Gnrosit

C ln Sartre bn v thi độ nhn bn : gnrositė, s phng khong, s độ lượng, e tutti quanti.

Theo t đin vndic.org :

tnh độ lượng, tnh ho hiệp

tnh rộng ri, tnh ho phng

(số nhiều) n huệ; tặng vật

(từ cũ; nghĩa cũ) tnh cao thượng

Dch theo t đin, sai bt : chng dnh dng g vi tư tưởng ca Sartre.

May thay, Sartre đ định nghĩa t gnrosit ca chng : t nguyn biến mnh thnh cng c cho người khc thc hin s nguyn ca người y. S nguyn đy nghĩa l : thc hin "đề n" (projet) ca mnh, lm chnh mnh, lm người ; xuyn qua mt hnh động c th, sng to chnh mnh đời.

Khi ta đ biết Sartre căm th nhng k coi tha nhn như cng c ca mnh như thế no, ta khng th khng sng s vi quan đim ny. Đẹp qu. V, Sartre, s t nguyn ny ch tm thi trong mt bi cnh nht định thi. Khng th n s biến thnh thi độ maso, t v đạo c hu.

Tm li, ta t nguyn lm cng c cho người khc lm người.

Hon ton nht qun vi triết l ca Tn ti v H v.

Ti sao ngn ng triết vng vo Tam Quc, rc ri li thi như th, ch để ni li mt điu ai cũng biết ri, kh lm, ni mi : thi độ nhn bn phi l thi độ v tha ? H h.

Khi niệm vị tha lun lun c gi trị với người đời. N l một kch thước của con người : con người l một thực thể x hội, văn ho (mn ny l của Marx). Nm na, đến chết, ta vẫn cần yu v thm được yu (mn ny l của ti, khốn nạn thật, h h). Gi trị phổ qut đ, v n phổ qut trừu tượng nn, rỗng tuếch !

Con người cụ thể sống v chết trong một nền văn ho no đ, ở một thời đại no đ. Lc đ ngn từ rỗng tuếch kia c một nội dung thống trị tư duy v tnh cảm của người đời. Nội dung đ c thực l kht khao lm mnh, lm người của chnh ta khng ? Khng chắc.

Trong thời đại của Sartre, hnh-động một cch vị tha l hnh-động với thi độ no ? Chng đ đưa ra một lời giải đp chưa hề c trước đ, rất bất ngờ, ch t trong giới tr thức ở Ty u lc ấy : tự nguyện lm cng cụ cho tha nhn. Ai lại muốn chỉ l cng cụ của người khc ! Chnh chng đ sống v hnh động như thế Rất nhn bản, rất đẹp, nếu đ l quan hệ giữa hai con người tự do. Hiếm lắm.

Phải chăng v thế m chng khng chỉ biết triết l m cn biết hnh-văn khiến tư tưởng của chng khng chỉ long lanh trong những ghetto tri thức m đ đi vo đời người ?

V thế, d vng vo Tam Quc, c khi linh tinh, triết vn cn thiết trong thi đại khoa hc ny.

2013-07-27