Ban

 

BẠN

 

Chng ti c người bạn đn anh. Anh nh văn, chị nh gio. Hai nh sống trong một căn nh thị tại mn tiền, lần đầu tin bước vo chưa quen, nghe mi thum thủm của linh tinh thứ a vo phng khch. Căn phng khch nhỏ m lc no cũng rộn rng cc giới, từ sư si, bạn văn, đến người cần gip đỡ.

 

Anh c cch ni chuyện đặc biệt si nổi, mọi thứ như c cnh nẩy lửa lc no cũng sẵn sng vt ra, sinh động. Khi ni, anh như qun mnh, chỉ biết cu chuyện v say sưa với n. Kể chuyện l cng lc anh vẽ ra khung cảnh v cc nhn vật với mu sắc rực rỡ nhất, ấn tượng nhất, v người nghe như bị ht hồn. M anh th biết rất nhiều chuyện, đng ty kim cổ, muốn g cứ hỏi, từ việc chnh trị thuở ng Hồ cn bn ba bn Tu hoặc nh thơ nh thẩn hoặc vng no c cy tri g đặc biệt hoặc lịch sử cha chiền đnh miễu D với tuổi tc, tr nhớ anh r rng cn sung tc chưa đến chỗ suy tn. Một hm sắp dẫn chng ti đi viếng một ngi cha, anh kể sơ về lai lịch nơi thờ Phật ny, chiu vi ngụm nước.

 

Chuyện l nh sư nọ đến vng đất hoang vu ngồi thiền dưới cy kn. Cy kn l cy g th lt nữa đi xem tận mắt mới biết chớ khng thể tả được. By giờ n cn đ. Thế l chng ti khng hỏi kn l cy g. Thời đ rậm rạp thiếu g cy m nh sư chọn cy kn tức n cũng c duyn nghiệp tu hnh. Ban đm th chỉ c trời v rừng r m u, một ngọn đn leo lt cũng khng, một tiếng gọi nhau cũng chẳng c. Ếch nhi, dế hay đom đm cũng hiếm nữa l. Dn lng đếm được trn đầu ngn tay, chơn chất hiền lnh. Nhưng con cọp đen th khng hiền d đơn thn độc m, thỉnh thoảng n vẫn khiến số dn t ỏi ở đ khiếp va. M tội, n c xơi ai đu, chỉ thỉnh thoảng buồn tnh lừng lững thnh thang bước giữa ruộng đồng hng mt rồi quay về một nơi no đ trong rừng. Ai gan đu tm hiểu chỗ nu thn của n. Họ chỉ xầm x như thể ni to l n nghe. Vậy m khi nh sư tụng kinh, chỉ trời biết từ bao giờ, n đến nằm im bn cạnh, lim dim. Chẳng biết n c hiểu ất gip g khng hay thực sự thấu hiểu tiếng Phạn m ngay cả nh sư chắc cũng chẳng hiểu m t g, n nghe kinh với vẻ thanh tịnh bnh an như thể lời ru của mẹ từ khi n cn nhỏ xu chưa khiến ai sợ hi. Về phần nh sư, chẳng biết ng run quu khng chạy nổi hay nhắm mắt thiền khng nhn thấy cọp hay c nhn thấy m can đảm bụng bảo dạ cứ bnh tĩnh cải ha cho n. Chết l cng chứ g, ai m chả chết. ng an nhin tự tại tụng niệm, n nhẩn nha nghe. Từ thuở con gi đến khi bầu b, con cọp đen vẫn đến nằm bn cạnh nh sư nghe kinh như vậy, thần thi hiền ha an lạc. Rồi n sinh con cũng bn cạnh nh sư, dưới cy kn ấy. Mu cọp sinh nở rưới gốc cy. Cọp con tung tăng quanh gốc cy. Nghe kinh riết rồi hoặc l mẹ con chn, hoặc đ đủ trnh độ tu hnh, chng n đm tm nhau đi biệt, bỏ nh sư ở lại, từ đấy khng nghe tiếng cọp gầm gừ rng động hay bng dng to lớn hng hồn đen thui đu nữa.

 

Lc bấy giờ dn lng mới hon hồn, hiểu nh sư l bậc chn tu. Họ bắt đầu ln xuống thăm viếng thường xuyn thay v chỉ thỉnh thoảng mới đến cng kiến cht đỉnh cho sư c ci lt dạ. V họ bắt đầu lạy Phật sống ngồi dưới cội kn, thnh tm nghe sư giảng đạo thnh hiền hay ni chuyện nắng mưa thời tiết với giọng trầm trầm nhn hậu. Trời miền Trung thường nắng gắt nn một tấm vải quấn thn cả năm trời, sư xuống suối tắm rồi ln hong kh trn chnh thn thể mnh, trừ những chỗ thủng th da thịt đnh li ra v chẳng cn biết tấm vải mu g, vng hoặc nu hoặc mu b trầu, khng chừng l tm hoặc xanh da trời cũng nn.

Thấy dn lng c nhu cầu đến cửa Phật, ng mới bn dựng ln một kấy một kấy

Am.

Đấy, một kấy am

 

i cha, một ci am m kh khăn thế rồi. Tiếp theo l cuộc đời tu hnh chơn chnh của nh sư, một đồn trăm trăm đồn nghn, người ở đu lũ lượt ko đến lập lng, một nc nh mọc ln rồi nhiều nc nh mọc ln, vui vẻ bớt c liu. Ci lng nhỏ xu qu ma giờ bắt đầu tấp nập bn bn bun bun cy cy cấy cấy. Những đm trăng thanh gi mt trai trng trong lng cũng đ biết dạo chơi lơi lả gi xun th. Ma cấy gặt th tiếng h đối đp vang vang cả gc trời xưa kia yn ả. Rồi đm cng đm kiến, thần thnh ở đu bỗng dưng cũng chuyển hộ khẩu đến lng, nằm ngồi đủ kiểu khắp nơi, lc th gốc cy đa cy đề, lc th trn đỉnh bi trống hoang vu, lc ở một bụi tre đơn độc giữa đường hay tự dưng vi miếng gạch sắp ln ở bất cứ một gc đường mn no đấy. Rồi đm cưới đm xin, đm hội đm h. Dn đng th nhu cầu cũng lớn theo.

Rồi nh sư nghĩ để cho chng sanh c chỗ ra vo lạy Phật, ng bn cất ln một kấy một kấymột kấy

Cha.

Đấy, một kấy cha

Trong khi anh tiếp tục hăng say m tả cuộc đời tu hnh của nh sư, sự mộ đạo của chng sanh vng đ v sự pht triển của ngi cha ti nghĩ bụng ouf, may m c mnh tm chữ chnh xc cứu nguy trong khi v hăng say qu anh qun mất. Anh ni m man, như thấy nh sư ngồi trước mặt tụng niệm dưới cy kn, thấy cả chỗ o thủng rch của nh sư, thấy dn lnh ra vo cửa Phật cung knh vi van, thấy mẹ con nh cọp quẫy đui lững thững vo rừng, dm thấy cả mu mắt cọp con cọp mẹ. V mặt trời miền Trung rực sng theo mắt anh, theo những m thanh anh pht ra nhanh nhẩu nồng nn. Anh viết cũng như ni, dễ dng nhanh chng, si bỏng đậm tnh. Đi chơi đu về d khuya, anh cũng ngồi vo bn hoặc sng mai, thả ra ngay một cốt truyện kể lại những điều chứng kiến trong ngy, tnh tiết chi ly thm thy.

 

Một lần đi thăm trường đại học qu anh. ng ph viện trưởng đn tiếp. Chiu vi hụm tr thng giọng, anh bắt đầu hăng hi ni về chương trnh cải tổ của anh L. Anh L c chương trnh thay đổi cảnh quang khu đại học, sẽ trồng cy xanh ba lớp từ chn đồi đi ln, loại cy thn dai như bạch đn, dễ trồng v sẽ mang lại lợi nhuận, mặt bằng sn trường sẽ trồng loại hoa g vừa dễ chăm vừa cho hoa nhiều, l chết sẽ gom lại lm phn hữu cơ. Chỗ ny (anh trỏ trước sn) thay v để tấm bảng thiếc như vậy vừa chiếm chỗ vừa thiếu vẻ thẩm mỹ, anh L sẽ đặt một tảng đ to, khắc tn trường, vừa độc đo vừa mang tnh chất mạnh mẽ (đ tảng m !). Băng ghế sẽ đặt chỗ no vừa đẹp vừa mt vừa khng khiến thin nhin bối rối, m sinh vin c thể thoải mi ngồi tm tnh hay si kinh nấu sử Chng ti khoi ch tủm tỉm nhn nt mặt ng viện ph ngơ ngc đang nghi ngờ khả năng thng tin nội bộ. Bởi ng l l ở đ bao nhiu năm rồi v việc g cũng qua tay ng hết cả, th ci anh L ny l ai, từ đu tới, v tới lc no để tnh ton chi ly cải tổ ngi trường của mnh quy m cỡ ấy m mnh m tịt? ng viện trưởng c chơi qua mặt gạt mnh ra ra khng đấy? ng ta tần ngần nhn anh bn tn bn nghi, nụ cười mỉm đng cứng trn đi mi dy tim tm. Nhưng anh vẫn thản nhin khng bỏ dở chương trnh của anh L, giải thch bởi v trường đại học trn ngọn đồi như thế ny l c một khng hai của Việt Nam th khun vin n phải xứng đng. V nhất l lm gương cho cả nước về cch bảo vệ mi trường, nghĩa l cy xanh, cy xanh, v cy xanh Anh thao thao đến đu th ng viện ph rng ko ci gượng gạo tới đ. Một lt rồi anh c vẻ mệt, chả l đ một lần mổ tim. Anh thở dốc, mặt xanh l, xanh như ng viện ph đang cố nuốt ci chương trnh của anh L đ nghn nghẹn ở cổ v mnh ngoi cuộc.

 

Anh L l bạn anh thuở cn dng đũng quần chi nhẵn ghế nh trường. Lớn ln anh L du học bn Đức về mi trường. Nghỉ hưu, anh L thường về Việt nam ăn cơm nh vc ng voi rao giảng kiến thức thu thập được ở xứ người. V anh thường đưa anh L thăm cha chiền đnh miễu. Nơi no anh L cũng ln kế hoạch. Chỗ th xy bảo thp, nơi th đo hồ thả sen, nơi trồng cy ba bốn lớp, lm cầu cảnh, hn non bộ, dựng tượng đi, chấm chỗ no mắc vng trn đường Trường Sơn. Lắm chương trnh ci no nếu khng vĩ đại hấp dẫn th cũng nn thơ lng mạn. Nhưng mưu sự tại nhơn thnh sự tại thin, chẳng may chưa ci no ra ci no th anh L bị bịnh nan y hnh hạ. Trn giường bịnh, anh lo dịch Kinh Lăng Nghim. Dịch tới đu bịnh hoạn chạy t re đến đ. Ai cũng phấn khởi, tưởng anh sẽ thắng cuộc chiến tương tn ny. Nhưng một ngy bịnh ở đu lủ khủ ko về. Khng nản ch, trn giường bịnh, anh L viết lại đời mnh, kể chuyện từ thuở ấu thơ đến ngy du học, kể lại những ngy trn xứ người tham gia đấu tranh chống Mỹ, kể lại những cuộc tnh thời trai trẻ v chuyện tnh với người bạn trăm năm, v những ngy hưu tr đi đi về về dạy học ở Việt Nam Anh L cũng gom một t thơ đ lm từ trước v trn giường bịnh nhả thơ như hơi thở ngy vi ba bi, in thnh tuyển tập. Vo Si gn phụ với chị L chăm sc v lo xuất bản cc quyển ny của anh L, v sau khi bạn gc kiếm chịu đầu hng tử thần, anh viết một quyển sch về đời anh L, v trn bn thờ nh anh chị c chỗ bạn ngồi. Mỗi năm anh chị lm giỗ v mời bạn b văn vẻ đến đọc thơ tưởng niệm. Nghĩa l anh lm mọi điều với niềm say m, tận tm v thnh khẩn.

 

Chị th mi tc trắng phau trước tuổi v ni năng chầm chậm hiền ha, lc no cũng cười rất tươi, thường lắng nghe anh v tủm tỉm tn thnh. Anh tung chị hứng rất ăn nhịp, hợp tm đầu. Mặc dầu thị tại mn tiền no nhưng tm anh chị c nguyệt lai mn hạ. Mặc d anh ni như bay v v nhưng tm anh tịnh một chỗ. Mặc d khi diễn tả điều g mắt anh sng nẩy lửa nhưng ci nhn chất chứa niềm u mặc ngọt ngo

 

Thn knh tặng anh chị QG.

Xun Sương

Paris-NT, mars 2010