DienDan31

Nguyn Thắng

am m v khổ uẩn của kẻ mn kiếp ngụ cư

Phan huy ường, Un amour mtque, nouvelles

tủ sch Lettres Asiatiques Viet Nam

nh xuất bản L'Harmattan, Paris 1994, 187 trang, 90FF.

 

 

Vng, nhục dục hơn người, hắn vốn được trời ph. Qu đỗi nhục dục. Ai lại c thể si m chương trnh tin học như đin dại, như ngy tnh. ến qun ăn qun uống (II est aussi fou qu'un amoureux. Il en perd le manger et le boire. tr. 150). ọc loại chương trnh kh khan đ m hắn cảm thấy "th vui nhục cảm" (Lire un programme, c'est trs charnel). "Như vuốt ve một người đn b hay đọc một bi thơ" (Comme caresser une femne ou lire un pome. tr 151). "Hắn xăm xi bản chương trnh chẳng khc xăm xi vo người đn b" (On fouille son texte comme on fouille une femme). V trong ci th nhục dục, "xuyn qua thn xc bằng giấy bằng mực của văn bản, hắn kiếm tm lgc của một tư duy, thức của một thực thể nhn tnh" (et ce que l'on recherche, au-del de son corps de papier et d'encre, c'est la logique d'une pense, la conscience d'un tre humain). Ci anh chng kể lại một cu chuyện ring tư của mnh ny, vừa tuổi bốn mươi, l người thng minh ti hoa. ầu c lại sng suốt.

Sng suốt đến nỗi như phn thn đứng ra ngoi m nhn vo bản thn mnh. Mới xưng ti (je) đ rồi lại gọi chnh mnh l hắn (il). Như rằng c con mắt thứ ba. Loại mắt tr tuệ thấy rnh rnh những ci m đại đa số chng ta chỉ cảm thấy lờ mờ. Nhưng chẳng gip người thanh thản đạt đạo phiu diu. M l loại mắt ma mắt qui để dy v dằn vặt ai m v phc được trời ph con mắt đ. Ti đồ rằng hắn bị thư, bị chi. Khng phải bị những thứ tầm thường như thư da tru vo bụng, cứ lớn dần lớn mi, mọc lng mọc l, bụng chương ln, nứt ra m chết. Khng, hắn bị thư nguy hại hơn nhiều - cho hắn v cho người khc - hắn bị thư một con mắt qui quỷ.

Con mắt đ c thể bị ru ngủ trong hng chục năm, nhưng m hy coi chừng khi bất chợt n mở ra. Chỉ cần một chuyện rất đỗi tầm thường. Như khi hắn đem lng yu... Yu ai nhỉ ? Nng, tn g hắn cũng chẳng buồn ni cho ta biết. Một c thư k biết lm điệu lm dng, biết ăn biết mặc, nhưng nhn kỹ, nhan sắc thường thường bậc trung. Hắn biết thế. C một lớp sơn học thức, nhưng thật ra chỉ bấu vu vo những tn điều so rỗng. Hắn cũng biết thế. Một mối tnh tầm thường. Như mun vạn mối tnh nở ra rồi tn đi trong cc văn phng.

Hắn yu m chẳng được yu. Con mắt ma qui kia xỉa ngay vo những dằn vặt đớn đau, thấu tận tim, vo tận gan, khng chừa một thớ thịt no trong thn thể. "Mỗi mảnh quằn quại rớm mu ngay tại chỗ. Thn ti l thế. Những mảnh vụn đớn đau." (Chaque morceau remuait, saignait dans son coin. Ainsi est mon corps. Des miettes de souffrance. tr.57). Những trang đoạn trường từ đy tim đy phổi thốt ra. au đớn đến mức ta tự hỏi phải chăng mối tnh tầm thường ny chỉ l ci cớ. ể tc giả lồng vo nỗi chua cay của một mối tnh đắm say hng chục năm. lm mờ con mắt quỷ qui, trong suốt thời gian trn mười năm hắn - một điểm tương đồng với tc giả - lăn vo đấu tranh cho Việt Nam.

Vng, phải ni hắn l người Việt, v phải đặt cu chuyện vo thời điểm của n, những năm đầu thập kỷ 80. Khi trời sập trn đầu một số người Việt sống ở Php. Sau khi "thấy cnh cửa tương lai đột mở. Thấy c một thế giới để xy dựng, con ci sẽ hạnh phc." (Les portes de l'avenir brusquement s'ouvraient. Nous avions un monde btir dans lequel nos enfants seraient heureux. tr. 84). ể rồi chỉ cn nỗi v vọng "Giờ th hết" (Maintenant c'est fini).

Vng, bị một vố thất tnh trời ging, con mắt quỷ qui bừng mở. V như để b lại thời gian hơn mười năm nhắm tiệt n soi bi vo đến những ngc ngch tối tăm trong quan hệ người với người. Trong đời sống hng ngy, trong yu đương, trong tnh nghĩa vợ chồng. Bắt hắn phải thấy "khi mnh tm hết cch để thnh thật với chnh mnh, d cho thnh tn v cuồng nhiệt đến đu đi nữa, thnh thật bao giờ cũng gợn dư vị dối tr" (Lorsqu'on cherche tre sincre avec soi-mme, quelle que soit la rage, la conviction qu'on y met, la sincrit rvle toujours son arrire-got de mensonge. tr 60). Sao m khốn khổ đến thế cho người thnh tm đi tm sống thực. Cứ như kẻ lập ch tu hnh, quẩn quanh chưa thot khỏi lối "lạc thiền" ny đ đm đầu vo ng cụt khc.

V thế m ti nghi rằng ci nỗi "c đơn như một kẻ ngụ cư" (Seul comme un immigr. tr. 176) cứ lẳng nhẳng đeo theo hắn chẳng phải bắt nguồn duy nhất từ ci số phận Việt kiều của hắn. M cn su xa hơn nhiều.

Uẩn khc của lng, hắn đ rt ruột thnh văn. Xin nhường bạn đọc tự pht hiện lấy, theo xc cảm của mỗi c nhn. V thưởng thức thm hai truyện, mỗi truyện l một hướng tm ti, Un squelette d'un milliard de dollars (Bộ xương một tỷ đ la) v Vacance (Trống vắng) trong tập ny.

Hắn đem gan ruột trải trn giấy trắng. Những mong trừ được t đuổi được quỷ trong người hắn. Cầu chc cho hắn được ngui ngoai đi cht.

Nhưng ci con mắt qui quỷ kia, đến dấu chấm hết cu chuyện, no chịu bung tha nạn nhn. Loại yu cao tay ấn ny sẽ theo m tc giả suốt đời (*).

Th thực rằng trong thm tm, ti ngầm mong hắn cứ bị m mi cho đến chết. V, chnh đ l nguồn sng tc nghệ thuật, văn chương đch thực.

Hắn giận th thy kệ hắn. Ti chẳng c g giấu giếm với kẻ cả gan đi guốc vo những ngc ngch tăm tối, mở bung ra những nt mắt thầm kn m ai ai cũng ngoảnh mặt ng lơ đi cho được yn thn.

(*) Lời bn của thầy c : tấc giả v phc, người bnh hnh như cũng v phc, đọc phải Phan Huy ường, Trần ạo hay ơn Hnh vn vn... đều v phc cho độc giả. Thế nhưng phải đọc, bởi v...