NguoiVietBienHo

 

NGƯỜI VIỆT BIỂN HỒ

 

Du khch đi thăm Cao Min thường đến Biển Hồ. Ai cũng bảo mấy thuở mới đi v chưa chắc sẽ đi lần nữa, chẳng lẽ chỉ nghe qua sch vở. V vậy d tour khng c mục ny, du khch sẵn sng trả 20 USD ngao du một chuyến, vo giờ giấc tri khoi l sau bữa ăn trưa khi đến Phnom Penh, v về kịp giờ trước khi viếng hong cung cng vi nơi khc.

 

Từ thủ đ đến bến sng khoảng nửa giờ. Vo thời điểm chy da như vậy m con nt đen tri trũi như cột nh chy, quắt queo rắn rỏi như cy củi đước bềnh bồng trn sng nhiều ghe nhỏ đi vớt dọc theo bờ, nhốn nho cạnh mp nước hoặc nho lặn tắm tp cười đa như dưới trời xun. Dọc hai bn đường khu ny l dy nh sn, khng, chi sn th đng hơn, lợp l hoặc vch l, lợp tn hoặc vch tn, cực kỳ sơ si. Nhưng bn trong ci chi nhỏ xu xiu vẹo đ sống t nhất năm bảy người. Thuyền tri trn dng nước trộn ph sa vng đục sền sệt như bột khuấy. Hai bn bờ l khu rừng rậm ton cy nhỏ, khng biết bn trong c cổ thụ hay khng. Ma nước nổi từ thng 5 đến thng 12, Biển Hồ trn lan dng ngập ngọn cy, c trn đầy rừng, l cy cũng l một loại thức ăn cho chng. Khi nước rt chng định cư vo những hốc nước, bắt dễ dng, c nhiều con c lc trn chục k. Khu rừng ny cũng l nơi người Việt sống quanh Biển Hồ chn người chết. Ma kh chn ngay vo đất, ma nước nổi th treo quan ti ln cy chờ nước xuống.

 

Trn sng, dập dềnh dy nh người Việt, người Chăm. Gần bờ sng c một nh thờ, trường học v sn banh bao kn lưới. Tới nơi hồ gặp biển l 2 km, khng cn bi bờ g nữa, mnh mng những nước. Nơi đy cũng c nhiều dy nh người Việt, một nh thờ v một trường học. Thuyền dừng lại nh hng duy nhất v số thuyền con bao quanh, người lớn con nt lao nhao xin t đồng. Trong 20 USD c mục nh hng dọn thức uống v tm Biển Hồ, nhỏ nhưng rất thơm rất ngọt. Du khch ngồi nhm nhi tm uống bia lạnh trong bng mt, ngoi kia dưới nắng chang chang bao cặp mắt nhn ln hau hu. Khng phải họ thm tm tp, lạ lng g với họ đu. Nhưng họ chờ đợi. Đ l thi quen. Kh nuốt tri, du khch bn nhau mua m gi tặng b con. Pht thế no cho ổn, ngay by giờ hay để chủ nh hng sẽ chia cho họ? C lẽ pht ngay cho b con vui. Khi mấy thng m khui ra, d đ yu cầu cứ bnh tĩnh v mọi người đều sẽ c, nhưng nhốn nho đ bắt đầu. Lm sao bnh tĩnh được. Hướng dẫn vin cảnh co coi chừng thin hạ ginh giật lm mnh t xuống sng như chơi. Người ta ro gọi khắp nơi, con chưa được n c ch. Đầu ny vừa lnh xong l cho thuyền vng đến đầu chưa pht. Rồi người ta o ln sn nh hng. Ai cũng chưa c. Loạn. Trẻ con nho vo chụp khi nu ko lm thng m đổ. Những thn hnh đen bng, những cặp mắt lau lu quỳn quỵt. Vừa thương vừa buồn. Pha bn kia một du khch c vẻ kinh nghiệm, đ mua sẵn từ phố nhiều thng m, bị ginh giật đến nỗi anh ta lẫy, cau c bỏ đi chỗ khc để mặc người nh hng chia tiếp. Hầu như khng c đn ng, chỉ ton đn b, người gi v con nt, rất nhiều con nt. C chị hai con, một đứa gần hai tuổi v một đứa hai thng, dưới mui ghe thấp l t chật hẹp che bằng ni lng của bao gạo, chiếc vng nhỏ xu đong đưa b sơ sinh, đứa lớn nằm bn ngoi dưới nắng chang chang khắc nghiệt xứ Cha thp.

 

C khoảng trn dưới 6000 người Việt sinh sống quanh Biển Hồ, con số khng thể no chnh xc. Từ thời vua Tự Đức cấm Thin Cha gio, phần đng chạy qua Cao Min, ban đầu lm bạn biển, tức nghề đnh c thu, từ 10 đến 70 tuổi đều thnh thạo xẻ c ướp muối rất cực khổ. Chả thế m c cu Biển Hồ cực lắm ai ơi, trai thời bạn biển gi thời to k. Qua nhiều thế hệ quen sống lnh đnh, họ lập lng xm trn mặt nước, khng ai c được mảnh đất trồng vi cộng la. Vo những năm 70 dưới thời Lon Nol, nạn cắp-duồn tn c đ xảy ra, xc người mnh tri từ dng Tng L Sp-Mkong đổ về, chnh phủ Nam Việt Nam đ phải qua Cao min chở đồng bo hồi hương. Rồi những năm sau lại đến Pol Pot tn hại, thot được chng l mừng, lo lm m mi vẫn chẳng đủ ăn. Từ thời mở ng du khch tới lui, ngoi nghề đnh c người Việt nơi đy kim thm bn qu bnh vặt. Thuyền con bm theo thuyền khch cho mời. Chẳng mng mấy mn qu ny lại thấy tội nghiệp nn khch thường cho cht tiền. Lng hảo tm đ v tnh tạo ra thi quen, biết l mỗi thứ 5 du khch từ Việt Nam qua, mỗi thứ 6 họ cho thuyền đến nh hng ny chờ qu cp. Kế hoạch ăn xin thnh hnh, nhiều khi gy xo trộn khng t nn hướng dẫn vin thỉnh thoảng bị cng an Campuchia phạt v khng quản l được. Tuy vậy giữa bao người ngho thật sự, c người đi xuồng my - th đu phải mạt rệp cần đi xin? Nhưng bỏ mn qu trn trời rơi xuống chắc tiếc. Du khch chụp hnh lia lịa một phần của mu mủ rồng tin. Nh nước Cao Min cũng chẳng ngăn cấm hay gip đỡ g, v đất nước ta chắc qun bẵng rồi, họ tự bương chải mưu sinh bằng cch no c thể.

 

Tất cả trẻ con ở Biển Hồ đều ni được hai thứ tiếng Việt-Min, nhưng khng biết viết. Khu ny Trường học Việt Nam do ng V Văn Đầy tức Su Đầy sng lập, c tất cả 190 em, lớp một, hai v bốn, do hai thầy dạy miễn ph. Hầu như chuyến tu du khch no cũng gh thăm, v đ cũng l một nguồn lợi tức.

 

Phần 50 ci trứng u Cơ ấy sống vật vờ như những cy củi đước, ở xứ người chẳng ra sao m về qu hương chẳng được. C người bảo đn mỗi ngy thứ 6 đi chờ qu l thi quen xấu, cũng c người quay đi khng dm nhn những gương mặt nm nắng khắc khổChẳng ai muốn ngho. Chẳng ai muốn bị đời xua đuổi.

 

Thuyền ra về. Đi thăm hong cung lộng lẫy những khối vng rng m lng th đen ngm cn nổi tri đu ngoi bến nước

 

Xun Sương

Mars 2009