XƯNG H

XƯNG H

 

 

Dm chẳng nước no trn thế giới c cch xưng h phong ph đa dạng nhiu kh rắc rối như Việt Nam ta. V dụ chị của mẹ, miền bắc gọi bc miền nam gọi d, l đ phải giải thch mới hiểu lớp lang rồi. Cho nn ci mục ny thường gy bất ổn cho nhiều người lắm lắm. Lại c tr mới gặp th hỏi tuổi cho tiện xưng h, hơn km nhau t thng c khi ln vai xuống vai một bực. Chẳng như Ty cho rằng hỏi tuổi đn b l điều cấm kỵ.

 

C những nỗi đau

 

Thế kỷ trước. Một lần về Việt Nam, trưa nắng leo ln cả trăm bậc thăm cha. Thằng nhỏ bn hnh lưu niệm mời, mnh hứa lc xuống sẽ mua, cầm chi lịch kịch. Nhưng n vẫn theo. Chắc tha thẩn c độc cũng buồn, chi bằng lẽo đẽo theo du khch. Chừng vi chục bước, chợt nghe Wại wại, wại từ S gng ra hả wại. Mnh do dc dm quanh, b chị v b bạn đ nhanh chn np dưới bng cy xa xa pha trước rồi; canh ny dn địa phương chẳng ai dại g đội gạo ln cha; dn bn Mỹ về cũng khng v họ chuộng ln da nn nường như đường tinh luyện; chỉ dn bn Ty thiếu mu mới ưa sm sẫm cho mặn m nn tiếp sức bằng kem bắt nắng nữa, thm đội mặt trời bất kể ngy đm. Giờ ny m leo thang viếng Phật th d cắt đứt mọi rng buộc thế gian, Phật cũng cảm động nghẹn ngo. Dm đủ bốn phương chẳng thấy ai ngoi ta với ta v thằng b, bn hiểu chức wại đ ưu i ring tặng mnh rồi. Trời, bị ln chức bc đ nghe sng sốc tiền đnh rối loạn, giờ tới chức khảo cổ ny th nghẹn ngo hơn Phật. Cảm thấy c g nhồn nhột d chẳng ai c. Thấm tha chưa, cứ tưởng !

 

Lại c lần gọi cậu thanh nin sửa giy bằng em, nghĩ l xưng C gọi Em vẫn hợp lẽ trời. Nhưng thằng nhỏ ngước nhn, chỉnh ngay: Con chớ em g nữa c. Ci tiếng g nữa n dng nghe mới lạnh người cho chớ! Đng l trung ngn thường nghịch nhĩ. Từ đ, d chưa nhuyễn lắm, nhưng hễ ai xưng con l ta hin ngang leo ngay ln nấc mẹ, thnh thang.

 

Trn xe lửa, thằng b con nghịch ci va ly anh bạn, bố n la, anh bạn bn cười dả lả ta đy chẳng kh tnh đu, hỏi chu mấy tuổi, bố n lễ php Thưa cụ chu ln bốn rồi ạ. Kể lại m nt mặt anh cn nguyn nỗi hi hng, thắc mắc: Chẳng lẽ trong mắt người khc mnh gi dữ vậy sao. Chẳng lẽ g. Cứ tưởng!

 

Cứ như Mỹ-Ty l tiện nhất. Độc một chữ You từ Tổng thống tới anh qut rc, từ Nữ hong đến c gi ngang dọc phố phường; Vous giữ gn lịch sự ng b cha mẹ ch thm c d dượng bc anh chị cậu mợ kim lun Tổng thống ng Hong b Cha; Tu thn mật my tao cậu tớ kim lun ng b cha mẹ ch thm c d dượng bc anh chị cậu mợ Tổng thống ng Hong b Cha... Đứa con gi hng xm lấy thằng chồng lớn hơn bố đẻ 3 tuổi. Tỉnh bơ, gọi tn v xưng h Toi, Moi như bạn, chẳng phiền nhiễu ai. Ở Việt Nam th c nước trnh nhau, chớ ni trng trổng th cực kỳ dị hợm, m chẳng lẽ gọi Ba hay Cha th cả hai đều chn ti thịt da. Cho nn c người gả gi đầu lng cho trai t nh kia, mỗi lần gặp b sui đng vai wại chỉ cười cười chớ hổng dm mở miệng, v tun theo tục lệ l phải gọi sui gia bằng anh chị!

 

Hệ xưng h

 

Nam nhi trn ton thể hnh tinh khi bị vật thể lạ lm m mẩn tm thần th tất cả đều thnh thi sĩ, gọi như nhập đồng no l cục cưng của anh, mật ong của anh, cn con, mo con, họa mi, chim nhạn, chim sẻ của anh, rổn rảng. Tới chừng tm thần bị phn liệt v những con vật yu đ th cắt tiết chng n hết, quẳng tất tật vo l nướng, vặn nhiệt độ siu cao. Rồi bắt đầu đổi hệ. Dn mnh sẽ gọi trở lại bằng em l cn ưu i, rồi ln chức c l chuyện bắt đầu c ch, rồi tới giai đoạn cc con vật bị nướng ha thn thnh con quỷ th dm cục cưng cn bị ngồi sau nải chuối ngắm g khỏa thn nữa đấy.

 

Trước năm 75 trong nam, cch xưng h l dấu nhấn cho bước ngoặt của tnh cảm khởi đầu. Con gi gọi con trai bằng ng, trai gi trai trẻ m xa lạ đều l ng, n như bức ro, cch biệt, trịnh trọng dĩ nhin trừ trường hợp xứng danh ch bc; con trai gọi con gi bằng c, trừ con nt, chớ non choẹt vẫn cứ l c, rất lịch sự, mềm mại. Thnh ra d nghi ngờ tnh trong như đ, anh trai vẫn cứ phải chờ đến lc em gi cui ci bẽn lẽn đổi hệ xưng em th mới chắc chắn c đ cắn cu. Ci giới hạn mỏng manh l vậy m lại rất rạch ri hiệu nghiệm. Khng ai dm sm sỡ với ai, lễ nghĩa tn ti được tn trọng. Cn by giờ mới gặp lần đầu cũng đ mi mẫn anh anh em em, c nhiều chng cụ vẫn thch được gọi anh v phều pho gọi bất kỳ ai đng chu chắc cũng bằng em ngọt lịm. Xởi lởi qu đ, lộn xộn, chẳng thể thống g. Ring trong giới văn nghệ, nghe ni d trăm tuổi vẫn cứ anh em, nghĩa l đn anh đn em, l cng một gia đnh văn nghệ. Tức l cng kiểu m khng cng nghĩa.

 

Cch xưng h rắc rối vậy nn thấy bo ch hoặc phim ảnh ngy nay phạm lỗi kh nhiều. Cảnh hai tn cướp ro nhau m Ngi che cho ti nh th quả l lũng đoạn thị trường chữ nghĩa. Hnh như người dịch hiểu chữ Ngi cũng như bao tiếng xưng h ngi thứ hai khc. Vậy xin hỏi nho nhỏ: sếp bin tập th hiểu sao?

C lần đọc bo kinh tế, thấy một ngi Mỹ c Php Anh g đ tới Việt Nam lm ăn. Tại chnh quốc c khi chỉ l b vơ, sang Việt Nam được trọng vọng thnh ngi nn trng ngi phơi phới. Chớ thiệt sự đng nghĩa Ngi th lm g m trn lan cả nước kiểu tiến sĩ vậy được.

Quen bc quen wại rồi, giờ chẳng may c ai sớn sc gọi Chị th thấy di dỗi, trch ngầm họ khng biết knh lo đắc thọ, mặc d chị cũng trợn mắt h hửng tưởng bở một mnh!

 

XunSương

4-2016