TỘI

Tiếng Việt c nhiều từ ring lẻ, độc thn, dng ton quốc hay vng miền, địa phương, thổ ngữ, v ngữ nghĩa thay đổi mun hnh vạn trạng nhưng kh giải thch nghĩa chnh l g, m lại được nam phụ lo ấu dng thường xuyn, dng kiểu no trong trường hợp no, mọi người đều mặc nhin thẩm thấu. V dụ chữ TỘI.

 

Tội ở đy đơn thn độc m, n khng đi km với Lỗi để thnh gnh nặng đ vai rồi n hận sm hối, cũng khng đi cng với Nghiệp để thnh ci nhn duyn cho kiếp lun hồi, khng đi với Tnh để tỏ by một tm trạng no nng bi thiết... N khng đi với từ no cả v vậy n như tấm lụa đo phất phơ giữa chợ, c độc m kiu kỳ, chẳng cần quấn vo anh no cũng mang mang tnh .

 

Đủ kiểu tội

 

Năm 1997 về VN ăn cưới đứa chu gọi c, bố chồng chu nhn mnh cực kỳ ấn tượng (m trong ngữ cảnh no khc c thể dm bị chụp mũ), chp miệng: Từ bển m về đy ăn cưới chu, tội chưa ! Ở bển mấy chục năm chẳng bao giờ nghe chữ đ, bất chợt nghe lại, thấy ngồ ngộ l lạ m cũng chưa thấm lắm mnh tội chỗ no, chỉ biết l nhn nh mắt u yếm bao la tnh cảm thế kia (tiếng thời thượng l tnh thương lan tỏa đy) th mơ mng hiểu c ẩn chữ nghiệp trm khăn theo sau, nghĩa l ci nghiệp trần ai gia đnh rng buộc m Đức Phật go khản cổ bảo hy rũ bỏ đi để cầu tm an lạc.

 

Đứa b ph phch hay lm bậy g đ, b mẹ vừa chp miệng vừa ni Tội qu con ơi, sao con hư vậy. Chỗ ny tội g đu, đng lẽ ni khổ qu con ơi mới phải chớ. N ph phch với tất cả niềm th vị th chẳng tội g n cả, ở đy cũng chẳng cho php chữ lỗi hay bất kỳ chữ g khc theo sau, vậy th phải chăng tội nghiệp mẹ n phải dọn dẹp? Khng tầm thường vậy đu. Nn xin lm ơn vẫn cứ gọn gng một chữ tội gim ci đi. Phải l tội th mới thấm. C thể chnh tả sai bt, nhưng rất hm sc, diễn đạt trọn vẹn, m nếu ku khổ qu con ơi th nghe lại km phần ai on cm rm, l b mẹ ny chưa kinh qua mn ngn ngữ học, ni tiếng Việt chưa rnh.

 

Thường người ta dng rất đa dạng, rất tri ngược, rất gọn cho nn nhiều khi rất b hiểm, nhưng khỏi cần nhờ php sư can thiệp, chỉ l kiểu lời vắn tnh di rồi tự n lm ảo thuật gỡ khc mắc ra. V dụ chị đ ngho m tội lắm; anh đ giu m tội lắm; con b đ học giỏi m tội lắm; hay nhiều khi ni khơi khơi : thằng nhỏ đ tội lắm. Khng cần đố trời mới biết ai tội ci g, chỉ cần ni vậy l qu nam phụ đều gật g kiểu ta đy thấu suốt ng ngch ruột non ruột gi những kẻ giu ngho học giỏi d mơ hồ chưa r kiểu tội no, nhưng c tội ci đ, v thường mang tử tế ngọt ngo. Nếu khng tử tế ngọt ngo, lạ chưa, l sẽ khng c tội! Chớ nếu thằng nhỏ đ học dở tội lắm th đ r rng chữ nghiệp v minh nu đui, lại phải trnh ln Đức Phật cầu xin ha giải cho rồi.

 

Loại tội ny rất thường, như cứ bảo đừng ni vậy tội ảnh tội chỉ; tội gh, n khng tới được; thấy người ta c vẻ quan tm tới ai th ni với nhau tội ha; n ni nghe tội lắm (chỗ ny l thương lắm đy, nhưng thương th thường qu, cạn qu, hẹp qu, ngữ nghĩa ngho qu, cho nn xin lm ơn vẫn cứ gọn gng một chữ tội gim ci đi). Cn biết bao tội nữa m dng kiểu g cũng kh nu đch tội danh v v phải l tử tế ngọt ngo mới c tội th chẳng phải l tội c g gh gớm nn chẳng bao giờ thnh tội trạng cho nn cứ thoải mi nu tội đi bởi dẫu sao cũng chẳng l một thứ tội đồ khiến mnh trở thnh tội phạm th tội qui g khng dng n một cch v tội vạ để tỏ ra mnh c lng biết tội người ta m chẳng cần phải l tội nhn mới bẽ bng thấm tha bao nỗi tội tnh? Ouf !

 

Nghĩ cho cng, cc kiểu tội ny coi bộ t nhiều ai ai cũng c. Bởi v d g đi nữa th cũng c vẻ c b nghiệp rnh đi đi theo. Nếu chị đ ngho tội lắm, tức l ngho tn canh, ci tội quấn chiếu co ro dưới mi tranh vch đất; cn ngho m tội lắm tức l đang bồng chn cơm trn tay m thấy c người rch rưới liểng xiểng đi ngang biết l họ bụng trống bn xẻ chn cơm lm hai, nm na l miếng khi đi bằng gi khi no. Nếu anh đ giu tội lắm th phải nhanh tr hiểu ngay l tội của ảnh đếm khng xuể, kn đo c km chữ lỗi bn cạnh, th nn tức tốc tấp vo lề ngay kẻo vạ ly; cn giu m tội lắm, l tiền bạc thừa mứa lột da tm hm căng trống bng nt rượu XO lm n bắn chim ht x g thượng hảo hạng cho thơm lừng thnh phố thường đổi xe khủng lin min chch thuốc lắc li ngược chiều trn xa lộ rượt đuổi bạn b giải tr ngoi ra cn nhớ để vi mẩu da tm hm nấu cho thết người ngho, nm na l l lnh đm l rch. Học giỏi m tội lắm l khng ta đy hợm mnh điểm cao nhất lớp v biết bước ra khỏi cửa l c đứa cn giỏi hơn mnh, nghĩ cho cng l snh mấy cu chữ nho Tri bỉ tri kỷ v Cao nhơn tất hữu cao nhơn trị. Vn vn v vn vn. Ai dm bảo tiếng Việt ta ngho ?

 

Ni chung đy l loại tội mở, ngữ nghĩa n mnh mang được hiểu khng bằng từ vựng m bằng , đậm đ tnh dn tộc. Cứ ni tội lắm l mọi người tha hồ diễn cảm, diễn sao cũng khng sai, khng đng bề ngang cũng đng bề dọc. Nếu cắc cớ di dng thm chữ nghiệp vo th tội lại bị nhốt kn trong cha chiền, thiền viện hoặc tịnh x suốt ngy nghe kinh kệ chớ khng được m Iphone 6S phượt phy, sẽ km sang đi.

 

Vậy ni chung c tội l tốt, l ở đời mun sự của chung hơn nhau một tiếng tội m thi. D vậy Đức Phật vẫn khều khều Tội qu, nghe lời Phật dạy đy n chng sanh, rũ bỏ hết đi con, tội g m cứ ngoằn ngoo trong vng khổ đế lun hồi.

 

Xun Sương

3-2016