1-VQ

 

Dẫn

  

   K l sinh, quy l tử, sống l gửi  sao vẫn  ham, v chết l về nhưng sao vẫn sợ.  Cn vu, như tĩnh từ, l quanh co, bồng bềnh. Cũng c thể hiểu l lao đao. Vu quy, l về nh chồng, với những giọt nước mắt, khi khc v buồn, khi khc v vui. Nhưng chưa bao giờ những giọt nước mắt ấy lại kết thnh những vin ngọc trai, huyền thoại vu quy ở thời hiện tại, một thời lẽ ra phải khc.  Kể dưới dạng tiểu thuyết, huyền thoại ny l hiện thực, v khng qua thủ php ngụ ngn của văn chương ẩn dụ, nn l thứ hiện thực trần truồng. Những ai  khng thch loại hiện thực ny xin đọc ngay lời bạt, phần tm lại huyền thoại cho thật gọn, như những truyện cổ tch để đọc trong một chớp thời gian.

 



 

một

ngy xưa, c một thằng nhỏ vo cha  mi dao

 

 

 

1

 

Bấy giờ, trăng vi vọi. Dng nước xa tắp nh ln sắc dao lạnh đến rợn sống lưng. Tiếng cn trng rỉ rả ran xa một vng đất bn đẩy mi phn chua lt vo thứ khng kh oi nồng như chỉ chực bục vỡ giữa những con gi đm chập chng đi về bất chợt. nh trăng hắt ln cnh rừng một lớp ln tinh mỏng tanh đong đưa theo những tn l rũ ven bờ nước.  Sư nhổm dậy, tai lắng nghe. Tiếng qun quẹt vang ln nhưng chẳng thể phn biệt l tiếng g. Sư lẳng lặng ngồi, khoa chn đặt ln nền đất lạnh ngắt, chậm chạp vịn tay vo thnh phản, miệng gọi khẽ:

 

- Thẻo, Thẻo

 

Khng hồi đp, tiếng gọi trơn tuột vo thinh vắng. Sư đứng ln, lần m từng bước, ra tri sau bồ đon. Giường Thẻo ngủ trống trơn, chiếc chăn lnh n thường đắp rơi nằm trn nền nh, co quắp, mang hnh dạng cng queo bệnh tật.

 

Tiếng qun quẹt lại vang ln, cht cha bực dọc, nhưng nay Sư biết l n đến từ mảnh vườn sau cha. Tay với ngọn đn gi, Sư chm, lầm lủi mở cửa sau ra vườn, nt  mặt xương xẩu tạo ra những khoảng tối một bức ảnh đen trắng tận dụng mỹ thuật của những đối nghịch hi ha. Tiếng qun quẹt chợt bặt đi. Sư bước tới. Thẻo khng nhn ln, quay đầu nhn ra m rừng, tay vẫn cầm con dao lưỡi sng cho dưới nh trăng. Sư thầm ni, th ra tiếng mi dao. Chậm ri, Sư tiến đến tảng đ cạnh Thẻo, lẳng lặng ngồi xuống, thổi tắt ngọn đn gi. Dưới nh trăng, mặt Thẻo nhe nhoẹt, chẳng biết l mồ hi hay nước mắt.

 

Sư im lặng. Xm Mũi biết Sư chỉ mở miệng khi tối cần, v cần l tụng kinh Thủy Sm cho những người la trần thế. Ngay lc đi khất thực, Sư cũng chỉ khẽ ci đầu ra dấu cm ơn, khập khiểng l bước, khng bao giờ ngoi lại ngay cả khi c người gọi. Im. Ngậm miệng, khng ni nữa. Ba Tri nay cm. V điếc. Thậm ch m, nhn m khng thấy, mở mắt ra chỉ rặt những điều từng biết,  những điều muốn qun, những điều hư nhiều hơn thực, ảo cn hơn nh trăng trn kia, giữa lưng chừng trời. Chợt Thẻo rấm rứt khc, tiếng khc bị tri trong yết hầu vng vẫy bật ra ằng ặc như kẻ bị bp cổ. N để con dao xuống nền đ, hai tay m lấy mặt, đầu chi xuống giữa hai vai xương gồ ln nhọn hoắt. Sư cầm ln, mắt nhn, i ngại. Lưỡi dao di hai tấc, hnh bầu dục, hai cạnh đều sắc. Phải rồi, đy l con dao cha thằng Thẻo giắt lưng từ thuở cn l du kch do Ba Tri chỉ huy ở miệt cuối đất đầu trời ny, chỗ đn sng đạn thuốc men do b đon 371 chuyển từ những con tầu khng số qua đường biển từ miền Bắc v. V l rẻo đất từ một anh học tr Si Gn mặt trắng, Ba Tri đội lốt thầy tu, ha thn thnh qun Giải Phng.

 

Hồi lu sau, Sư lay nhẹ vai Thẻo. N nằm l, nhưng thi khc. Đứng dậy, Sư khập khiễng đi vo cha. Thẻo chi mặt xuống đất, khng cục cựa, tay thu con dao vo lng.

 

Sng sớm hm sau, Sư  ra tm nhưng khng thấy Thẻo đu.

 

 

2

 

Cha thằng Thẻo l Tm Hớn. Vợ bị bom chết tan xc khi đi chăn một đn vịt gần trăm con, Hớn gửi thằng Thẻo mới ba tuổi ln Cần Giờ nhờ b d nui, sau đ ngy đi cu, đm lm du kch đnh giặc. Su Nhm, vừa l bạn vừa l đồng đội, nhắc lời Ba Tri, hy biến đau thương thnh căm th. Hớn nghiến răng, rồi hai năm sau th giặc chạy. Cuộc đổi đời bắt đầu bằng một  loạt thay cờ, cờ ba sọc thnh cờ Giải Phng, rồi cờ Giải Phng thnh cở Đỏ sao Vng, cờ no cũng phất phới nơi gi nổi bốn phương tm hướng, c gi bấc, gi nam, gi chướng Lnh đạo huyện đến Đất Mũi thăm hỏi b con, vỗ về gia đnh thương binh liệt sĩ, rồi cng anh em du kch nhậu một bữa để mừng chiến thắng, đồng thời chia tay Ba Tri nay được đề cử lm  ủy vin huyện ủy. Cng việc cch mạng cần người biết chữ, v đp ứng được  ở nơi cuối đất ny chỉ c Ba Tri, trnh độ đại học phải bỏ ngang khi v bưng su năm trước.

 

Hết giặc rồi, phải lm ăn, phải ổn định. Hớn đn con về, gi no cũng cho n học dẫu trường  kh xa, ngy ngy n phải băng rạch Tu đi thm hai cy số. Xin được một vạt đất trn bi bồi, hai cha con năm sau dựng một ci chi vch lm bằng thn đước, sn nh cao nhưng vẫn cn nghe tiếng c thi li rột rẹt trong ma nước ln. Nhm tới thăm, giọng ngậm ngi:

 

- Anh Tm h cứ g trống nui con mi sao? Phải c người chăm thằng Thẻo chớ! Tui c nhỏ em b con miệt Xm Cống bn Đầm Dơi, cũng ga, chưa con

 

Hớn cười kh kh, ngắt:

 

- Tnh sau anh Su . Chỉ hai cha con m miếng ăn cn khng đủ, lo sao được cho một  người  nữa, anh ơi!

 

Để mặc Nhm khen c em sing lm sing ăn, Hớn ko từ gầm sạp một chai La Mới, giơ ln:

 

- C thiếu đi thiệt, nhưng vẫn cn ci nyđể tiếp bạn!

 

Gia cảnh Su Nhm khc hẳn. Vợ Nhm đi về bun bn trn chợ Năm Căn, hng mang bn thường l ba kha muối, mắm sặc, c đường phơi kh. Hng mang về, dăm k đường, ba mt vải, đi khi chục lon bia ngoại hng qun đặt mua. Dẫu hai vợ chồng Nhm c ba đứa con, gia đnh chưa đến độ ăn đi. Con Hai, tuy chỉ  hơn Thẻo hai tuổi, nay đ gip mẹ lm việc nh. Thằng Ba, bằng tuổi Thẻo, cng đi học, v  đến ma  gi Nam, khi tm c về bi th rủ nhau đi đẩy te, xiệp, giăng lưới ba mng, sạt s huyết, m vọp, bắt cua. Con Tư, nhỏ hơn Thẻo ba tuổi, l gi t. Mấy năm sau, mẹ n bảo n l gi nn khng cần đi học. Suốt ngy tha thẩn, n ni một mnh như đang chuyện tr, ăn kiến đất, đm đm khc rấm rức. Sợ ma lm, mẹ n mời thầy về cng kiếng. Khi gần nh c một  gia đnh di cư từ Thi Bnh ở tuốt miền Bắc v, Tư lm bạn với con Thy, vật v mnh mẩy đi đi học với Thy. Su Nhm chu lng, thế l n hết bịnh.

 

Người di cư ngy v một đng, chặt rừng, lấp sng, khai  thc hải thủy sản như một thứ nguồn bất tận. Trước kia, ph sa đắp vo những cồn đất bồi, những mảng rừng mắm xanh ngắt trồi ln giữ đất chống lại biển rt đẩy ra khơi. Biển trng trng, nước ngầu đục tứ pha, mi chua nghen nght, thỉnh thoảng ồ ln hăm dọa khi ging bất chợt a về đnh p. Người đi đnh c ven bờ lc đ quay vo, đẩy ghe, ko xuồng tạm nấp trong những ci vũng xung quanh rừng che chở an ton, họa hoằn lắm mới c những tai ương chết người. Nay, khng cn thế. Người đng, rừng đước rừng mắm chặt trụi, nước biển trn vo khiến bn snh n ln, đất trồng trọt ngy một hiếm, la bị ngập ng, rầy ph, gi gạo tăng cn nhanh hơn thủy triều. Sng Cửa Lớn tm c  t đi, ghe cu th nhiều, đnh cả buổi m thu nhập vẫn khng đủ ăn. Ven biển cũng vậy. Dn chi lắp my đui tm, liều lĩnh ra xa bờ hơn, quăng lưới giăng cu với lng tin vo tin kh tượng loan bo mỗi sng như lời cứu độ. 

 

Nghe tiếng my nổ snh sịch, Hớn gọi con dậy. Thẻo nhăn nh:

- Con đau bụng, ba h! - nhưng cố ngồi ln.

 

- Tao ni hoi, hu vắt chanh ăn ngon miệng thiệt, nhưng khng c đế th To Tho rượt M my đu đ đến tuổi uống rượu! - Hớn lu bu, tay đưa chai dầu nng cho con - Thi, bữa nay nghỉ, thoa dầu v bụng, uống nước th nhễu v ba giọt

 

- Anh Tm, đi chưa? - tiếng Su Nhm vang ln.

 

Hớn chong vo cổ chiếc o dạ, quơ tấm vạt nhựa, đẩy cửa bước ra. Tay m cột đước chống  chi, thằng Ba hỏi:

 

- Thẻo đu ch?

 

- Bữa nay n đau, cho nghỉ -Vừa đp Hớn vừa thng xuống ghe lưới cu đ buộc thnh cuộn.

 

Ghe lch trn những con kinh ngoằn ngoo đi ra biển. Nhm bập thuốc, tn chy  hắt nh đỏ l ln khun mặt xương xương. Lt sau, biển l đy, đen ngm, tanh mi muối. Cn tờ mờ, trời  đầy sao, nhấp nhy sng. Hớn thnh lnh hỏi:

 

- Anh gặp anh Ba chưa?

 

- Ba no? Ba Tri phải khng? Chưa, anh Tm h Nhưng tui gặp Lục Cả đi khất thực. Lục biểu, anh Ba tụi bay về Cha rồi Tui ln Cha, mang cho ảnh mấy con c sặc lm qu. Ảnh khng lấy, ni ảnh pht nguyện xuống tc đi tu, lần ny tu thiệt chớ khng như hồi cn giặc, giả đi tu để đnh n

 

Hớn ngần ngừ, nhỏ giọng:

 

- Tui hỏi, anh đang lm cn bộ, sao bỏ ngang dzậy. Ảnh biểu, lm dn đi bụng nhưng no lng. Ngược lại, lm quan no bụng, nhưng ci lng n hnh, ăn khng ngon, ngủ cũng khng yn Tụi n cn tệ hơn giặc ngoi, nhưng khng thể đnh n như hồi xưa nữa. Tui chỉ cn cch bịt tai, nhắm mắt, ngậm miệng

 

Nhm thở di, khng hỏi tụi n l tụi no. Nhn thằng con vắt vẻo đầu ghe, Nhm rồ ga cho my chạy nhanh hơn tựa như để ra khỏi ci vng định mệnh khốn kh. Chiếc ghe cu thnh một chấm nhỏ giữa biển mnh mang.

 

 

3

 

Chạy thục mạng ra khỏi nh, Thẻo tm đường vắng, lầm lũi đi dọc kinh Tu rồi ngoặt sang con đ dẫn đến căn chi xưa Thẻo sống với cha. Mở chiếc kha sợi xch vng qua cửa mc vo cy cột, Thẻo bỗng dưng bồi hồi. Rt con dao bầu giắt bụng ra, Thẻo ngả người  xuống sn, mắt nhn quanh, khng thấy g x xch. Cha con Thẻo th chm xm ai cũng r l ngho xơ ngho xc, chẳng c ci g đng cng ăn trộm. Lết vo gc chi, Thẻo ko khạp gạo trống trơn, th tay li từ pha sau mấy tập vở học tr cha cất giữ như đồ cổ. Thẻo dn mắt vo đọc những chữ viết tay nguệch ngoạc khi mới đi học, mừng như lc bm được một ci rễ đước khi thn mnh trồi sụp bập bềnh tri trong con nước xiết.   

 

Su năm trước, chnh những con hu vắt chanh đ cứu Thẻo. Đau bụng, Thẻo khng đi biển, nhưng chẳng biết lẽ g m trưa bữa đ lng n xốn xang như rang trn chảo lửa. Trời oi dễ sợ, mồ hi rịn ra từ đầu tới chn. Gi im phăng phắc. Thẻo ra ngồi đầu chi, chn khỏa xuống quắp rau muống nước bng tm biếc, tay  vuốt mặt, miệng ầu ơ một điệu h cu nhớ cu qun. Thnh lnh, nơi rừng mắm xanh nhởn đang trồi ln đẩy ngược những con nước o v rt đất bồi c tiếng m i. Ngay nc những  tn cy, my bỗng nặng trĩu, đổi mu tm nhạt, lấp lo một mu sng l c sắc ln tinh Thẻo chưa từng thấy. N nhổm người đứng dậy. C ci chi đ v hnh v thể trm ln nhn thế một thứ dọa nạt khủng khiếp. Tiếng m i lc một lớn dần, đổi giọng u u, bực bội  tựa sắp bựt ra lời chửi  rủa cn km cửa miệng. Nhớ cha, Su Nhm v thằng Ba đi biển, Thẻo nhẩy vội xuống chiếc xuồng l, cong mnh đẩy ra rạch, tay dầm hướng về pha sng Cửa Lớn đổ ra biển. N nghiến răng cho, khng thật hiểu để lm g, miệng h hốc, thở , mồ hi tho ra giữa  những  cơn gi bỗng xuất hiện, kh khốc, hăm he, cuồng bạo.

 

Đến bi nơi ghe cu về, Thẻo đ thấy hng chục người nghển cổ nhớn nhc ngng về pha biển. Trời chợt tối sầm xuống, tiếng gi r rt lồng lộn. Cuối tầm mắt, gi dựng thnh những cột cao tt tắp, xoy trn, lc một rộng, đường knh ước đến hai ba chục mt, di chuyển về pha đng bắc. Dzậy m đi bo bữa nay trời trong, biển lặng. Lạy Trời lạy Phật, cho con tui v bờ bnh an, một b cụ đầu cht khăn rằn thốt ln, tay nu lấy Thẻo, người nhẹ tnh chừng như bỏ ra th bay ln trời. Hai chị em con Su Nhm cũng ra bi. Chị Hai nhướng mắt, hỏi Thẻo: C ci ghe no v chưa? Thẻo lắc đầu. Trời thnh lnh xối mưa xuống. Những ln roi bằng nước quật khng thương xt ln đm người ngơ ngc a nhau lui về pha những cy đước cy mắm đng sau. Thẻo nắm tay nhỏ Tư, ko n chạy mưa, vừa chạy vừa hối.

 

Gi cứ thế vần vũ. Trời cứ thế mưa hai giờ liền. Nước biển ngầu sắc bn nu sng sng chồm  ln cao rồi rơi xuống thnh những đợt sng nổi bọt trắng xa o v bờ. Cuối trưa, mưa gi ngớt. Vuốt nước mưa trn mặt, Thẻo cởi o, tay vắt nước, tay ko Tư chỉ cho n nhn chiếc cầu vồng bảy sắc vắt ngang trời. Cuối mắt, mặt trời đỏ au mầu than hồng hiện ra giữa những đm my bốc lửa. Khi mưa tạnh hẳn, đm người ko ra bi. Họ khng cn bn tn g, im lặng nhn ra khơi. V họ đợi. Như những con d trng nay se ct chạy trn bi biển đẫm ướt, họ kin nhẫn thầm lặng  hy vọng sẽ thấy những chiếc ghe cu trở về.  Về, từ những cơn lốc của đại dương. V số mệnh.

 

Ghe về được dăm ci, với những bộ mặt cn vương nt kinh hong sng gi. Thẻo ngồi suốt đm trong một lm cy, tr no t liệt, mắt chong ln  tm những nh đn cu. Cho đến khi kiệt sức, n thiếp đi, mơ mng thấy cha n lay gọi. N chồm dậy, mừng rỡ, miệng hỏi, tay nắm lấy tay cha. Gai đm toạc tay n, đau điếng. Kỳ chưa? Tay cha trổ gai? N xoay người, cố mở mắt. Lần lần, n cảm thấy bụi gai, biết cha n đu c đ. Tay đẫm mu, n ứa nước mắt, thầm gọi, ba ơi, ba!

 

Sng ngy thứ tư sau khi chắc cơn lốc đ nhận chm mười tm người đi  trn su chiếc ghe cu Đất Mũi, x cho php lm lễ truy điệu những vong linh chết mất xc . Ngoi khơi, Hn Khoai nh ln một mảng xanh thẫm đội ngọn hải đăng khng bao giờ tắt. Trn bi, đồng ch chủ tịch ủy ban nhn dn x kết bi diễn văn với giọng sắt đ, Chết trong lao động l chết vinh quang!. Gia đnh nạn nhn đủ mặt. Vợ Nhm, chm xm ku bằng d Su, từ chợ Năm Căn về từ hm trước. D vật mnh vật mẩy, tay m ci bụng đ u ln trn trn, vừa khc vừa ku Anh Nhm ơi, vội đi đu m khng đợi  ngy sanh con, h anh?. Phần Thẻo, n nn bưng, mặt ti nght. Lục Cả đưa Thẻo một tri trứng vịt luộc v ba cy nhang. Ba Tri nay đầu cạo nhẵn thn, nhn Thẻo dặn n sau lễ th về Cha.  Lục Cả a  tụng kinh Thủy Sm cầu cho vong linh người  chết tri được về nơi cực lạc. Thẻo nhắm mắt lả đi v mệt. Nhỏ Tư đến ngồi cạnh, tay nắm tay n, khng ni g. Tư nhn, c cảm gic anh Ba n vẫn cn đ.

 

Thời đ, Lục Cả cn sống, tuổi đu đ chừng thất thập, lng my trắng tot sụp xuống che hai con mắt lc no cũng lim dim nửa mở nửa nhắm. Nghe ni Lục hồi nhỏ mồ ci, cha mẹ chết trong một trận giặc Ty đổ lnh L Dương đi ruồng bố nghĩa qun. Đi ăn xin dưới chợ, một bữa Lục theo chn thầy trụ tr Cha Đất Mũi. Thầy người gốc Min, thường đi khất thực với dăm ba ch nhỏ tuổi cỡ tuổi thầy Lục, đến tu theo lệ cứ ba năm th hoặc ở lại cha hoặc hon tục trở về gia đnh. Tứ cố v thn, Lục khng biết về đu, đnh nương cửa Phật. Ngy ngy chi đầu vo kinh kệ bằng tiếng Phạn, riết  rồi Lục cũng hiểu ra người pht thệ khng chỉ v đi. Chỉ ăn, khng độ được mnh chứ chẳng ni g đến chng sinh trong bể khổ.

 

Khi Thẻo bước vo sn cha, Ba Tri vẫy, biểu n ngồi đợi trn sala. Sau một  lt, Thẻo thấy Ba Tri bước sau Lục Cả ra ngoi. Ba Tri vừa đi vừa th tho, kể chuyện một đm thời chưa Giải Phng bọn người Nhi lnh ngụy đột kch, Ba Tri bị trng đạn khng lết được. Chnh Tm Hớn cứu mạng Tri, ko về ếm đưới một ngch hầm b mật hai ngy hai đm, đợi m rồi mới dm ln. Giờ đy Thẻo khng nơi nương tựa, lại cn nhỏ, Ba Tri xin cho Thẻo vo cha. Lim dim, Lục xếp vng ngồi lặng lẽ, đủng đỉnh:

 

- Tu được hay khng, l duyn nghiệp nhưng cn ci lng mnh khng muốn th d dy đeo nhợ qung cũng chẳng đặng! - Nhn Thẻo, Lục tiếp - V đy, theo php, ba năm sau muốn xuất th cứ xuất. Muốn tu cho trọn kiếp, lc đ l lc phải quyết

 

Nhưng chẳng phải đợi tới ba năm. Một thng sau, d Su bỗng tới Cha, thưa với Lục Cả:

 

- Tm Hớn với Su Nhm l bạn đồng sanh cộng tử, con Hớn hay con Nhm th cũng l con, nui hay đẻ th cũng dzậyNay tui xin Lục cho thằng Thẻo về nh tui, sống với sắp nhỏ, tụi n sao th thằng Thẻo được dzậy!

 

Ba Tri li Thẻo ra vườn, hỏi:

 

- My tnh sao?

 

Quả tnh sống với hai ng thầy tu khổ hạnh khng dể dng g cho một đứa trẻ đang trổ m, Thẻo suy nghĩ một hồi rồi ưng lời d Su . Vui vẻ, d  vỗ đầu Thẻo:

 

- Chị Hai với nhỏ Tư nhắc Thẻo hoi!

 

Ba Tri dặn:

 

- Khi no my muốn về cha, cứ về, nghe khng!

 

Thế l Thẻo cắp hai bộ quần o theo d Su. Ngoi cổng cha, nhỏ Tư ngồi đợi, reo ln lc thấy hai người. Nửa năm sau, khi Lục Cả vin tịch, Thẻo mới về dự tang ma. Truyện kể, đng khi Lục nhắm mắt, cả đn thạch sng bm trn mi ko tắc miệng ku như tiếng người. Từ đ, Ba Tri  chủ tr cha v sau, ai nấy đều gọi l Sư, riết rồi qun dần Ba Tri xưa giả th pht l để đi đnh Mỹ phục vụ cch mạng giải phng dn tộc.

 

 

4

 

Nhn những cụm lục bnh trn dng nước dập dềnh đung đưa, Thẻo bỗng nhin  lin tưởng đến qung đời vừa qua. Khi ấy, d Su tuy chửa vượt mặt nhưng vẫn cứ chạy chợ, tuần hai, ba ngy vắng nh. Nhỏ Tư tiếp tục đi học trường cấp 2, Thẻo v chị Hai  lo lm rẫy v chăn bầy vịt nay ln đến hai trăm con. Thẻo bỏ học. N th biển, thi khng đi đnh c. D Su   sanh thm được một đứa gi, đặt tn l t. Sanh đu được dăm ngy, d lại đi lm ci việc bun qua bn lại. Thời đ mang tn l thời ngăn sng cấm chợ. Mang năm k gạo, ba k c kh từ  huyện ny sang huyện kia cng an kinh tế cũng bắt, qui kết  l gian thương tư bản, khng nghim tc sống nếp sống văn minh v thực thi nghĩa vụ cng dn x hội chủ nghĩa. Lm ăn được như d Su phải khn kho một tới một lui. D hay nhắc, giọng kiu hnh, lời mấy người di cư từ Thi Bnh v, Khn chết, dại cũng chết, chỉ biết mới sống!. V biết, d thng một cu của mnh, nửa p nửa mở, th l biết mấy ảnh ấy m!.

 

C thm b t, vui nhưng cực v cần người trng chừng. D Su dỗ Tư:

 

- Thi, đi học nữa lm chi, ở nh chăm em đi con, Tết ny m mua cho một ci quần b thứ xịn.

 

Tư lắc đầu, tấm tức khc. Ở tuổi n, những  ngy chia tay với lũ bạn học sẽ di đằng đẵng.

 

- Con coi, chị Hai với anh Thẻo phải lo bầy vịt, rồi lo nương lo rẫy, đu c ngy giờ chăm cho b t. M lm ăn trn chợ, nay chỉ cn con. Nn đi, m thương! Gip m Khi mnh c cht vốn, m mở cửa tiệm gần nh, vừa bn hng vừa trng t, th con lại đi học

 

Tư vng chạy ra ngoi, nước  mắt  đầm đa. N sang nh con Thy. Nhỏ Bắc kỳ ny c tiếng l khn lanh. Thy bảo Tư: My phải nghĩ đến tương lai. Chẳng hiểu chng n bn bạc thế no m đến tối, Tư về ni :

 

- Con coi t tới khi n lớn, m cho con ln thị x học tiếng Anh, được  khng?

 

Tư thi học, quanh quẩn ở nh, lo thm việc bếp nc, khi bắc nồi cơm, khi dầm mắm, luộc rau, kho c. Cng chuyện nặng nhọc như đo kinh vt đất cho thng nước, Thẻo lm hết. D c dịp l tấm tắc Sức trai c khc! May m c thằng Thẻo rồi d ku nhớ thằng Ba, lấy tay hỉ mũi, mắt nhn ra biển.  Nhưng nhớ thương cũng c độ. Cuộc sống đẩy tới như sng đại dương, kẻ muốn sống phải biết qun để đứng dậy. Ma xun vực những nỗi buồn ln, ba kha về tụm gốc đước, con no con nấy thịt chắc nịch, mai ứ gạch, muối rồi ăn với bần chua th, như con Thy ni, cực kỳ. Theo ln sng người di cư v l hng qun lao xao. Phải ni, người Đất Mũi ban đầu c ngỡ ngng, rồi lo sợ. Lo, v rừng bị chặt sạch,  khi ph sa lấn biển, đất cồn ln nhưng no cn đu những vạt rừng mắm xanh non xng ra giữ đất cho người. Sợ, v tm c ven bờ khng cn, đến ma gi nam đất bồi bị đạp nhừ, rễ mắm chưa bắt th chết nhẹp, người nay sạt s huyết, m vọp, bắt cua như th hằn thin nhin, nghiến răng tận diệt mọi mầm sống. Mấy người đứng tuổi nhn nhau, than Sau ny Đất Mũi lấy chi m ăn!. Họ kiến nghị với ủy ban nhn dn x, được nghe lập đi lập lại l lnh đm l rch, v Nh Nước đ c kế hoạch, hiện đang nghin cứu phương n nui tm, khi sẵn sng sẽ cấp vốn cho b con lm ăn theo đng kế hoạch.