất định l my chứ ai ! Chớ tiền no m my tiệc tng suốt đm ở qun, rồi cn mua thuốc l bằng cch no ? My chỉ l một thằng ngốc, một thằng lố bịch ! C phải my gy thiệt hại cho tao đu. Khng, my gy thiệt hại cho Cha đấy !

- Tao... tao lấy tiền hả ? Hồi no ? Kouzma la ln với giọng cht cha.

G đưa tay ln v ging quả đấm vo ngay mặt Efrme.

- Ny, cho my đấy ! Muốn nữa khng ? Tao đếch cần my l người của Cha hay khng.

Efrme đnh lắc đầu, v khng ni khng rằng, bắt đầu mang giy.

- ồ bịp bợm. Kouzma la to, cng lc cng kch động. N uống hết tiền rồi by giờ đi buộc tội người khc, ci con ch gi ny ! Tao, tao sẽ đi kiện ! My sẽ vo t v tội vu khống v đừng c hng được thả ngay !

- Nếu my khng lấy tiền, th thi im đi . Efrme bnh tĩnh ni.

- Ny, my cứ sot tao đi.

- Tại sao my lại muốn tao lục sot my, nếu my khng lấy g cả ? Khng phải l my th thi, được rồi... La lối v ch : my khng la to bằng Cha đu.

Efrme mang giy xong v ra khỏi nh. Khi lo trở lại, Kouzma mặt vẫn cn đỏ rực, đang ngồi bn cửa sổ, chm một điếu thuốc với hai tay run run. G gầm gừ :

- Quỷ gi , bọn chng my la c ở đy rất đng v đnh lừa thin hạ. C điều, với tao, my v phước, quỷ gi . My khng bịp được tao đu. Tao biết r mấy tr ny qu rồi. i tm người đại diện đi (5).

- ể lm g ?

- ể lập bin bản. Cứ đem ra xử trước to n nng dn !

- Xt xử chng ta v ch. Tiền khng phải của tao, n l của Cha. Hy để Cha phn xt chng ta.

Efrme đọc kinh, rồi mang tranh thnh cng hộp quyn tiền ra khỏi căn nh gỗ.

Một giờ sau xe lo vo rừng. Lng Maloi, ngi nh thờ thấp, khu rừng thưa cng ruộng đồng li xa dần v biến mất trong mn sương sng. Mặt trời đ ln nhưng cn ẩn mnh sau khu rừng, chỉ ửng vng cc bi my hướng về pha đng.

Kouzma lẽo đẽo theo xe cch một qung. G c vẻ như người bị xc phạm nặng nề v bất cng. Bị ci ho hức muốn ni gặm nhấm nhưng g cố lm thinh, chờ chnh Efrme ph tan bầu im lặng.

- Gy chuyện với đằng ấy chẳng th vị g cho tớ, nếu khng tớ sẽ cho đằng ấy nếm đủ mi, g ni như ni với chnh mnh, tớ sẽ dạy đằng ấy vu khống người khc, đồ quỷ si...

Nửa giờ tri qua trong im lặng. Người của Cha vừa đọc kinh vừa bước, lm dấu thnh vội vng, thở ra thật su v bắt đầu tm bnh m trong xe.

- Tụi mnh sắp tới Telibievo rồi, Kouzma bắt đầu, to ho giải ở đ. ằng ấy cứ việc kiện đi.

- Cậu cứ ni để chẳng ni g cả. Chuyện đ ăn nhằm g tới ng to ? C phải tiền của ổng đu ? wTiền của Cha. Cậu phải biện minh trước Cha m thi.

- Thằng chả chỉ biết lải nhải : Cha ! Cha ! Cứ như con quạ. Như vầy n : nếu tớ ăn cắp, phải xt xử tớ. Nếu khng th đằng ấy phải trả lời về tội vu khống của mnh.

- Lm như thể ti c th giờ chạy theo mấy ci to n !

- Vậy th đằng ấy khng tiếc tiền ?

- Tại sao ti lại tiếc ? Khng phải tiền của ti, tiền của Cha m...

Efrme miễn cưỡng trả lời, khng xao động, v mặt lo lạnh lng thản nhin như thể khng tiếc tiền hay đ qun sự mất mt rồi. Vẻ lạnh lng ny lm Kouzma bối rối v kch động, bởi đối với g, đ l điều kh hiểu.

p lại tội lỗi bằng mưu mẹo hay hung bạo l chuyện thường tnh, chớ lăng nhục bằng sự thản nhin như vậy gy nn một nỗi dy v lm kẻ xc phạm trở thnh người bị xc phạm. Nếu Efrme phản ứng như mọi người, nghĩa l nếu lo giận dữ, gy gổ với kẻ phạm tội, nếu lo đm đơn kiện v quan to kết n t Kouzma hay xếp vụ n lại v  thiếu bằng cơ , th hẳn Kouzma đ được yn lng ; cn by giờ, bước theo chiếc xe, g c vẻ như người thiếu thốn một ci g.

- Tớ khng lấy tiền của đằng ấy ! G ni.

- Cậu khng lấy th thi, đừng ni tới chuyện đ nữa.

- Khi tới Tlibievo, tớ sẽ gọi người đại diện. ng ta sẽ lm sng tỏ vấn đề !

- Khng c g phải lm sng tỏ cả. u phải tiền của ng ta. Cn cậu, anh bạn ạ, tốt hơn l cậu để ti yn. Hy đi đường của cậu đi ! Ti chn nhn thấy cậu rồi.

Kouzma nhn trộm người bạn đồng hnh hồi lu, bối rối, cố tm hiểu những nghĩ trong đầu v ci đồ khủng khiếp m chắc l lo ta phải đang che dấu trong lng ; cuối cng g quyết định đổi giọng :

- ồ lu c, ngay cả cười với thằng chả cũng khng được nữa, nổi nng tức th... đy ny, tiền của ng đy ny ! a chơi thi m !

G rt ti ra mấy tờ bạc một rp v cha cho Efrme.

Như thể chờ đợi chuyện ny, khng biểu lộ cht ngạc nhin hay vui vẻ, Efrme cầm tiền v lẳng lặng nht vo ti.

- Tớ chỉ muốn đa một t, Kouzma vừa tiếp lời, vừa d xt nt mặt dửng dưng của người kia, tớ muốn lm cho đằng ấy sợ. Tớ tự nhủ , mnh sẽ lm cho ng gi hoảng ln, rồi sng hm sau th trả lại. C hai mươi su rp tất cả, cn lại chn hay mười... Mấy thằng cha xe hng lấy hết của tớ... ừng giận nghe, ng nội ! Khng phải tớ uống đu, mấy thằng n dịch xe hng đấy... Tớ thề trước Cha !

- Tại sao ti phải giận ? Tiền của Cha m. Cậu xc phạm Nữ Hong của ci trời chứ c phải ti đu...

- Tớ chỉ uống c một rp thi, thiệt như sự thật m...

- Ăn thua g tới ti cơ chứ ? Cậu c thể xi hết cho việc nhậu nhẹt, ti cũng cc cần. L một rp hay một k-pếch, đối với Cha cũng như nhau. Cũng cng một gi.

- Thi đừng giận m, ng nội ! Ni thiệt rồi, đừng giận. Thiệt m !

Efrme giữ im lặng. Kouzma nhấp nhấp m mắt, khun mặt g c vẻ ngy ng v thảm hại.

- Tha lỗi cho tớ, v tnh yu Cha, g ni v nhn vo gy Efrme với vẻ van ni. ừng giận, ng nội . Chỉ l đa chơi thi m !

- A, cuối cng th cậu quấy rầy ti qu, Efrme bực dọc ni, ti đ ni với cậu rồi, khng phải tiền của ti. Hy xin Cha tha tội cho cậu, cn ti th chẳng can hệ g vo đấy cả.

Kouzma nhn bức tranh thnh, bầu trời, cy cối, như thể tm kiếm Cha, rồi mặt g co lại trong nỗi khiếp hi. Trước sự im vắng của khu rừng, sắc mu kh khan v nghim nghị của bức tranh, sự thản nhin khc thường v v nhn đạo của Efrme, g cảm thấy lẻ loi, v phương tự vệ, như bị giao cho một Thượng đế độc đon v giận dữ phn xt.

G chạy vượt ln trước Efrme, rồi nhn thẳng vo mắt lo như để tin chắc rằng g khng phải một mnh :

- Tha lỗi cho ti, nhn danh Cha, g ni, ton thn run rẩy, tha lỗi cho ti đi, ng nội !

- ể ti yn no !

Kouzma nhn một lần nữa ln trời, cy cối, chiếc xe, bức tranh thnh, rồi sụp xuống chn Efrme. Trong cơn hi hng, g bập bẹ ci g khng đầu đui, đập trn xuống đất, m gh lấy chn ng lo v o khc như một đứa b.

- ng nội thn yu ! Bạn thn yu ! Người của Cha !

Lc đầu lng tng, Efrme li lại đẩy kẻ van xin ra, rồi tới phin lo lặng ngắm bầu trời, lo sợ. Cảm thấy lo u v tội nghiệp đứa ăn cắp, lo thuyết gio :

- Khoan đ no, anh bạn, nghe ti đy ! Nghe những điều ti sắp ni đy ny, đồ ngốc ! , g m tỉ t như đn b vậy ! Ny, nếu cậu muốn Cha tha tội cho, th ngay khi về tới lng, hy đi tm ng gip trưởng... Cậu nghe khng đấy ?

V lo bắt đầu giải thch cho Kouzma nghe phải lm g để xo bỏ tội lỗi : trước hết l phải th tội với ng gip trưởng, lm php giải tội, rồi th thu gp v gửi tới Malinovsty số tiền đnh cắp uống rượu ; v trong tương lai th phải cư xử trong sạch, chn thật, phải nh nhặn khng say sưa đng như con chin. Nghe mấy lời đ, Kouzma dịu dần ; chẳng bao lu g c vẻ như qun mất nỗi buồn ; g lại chọc ph Efrme, lại liến thoắng... Khng một pht ngừng ni, g lại li ra chuyện những cng tử bột, chuyện ở bt cảnh st, chuyện người ức, chuyện trong t - tm lại, những g g đ kể hm trước. Rồi g cười dn tan, chập tay lại, bước li vẻ nghim trọng như thể đang kể điều g mới mẻ lắm. G diễn tả một cch thoải mi, kiểu kẻ từng trải đ mi nhẵn gt giy khắp nơi, điểm cu chuyện bằng những cu khi hi hay chm ngn ; coi vậy chớ nghe th khiếp lắm, bởi v g lặp đi lặp lại, thường ngừng giữa chừng để bắt lại nghĩ đ lạc lối, rồi nhu my, xoay vng, vung vẩy cnh tay... V ton l những điều hunh hoang lo lếu !

ến trưa, khi xe dừng lại ở Tlibievo, Kouzma vo qun rượu. Efrme nghỉ ngơi suốt hai tiếng đồng hồ m g kia vẫn chưa rời khỏi qun. Người ta nghe tiếng g thề thốt, khoe khoang v đập tay ln quầy, trong khi những nng dn say sưa th xm lại chế giễu g. V khi Efrme rời lng, một trận x xt bắt đầu xảy ra trong qun : Kouzma hăm dọa ai đ với giọng chi tai v la to ln l g sẽ cho gọi cảnh st.

 

MING

Dịch theo bản tiếng Php của Gnia Canac

 Une Rencontre ,

Paris, Mai 1998-Aout 2000

_________________________

Ch thch của người dịch :

(1) Bản tiếng Php : la tlgue : xe ngựa 4 bnh ở Nga.

(2) Năm verstes ; 1 verste = 1067 mt.

(3) 1 rouble ăn 100 kopecks, tiền Nga vo thế kỷ 17.

(4) Trong một gc, người ta đặt tranh thnh v ngọn đn nhỏ, gọi l  gc đỏ , nơi thing ling của căn nh. Ăn cắp đồ đạc để chỗ ny l nghịch đạo.

(5) Tiếng Nga : Starosta, l người đại diện nng dn, trung gian giữa chủ đất v t điền.


 

 

TCHEKHOV, Anton Pavlovitch (1860-1904)

Viết truyện v kịch. Anton Pavlovitch Tchkhov l một trong những tiểu thuyết gia Nga tiu biểu của thế kỷ 19, đồng thời cũng được xem l nh văn cởi mở nhất trước ảnh hưởng của cc tro lưu quốc tế. Tốt nghiệp y khoa, ng đ từng hnh nghề tại nhiều bệnh viện, cho đến cuối đời. Song ngay từ thời cn đi học, ng đ viết cho nhiều bo tro lộng để kiếm tiền gip gia đnh. Sau đ, ng chuyển từ truyện ngắn sang viết truyện di v kịch, từ bo tro lộng sang cộng tc với cc tạp ch văn học. Về chnh trị, ng cũng đổi hướng từ pha bảo thủ sang cnh tả. Vo Hn Lm Viện năm 1899, ng từ chức năm 1902, để phản đối việc trục xuất Maxime Gorki. Từ 1896, bệnh lao trở nặng, ng phải sang Php v ức nhiều lần để chữa bệnh, v cuối cng mất tại vng Rừng en ở ức. Tc phẩm của ng được dịch ra nhiều thứ tiếng. Truyện :  La Steppe ,  L'Ile Sakharine ,  Douchetchka ,  Le Rcit d'un inconnu ,  Le Moine noir  ... Kịch :  Ivanov ,  La Mouette ,  L'Oncle Vania ,  Les Trois soeurs ,  La Cerisaie ...